De overheid heeft boeren de afgelopen tien jaar onvoldoende zekerheid en houvast geboden. Regelgeving veranderde regelmatig, beleid van verschillende overheden sloot niet altijd op elkaar aan en besluitvorming was voor boeren vaak moeilijk te doorgronden. Volgens de Nationale ombudsman heeft die situatie niet alleen gevolgen gehad voor agrarische bedrijven, maar ook voor het persoonlijke en gezinsleven van boeren. Nieuw landbouwbeleid alleen is daarom onvoldoende om het beschadigde vertrouwen te herstellen.
Sinds 2019 voert de ombudsman gesprekken met boeren over hun ervaringen met de overheid. Daaruit kwam telkens hetzelfde beeld naar voren: veel boeren weten niet waar zij op langere termijn aan toe zijn. Toen de problemen en onzekerheid binnen de sector verder toenamen, besloot de ombudsman hiernaar nader onderzoek te doen. Hij concludeert dat de overheid op vier terreinen tekort is geschoten. Zij bood onvoldoende betrouwbaarheid en duidelijkheid, voerde te weinig regie, was niet transparant genoeg over haar beleid en betrok boeren onvoldoende bij de besluitvorming.
De gevolgen daarvan zijn volgens de ombudsman aanzienlijk. Boeren kregen in de afgelopen jaren te maken met steeds veranderende eisen op het gebied van onder andere stikstof, mest, natuur, water en dierenwelzijn. Regels van verschillende overheidsinstanties konden elkaar bovendien tegenspreken of onvoldoende op elkaar aansluiten. Daardoor werden investeringen uitgesteld en kwamen plannen voor verduurzaming en innovatie onder druk te staan. Ook ontstond bij sommige boeren twijfel over de vraag of zij hun bedrijf in de toekomst nog aan een volgende generatie kunnen overdragen. 
Om verandering te bereiken doet de Nationale ombudsman drie aanbevelingen. In de eerste plaats moet het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur duidelijke langetermijndoelen formuleren en daar consequent aan vasthouden. Boeren hebben een voorspelbaar perspectief nodig om weloverwogen investeringsbeslissingen te kunnen nemen. Daarnaast moet het ministerie sterker de regie voeren, zodat beleid en regelgeving van verschillende overheden beter op elkaar aansluiten. Ten slotte moeten boeren nadrukkelijker worden betrokken bij besluiten die bepalend zijn voor de toekomst van hun onderneming. 
Erkenning van de problemen uit het verleden betekent volgens de ombudsman overigens niet dat het landbouwbeleid voortaan onveranderd kan blijven. Europese regelgeving, rechterlijke uitspraken en maatschappelijke opgaven kunnen ingrijpende keuzes noodzakelijk maken. 
Juist bij zulke ingrijpende beslissingen is volgens de ombudsman een betrouwbare overheid noodzakelijk. 
Alleen met die erkenning, duidelijkheid en een voorspelbare koers kan volgens de ombudsman ruimte ontstaan om het vertrouwen te herstellen en boeren weer perspectief te bieden.

Bron: Nationale Ombudsman