De NOvA heeft haar aanbevelingen voor het gebruik van AI door advocaten herzien. De nieuwe versie volgt op de eerste aanbevelingen uit eind 2025 en legt sterker de nadruk op de praktische toepassing van AI binnen advocatenkantoren. Niet de technologie als zodanig, maar de risico’s van de concrete toepassing moeten daarbij centraal staan. De aanbevelingen hebben betrekking op onder meer generatieve AI, juridische zoek- en analysetools en AI-agents die zelfstandig taken kunnen uitvoeren.

Een belangrijk aandachtspunt is de wijze waarop het gebruik van AI doorwerkt in declaraties. Bij werkzaamheden die op uurbasis worden gefactureerd, mogen advocaten alleen de daadwerkelijk bestede tijd in rekening brengen. Wanneer AI ervoor zorgt dat een opdracht aanzienlijk sneller kan worden uitgevoerd, kan niet worden gedeclareerd alsof het werk volledig handmatig is verricht. Het opvoeren van niet-gewerkte uren raakt volgens de NOvA aan de integriteit die van advocaten wordt verlangd.

Kantoren mogen de kosten van investeringen in AI wel verwerken in andere prijsmodellen, bijvoorbeeld in vaste tarieven. De Orde  ziet de komst van AI ook als aanleiding om opnieuw naar verdienmodellen en de waarde van juridische dienstverlening te kijken. Voor cliënten moet daarbij duidelijk zijn welke gevolgen het gebruik van AI voor de kosten heeft.

Advocatenkantoren wordt geadviseerd een schriftelijk en risicogebaseerd AI-beleid te voeren. Daarin moet onder meer worden vastgelegd welke toepassingen binnen het kantoor gebruikt mogen worden, welke informatie daarin kan worden verwerkt, op welke wijze de output wordt gecontroleerd en wie verantwoordelijk is als zich incidenten voordoen. Ook vraagt de NOvA aandacht voor AI-functionaliteiten die via software-updates aan bestaande systemen worden toegevoegd.

Extra voorzichtigheid is vereist wanneer vertrouwelijke cliëntgegevens worden verwerkt. Advocaten moeten onder meer nagaan waar gegevens worden opgeslagen, wie toegang tot die informatie kan krijgen en of autoriteiten buiten Nederland verstrekking ervan kunnen afdwingen. Voor geheimhouderinformatie wordt geadviseerd de opslag en verwerking technisch en juridisch zoveel mogelijk binnen de Europese Economische Ruimte te organiseren.

Ook richting cliënten verlangt de NOvA meer openheid over het gebruik van AI. Kantoren kunnen hun algemene beleid bijvoorbeeld opnemen in de opdrachtbevestiging of algemene voorwaarden. Niet iedere afzonderlijke inzet van AI vereist toestemming van de cliënt, maar wanneer redelijkerwijs te verwachten is dat een cliënt bezwaar tegen een bepaalde toepassing kan hebben, kan aanvullende afstemming nodig zijn.

Een nieuw onderdeel van de aanbevelingen betreft AI-agents. Anders dan een reguliere chatbot kunnen dergelijke systemen in zekere mate zelfstandig handelingen uitvoeren, zoals informatie verzamelen, documenten aanpassen of e-mails opstellen en verzenden.

Volgens de NOvA moeten kantoren daarom vooraf bepalen welke taken een AI-agent autonoom mag uitvoeren. Zodra werkzaamheden rechtsgevolgen kunnen hebben, moet voldoende menselijke controle behouden blijven. Ook moet inzichtelijk zijn van welke systemen de agent gebruikmaakt, welke gegevens daarbij worden verwerkt en welke gevolgen fouten kunnen hebben voor andere gekoppelde toepassingen.

Bron: Advocatenorde

Laatste nieuws