Met de komst van de Europese AI-verordening (AI Act) is het belangrijk vast te stellen welke systemen onder deze regelgeving vallen. In het bijzonder roept de toepassing van algoritmes binnen domeinen zoals de strafrechtspleging discussie op wanneer gebruik wordt gemaakt van klassieke statistische modellen. In dit artikel verkennen de auteurs, aan de hand van het voorbeeld van risicotaxatie-instrumenten zoals OxRec, waar de grens ligt tussen traditionele statistiek en artificiële intelligentie, en welke gevolgen deze afbakening heeft voor de reikwijdte van de AI-verordening.

[verder lezen in InView]

Op 23 maart 2026 oordeelde het Bundesgerichtshof in een door Deutsche Umwelthilfe aangespannen klimaatzaak tegen Mercedes-Benz dat Mercedes-Benz niet verplicht kan worden om eerder te stoppen met het op de markt brengen van verbrandingsmotoren dan op grond van wetgeving verplicht is. Een vergelijkbare uitkomst als in de Nederlandse Milieudefensie/Shell-zaak maar de betekenis van beide zaken is verschillend. Het Hof Den Haag aanvaardt dat op Shell in beginsel een reductieverplichting rust, maar acht de omvang daarvan onvoldoende bepaalbaar wegens het ontbreken van objectieve aanknopingspunten. Het BGH ziet de reductie van CO₂-uitstoot als een verdelingsvraagstuk van schaarse emissieruimte. Dat vraagstuk vergt politiek keuzes waarvoor de wetgever verantwoordelijk is.

[verder lezen in InView]

Of het stakingsrecht impliciet besloten ligt in ILO-Verdrag 87 werd door de werkgeverscomponent binnen de Internationale Arbeidsorganisatie betwist. Na jaren van verdeeldheid binnen de ILO gaf het Internationaal Gerechtshof onlangs duidelijkheid: het stakingsrecht is inderdaad beschermd door dit verdrag. Deze uitspraak heeft niet alleen betekenis voor de internationale rechtsorde, maar werkt ook door in nationale rechtsstelsels, waaronder dat van Nederland, waar het stakingsrecht grotendeels rechterlijk is vormgegeven.

[verder lezen in InView]

Uit recente jurisprudentie blijkt dat rechters stadionverboden steeds vaker matigen of vernietigen, met name vanwege een gebrek aan zorgvuldige belangenafweging door de KNVB. Tegelijkertijd roept de inrichting van de interne beroepsprocedure vragen op over transparantie, onafhankelijkheid en effectieve rechtsbescherming. Tegen deze achtergrond rijst de vraag of artikel 11 van de standaardvoorwaarden anno 2026 nog wel in stand kan blijven, of dat sprake is van een onredelijk bezwarend beding voor supporters.

[verder lezen in InView]

Door de steeds bredere inzet van digitale technologie door overheden en bedrijven dringt zich een toenemend aantal vragen op over regulering van die technologie, in het bijzonder welke rechten en bescherming burgers zouden moeten hebben. De nadruk ligt daarbij vrijwel altijd op het toepassen en eventueel aanpassen van bestaande (grond)rechten. Wat echter ontbreekt in het debat en het juridisch onderzoek is een bredere discussie over welke nieuwe (grond)rechten burgers zouden moeten hebben in het digitale tijdperk. Slechts een enkele keer komen nieuwe concepten naar boven, zoals het ‘recht om vergeten te worden’. Deze bijdrage gaat in op de vraag welke nieuwe, aanvullende (grond)rechten we zouden bedenken in het digitale tijdperk als we ze nu zouden moeten opstellen, zonder (al te veel) gebonden te zijn aan reeds bestaande grondrechten. In de hoop een breder juridisch debat hierover op te starten, worden uiteenlopende nieuwe rechten voor burgers voorgesteld.

Lees het hele artikel in Navigator.

Nederland heeft grote ambities ten aanzien van de transformatie naar een data-gedreven samenleving. Er wordt fors geïnvesteerd in technische universiteiten, geëxperimenteerd met smart cities, predictive policing en data-gedreven processen binnen zowel de publieke als private sector, en steeds meer beleids- en besluitvorming wordt geautomatiseerd. Er is een aantal juridische aanpassingen nodig om dit proces in goede banen te leiden: data-gedreven processen moeten beter worden ingekaderd, er dient meer nadruk te komen op de bescherming van maatschappelijke belangen en het procesrecht zou meer ruimte moeten bieden voor vertegenwoordigende, collectieve en algemeen belangacties.

Lees het hele artikel in Navigator.

In toenemende mate oefent het bestuur regelgevende bevoegdheden uit en kent het de wetgever een grote beslissingsruimte toe inzake bestuurlijke bevoegdheden. In de sterk gedigitaliseerde, complexe samenleving maakt het bestuur daarenboven zelf in toenemende mate gebruik van algoritmen ter vervanging van menselijke tussenkomst om de efficiëntie van besluitvormingsprocessen te verhogen, waarbij zowel sprake kan zijn van algoritmische ondersteuning als volledig geautomatiseerde besluitvorming. Aangezien zowel de mogelijkheid tot controle als de (menselijke) tussenkomst van het openbaar bestuur bij algoritmische besluitvorming afnemen, is een inhoudsvolle rechterlijke toetsing van wezenlijk belang voor een effectieve rechtsbescherming. Het black box-karakter van algoritmen, en zeker van zelflerende, kan echter leiden tot het ontstaan van een rechterlijk vacuüm. Hoe kan deze vicieuze cirkel doorbroken worden?

Lees het hele artikel in Navigator.

De snelle ontwikkeling van artificiële intelligentie werpt een aantal prangende vragen op voor strafrechtjuristen en forensisch gedragsdeskundigen. Risicotaxatie met behulp van AI heeft de potentie om een relatief betrouwbaar middel te worden om inschattingen van recidivegevaar te maken. Een belangrijk vraagpunt is tot hoeveel vals-positieven (precision) en vals-negatieven (recall) de inschatting leidt. Door de ‘kosten’ van verschillende fouten te bepalen en in het algoritme te verwerken, kan het belang van de maatschappelijke veiligheid worden afgewogen tegen het belang dat burgers niet ten onrechte door strafrechtelijk ingrijpen moeten worden getroffen. Een tweede vraagpunt is hoe omgegaan moet worden met biases. Er zijn technische manieren om vooroordelen in de algoritmes tegen te gaan, maar daarbij moet wel de normatieve vraag onder ogen worden gezien hoe dat op een rechtvaardige wijze kan gebeuren. Ten derde zijn AI-algoritmes relatief ondoorzichtig, waardoor zij niet altijd mogelijkheden aanwijzen voor interventies die gericht zijn op rehabilitatie van de veroordeelde.

Lees het hele artikel in Navigator.

In dit artikel wordt verkend in hoeverre bewijs in de vorm van blockchain-transacties naar Nederlands recht het auteursrechtelijke makerschap in juridische procedures kan ondersteunen en of ons procesrecht zulk bewijs toelaat.

Lees het hele artikel in Navigator.