Uit het meest recente WODC-onderzoek naar incidenten en criminaliteit onder bewoners van COA-opvanglocaties blijkt dat het aandeel bewoners dat met strafbare feiten in verband wordt gebracht al enkele jaren relatief stabiel is. In 2025 verbleven bijna 113.000 mensen in de opvang van het COA. Van deze groep werd 3% geregistreerd als verdachte van een misdrijf, terwijl 11% betrokken raakte bij een incident binnen de opvang. Ondanks de toename van het aantal opgevangen asielzoekers en de uitbreiding van noodopvanglocaties zijn deze percentages sinds 2019 nauwelijks veranderd. Daarmee laat het onderzoek zien dat het grootste deel van de bewoners niet betrokken is bij crimineel gedrag.
Binnen de opvanglocaties kwamen vooral incidenten voor die te maken hebben met agressie en geweld. Verbale agressie vormde het grootste aandeel, gevolgd door fysieke agressie. Daarnaast werden suïcidedreigingen, non-verbale agressie en zelfdestructief gedrag geregistreerd. Het totale aantal incidenten nam in 2025 met 6% toe ten opzichte van een jaar eerder, een stijging die vergelijkbaar is met de groei van het aantal opgevangen personen.
De geregistreerde misdrijven hadden zowel betrekking op gebeurtenissen binnen als buiten de opvanglocaties. Vermogensdelicten vormden daarbij veruit de grootste categorie, waarbij winkeldiefstal het meest voorkwam. Daarna volgden geweldsdelicten en feiten die betrekking hebben op vandalisme of verstoring van de openbare orde. Volgens het WODC wijzen de cijfers er niet op dat asielmigranten verantwoordelijk zijn voor een onevenredig groot deel van de criminaliteit in Nederland. In 2024 was slechts 2,5% van alle verdachtenregistraties in Nederland toe te schrijven aan bewoners van COA-locaties. Het aandeel gewelds- en vernielingsdelicten onder deze groep komt bovendien grotendeels overeen met dat van de algemene Nederlandse bevolking. Wel worden COA-bewoners relatief vaker verdacht van vermogensmisdrijven.
Het onderzoek laat verder zien dat vooral mannen en jongeren onder de 30 jaar betrokken zijn bij incidenten en misdrijven, een patroon dat ook zichtbaar is binnen de Nederlandse bevolking als geheel. Opvallend is daarnaast het relatief hoge aandeel minderjarige verdachten, waaronder alleenstaande minderjarige vreemdelingen.
De onderzoekers benadrukken dat de resultaten niet zijn gecorrigeerd voor verschillen in leeftijd en geslacht tussen COA-bewoners en de Nederlandse bevolking. Omdat de opvang relatief veel jonge mannen huisvest, zouden de verschillen in criminaliteitscijfers waarschijnlijk kleiner worden wanneer hiermee rekening wordt gehouden. Tegelijkertijd blijft iedere vorm van criminaliteit of overlast impact hebben op bewoners, medewerkers en de omgeving. Het WODC ziet daarom aanleiding om verder te onderzoeken hoe de inrichting van opvanglocaties, de samenstelling van bewonersgroepen, de bezettingsgraad en het aanbod van activiteiten kunnen bijdragen aan het voorkomen van ongewenst gedrag. Vooral voor kwetsbare groepen, zoals alleenstaande minderjarige vreemdelingen, kunnen goede begeleiding en passende opvangomstandigheden daarbij van groot belang zijn.
Bron: WODC