Zo eenvoudig zal het voor de Somalische Omar Abdulkadir Artan ongetwijfeld ook ooit begonnen zijn. Hij schopte het tot één van de beste scheidsrechters ter wereld.¹ In 2025 werd hij door de Afrikaanse voetbalbond uitgeroepen tot scheidsrechter van het jaar. Hij behoorde tot de 52 scheidsrechters die door de FIFA werden geselecteerd voor het WK in de VS, Canada en Mexico. Zover kwam het niet. Na een urenlange ondervraging door de U.S. Customs and Border Protection (CBP) werd hem op 8 juni 2026 de toegang tot de VS geweigerd. Artan had geen idee waarom, anders dan dat de Amerikaanse autoriteiten kennelijk een probleem hebben met zijn land. ‘Als ik zou willen dat je het begreep, had ik het wel beter uitgelegd’: ook CBP heeft kennelijk wat opgestoken van ‘onze’ Johan.

FIFA-baas Infantino noemde de weigering van Artan ‘ongelukkig’. Volgens hem zal dit ‘het grootste, beste, geweldigste en meest inclusieve WK in de geschiedenis van de FIFA’² worden (je kunt misschien inderdaad maar beter, om met Cruijff te blijven spreken, ‘ten onder gaan met je eigen visie dan met de visie van een ander’). Kennelijk heeft Infantino gemist dat Artan zeker niet de enige is die de toegang tot gastland Amerika is (of zal worden) ontzegd. Hetzelfde geldt voor fans en stafleden uit vooral niet-westerse landen en journalisten.

Het zou overigens evengoed kunnen dat Infantino dat helemaal niet heeft gemist, maar een geheel eigen definitie hanteert van het woord ‘inclusie’ – of niet helemaal (dan wel helemaal niet) heeft begrepen wat dat woord betekent. In de gebruikelijke betekenis van die term verwijst het naar ‘practises or policies that actively promote the participation and representation of diverse individuals, regardless of their background or identities’³ op basis van gelijkwaardigheid. Waar diversiteit gaat over verschillen tussen mensen, gaat inclusie over het omgaan met, en het optimaal benutten van die verschillen. Dat vereist een actieve keuze.

De FIFA maakte een andere keuze. Nadat de Amerikaanse autoriteiten Artan de toegang hadden geweigerd, schrapte de FIFA hem van de scheidsrechterslijst. Door (wel) aanwezige journalisten aangesproken op de situatie rondom Artan, zei Infantino dat het soms goed is om ‘te chillen en relaxen’. ‘Beginnen roepen en tieren heeft vaak een averechts effect’, aldus Infantino. Zwijgen – of pappen en nathouden – is evenwel allang niet meer onschuldig.

Het zou al te gemakkelijk zijn om de bal wat dat betreft alleen bij Infantino of de FIFA te leggen. In de tussentijd is het – op Canada en de UEFA na – wereldwijd vrij oorverdovend stil. Op het relevante (voetbal-)niveau is er (vrijwel) niemand die intervenieert, protesteert of zelfs maar licht ageert; niet in het geval van Artan en niet in het geval van talloze andere incidenten in de aanloop naar het toernooi. ‘De spelersbus van Oezbekistan werd in de aanloop naar de oefeninterland tegen het Nederlands elftal staande gehouden; de spelers werden gecontroleerd met behulp van speurhonden en metaaldetectoren.’⁴ Er is geen enkele indicatie dat de Nederlandse voetbalbond een taak voor zichzelf zag weggelegd om op zijn minst daarvoor aandacht te vragen. Ook de Senegalese voetbalbond zette zichzelf geheel eigenhandig (on)handig buitenspel. ‘De selectie van Senegal moest bij aankomst in New York naast het vliegtuig op de landingsbaan gaan staan voor een controle. Daarbij werden zelfs de schoenen van de spelers en stafleden gecontroleerd. De Senegalese voetbalbond weersprak beschuldigingen van discriminatie en zei dat de controles op de landingsbaan plaatsvonden om wachtrijen op de luchthaven te voorkomen.’

CBP ziet het probleem niet: ‘I don’t really care what you do for a living. The law is still the law’, zei CBP-commissaris Rodney Scott dinsdag bij een evenement in Washington.⁵

‘Law is the Law’, zo schreef ook W.H. Auden in 1939 in zijn gedicht Law like Love, om daarop te laten volgen:

Yet law-abiding scholars write; 
Law is neither wrong nor right,
Law is only crimes
Punished by places and by times,
Law is the clothes men wear
Anytime, anywhere,
Law is Good-morning and Good-night. 

Others say, Law is our Fate; 
Others say, Law is our State;
Others say, others say
Law is no more.
Law has gone away.

And always the loud angry crowd,
Very angry and very loud,
Law is We,
And always the soft idiot softly Me.

‘Winnen doe je met z’n allen’, zei Cruijff. Nog voordat het WK goed en wel begonnen is, staan we met de rest van de wereld – by choice – al mijlenver achter.

Dit Vooraf is gepubliceerd in NJB 2026/1126, afl. 21

Afbeelding: ©istock