Wetsvoorstel (03-11-2026) tot Wijziging van de Omgevingswet (spoedwet vervangen omgevingswaarden stikstofdepositie door omgevingswaarden stikstofemissie)
—Met dit wetsvoorstel worden de huidige, op de kritische depositiewaarde (KDW) gebaseerde omgevingswaarden voor stikstofdepositie vervangen door emissiedoelen per sector. Bovendien verplicht het wetsvoorstel tot het opstellen van een programma gericht op het bereiken van die emissiedoelen én op het bereiken van instandhoudingsdoelen voor stikstofgevoelige habitats in Natura 2000-gebieden. In het programma Landbouw, Natuur en Stikstof (programma LNS) zal het samenhangende maatregelpakket uit de Kamerbrief van 26 juni 2026 worden opgenomen. Het programma LNS zal het huidige Programma Stikstofreductie en Natuurverbetering (PSN) vervangen. Met dit wetsvoorstel en het onderliggende programma wordt een belangrijke stap gezet om de natuur te herstellen en vergunningverlening weer mogelijk te maken. Dat blijkt ook uit reflecties van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en de landsadvocaat op het maatregelpakket.
Het wetsvoorstel bestaat uit twee onderdelen. In de eerste plaats bevat het nieuwe wettelijke doelen voor de landbouw, de industrie en mobiliteit in 2035 en een streefwaarde voor de landbouw voor 2030. In de tweede plaats wordt voorgeschreven dat de Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) een programma vaststelt voor het bereiken van die wettelijke doelen én het bereiken van de instandhoudingsdoelstellingen voor de voor stikstof gevoelige habitats in Natura 2000-gebieden. Dit is het programma LNS dat het PSN vervangt.
Dit wetsvoorstel vervangt de huidige omgevingswaarden door emissiedoelen voor de sectoren landbouw, industrie en mobiliteit. De keuze om voor deze sectoren emissiedoelen op te stellen, sluit aan bij de realiteit dat deze sectoren gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor het overgrote deel van de binnenlandse stikstofemissies. Voor iedere sector geldt ofwel een ammoniakdoel ofwel een stikstofoxidendoel. De uitstoot van stikstofoxiden door de landbouw wordt grotendeels veroorzaakt door biochemische processen in de bodem, waarbij ammoniak omgezet wordt in stikstofoxiden. Op basis van nationale en Europese wet- en regelgeving vindt er de komende jaren al een significante en geborgde emissiereductie plaats van stikstofoxidenuitstoot in de industrie. Dat geldt niet voor de ammoniakuitstoot van de (basis)industrie. Daarom is voor de sector industrie (basis) gekozen voor een ammoniakdoel. Voor de sector mobiliteit wordt een stikstofoxidendoel gehanteerd, ingegeven door het feit dat deze sector voornamelijk stikstofoxiden uitstoot.
Het gaat om een reductie in 2035 ten opzichte van 2019 van ten minste:
- 42-46% van de emissie van ammoniak door de landbouw;
- 50% van de emissie van ammoniak door de industrie; en
- 50% van de emissie van stikstofoxiden door mobiliteit.
De percentages zijn bepaald op basis van wat er maatschappelijk gezien haalbaar wordt geacht voor de verschillende sectoren. Een ambitieuzere doelstelling is niet realistisch. De emissie van ammoniak door de landbouw moet in 2030 met 23-25% zijn verminderd ten opzichte van 2019. Voor de industrie en mobiliteit zijn geen tussendoelen opgenomen. De emissiedoelen voor 2035 zijn resultaatsverplichtingen en de streefwaarde voor 2030 voor de landbouw is een inspanningsverplichting. De nieuwe wettelijke doelen zijn vormgegeven als emissiedoelen. Dat betekent niet dat de depositie van stikstof op voor stikstof gevoelige habitats in Natura 2000-gebied niet meer van belang is. Instandhoudingsdoelstellingen voor Natura 2000-gebied moeten worden bereikt. Om te borgen dat niet alleen de emissie van stikstof, maar ook de depositie van stikstof op voor stikstof gevoelige habitats in Natura 2000- gebieden voldoende daalt, bestaat de aanpak van het kabinet uit méér dan generieke emissiemaatregelen. Er komt daarom ook een zoneringsaanpak, gericht op zones rond kwetsbare, overbelaste Natura 2000-gebieden waar aanvullende maatregelen worden getroffen die zich richten op meerdere drukfactoren. Het is vervolgens aan de provincies om gebiedsgericht, rekening houdend met de specifieke omstandigheden in en rond elk Natura 2000-gebied, te beoordelen of aanvullende maatregelen nodig zijn om verslechtering tegen te gaan en toe te werken naar het realiseren van de instandhoudingsdoelstellingen. De amvb behorend bij dit wetsvoorstel schrijft monitoring van zowel de omvang van de stikstofemissie als van de omvang van de stikstofdepositie op voor stikstof gevoelige habitats voor. Over de resultaten van die monitoring moet jaarlijks verslag worden gelegd en worden gerapporteerd aan de Eerste en Tweede Kamer.
Tegelijk met de indiening van dit wetsvoorstel is aan de Eerste Kamer een brief gestuurd waarin de maatregelen uiteengezet worden, vergezeld van een oproep het wetsvoorstel met spoed te behandelen als het die Kamer bereikt.