Volgens een nieuwe publicatie van het Centraal Planbureau (CPB) nemen de economische verschillen tussen Nederlandse huishoudens toe. Het huidige belastingstelsel remt deze ongelijkheid onvoldoende af en vergroot die in sommige gevallen zelfs. Dat komt doordat verschillende soorten inkomen en vermogen ongelijk worden belast, belastingheffing vaak kan worden uitgesteld en er veel ondoelmatige fiscale regelingen bestaan.
Hoewel het Nederlandse belastingstelsel op papier progressief is, blijkt in de praktijk dat de hoogste inkomens relatief minder belasting betalen dan inkomens net daaronder. Hoge inkomens hebben meer mogelijkheden om belasting te beperken, bijvoorbeeld door inkomen en vermogen onder te brengen in een bv, waardoor belastingheffing (met name in box 2) langdurig kan worden uitgesteld. Ook kan vermogen binnen een bv gunstiger worden belast dan in box 3. Erf- en schenkbelastingen zouden vermogensconcentratie kunnen afremmen, maar door ruime vrijstellingen gebeurt dit slechts beperkt.
De ongelijkheid groeit verder doordat vermogens tussen groepen steeds sterker uiteenlopen, zoals tussen huiseigenaren en huurders en tussen directeuren-grootaandeelhouders en andere werkenden. Bovendien zorgen fiscale regelingen zoals hypotheekrenteaftrek en pensioenvoordelen ervoor dat huishoudens met een vergelijkbaar bruto inkomen toch grote verschillen in netto inkomen ervaren. Als deze trends doorzetten, komt de kansengelijkheid onder druk te staan en worden inkomen en mogelijkheden steeds meer bepaald door de gezinssituatie waarin iemand opgroeit, wat de brede welvaart schaadt.
Het CPB concludeert dat hervormingen van het belastingstelsel kunnen bijdragen aan het beperken van verdere ongelijkheid en economische verstoringen. Denk hierbij aan het schrappen van ondoelmatige fiscale regelingen, het gelijktijdig verlagen van tarieven, het verkleinen van verschillen in belasting tussen inkomens- en vermogensvormen en het beperken van uitstelmogelijkheden van belastingheffing. Welke mate van herverdeling wenselijk is, blijft daarbij een politieke keuze.
Bron: CPB