In de verkenning De toekomst in beleid onderzoekt de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid hoe beleidsmakers meer rekening kunnen houden met de lange termijn. De centrale gedachte is dat toekomstgericht beleid niet alleen moet uitgaan van onzekerheden, maar ook van ontwikkelingen en omstandigheden die met grote waarschijnlijkheid vaststaan.
De WRR onderscheidt daarbij drie soorten zekerheden voor 2050. Ten eerste zijn er grote verschuivingen, zoals ontwikkelingen op het gebied van technologie, klimaat, demografie en geopolitiek. Hoewel de precieze uitkomst daarvan onzeker is, staat vast dat deze veranderingen zich zullen voordoen. Ten tweede zijn er ankerpunten: relatief stabiele gegevenheden, zoals planetaire grenzen, de geografische ligging van Nederland en fundamentele menselijke behoeften. Ten derde ontstaan er spanningen wanneer grote ontwikkelingen botsen met deze ankerpunten. Juist die spanningen vragen om beleidskeuzes en afwegingen.
Om beleidsmakers te helpen ontwikkelde de WRR een stappenschema waarmee achtereenvolgens relevante ontwikkelingen, ankerpunten en de daaruit voortvloeiende spanningen in kaart kunnen worden gebracht. Deze methode maakt het mogelijk om toekomstige knelpunten vroegtijdig te signaleren en het denken over beleid te verbreden.
Volgens de WRR is deze aanpak een waardevolle aanvulling op bestaande instrumenten zoals scenario’s, prognoses en toekomstverkenningen. Door systematisch te kijken naar wat met grote waarschijnlijkheid vaststaat, ontstaat meer inzicht in de randvoorwaarden, dilemma’s en afruilen die Nederland in de komende decennia te wachten staan. Daarmee kan het maatschappelijke en politieke debat over grote uitdagingen, zoals klimaatverandering, kunstmatige intelligentie en geopolitieke ontwikkelingen, beter worden gevoerd.
Bron: WRR