Wetsvoorstel (08-10-2026) tot wijziging van de Wet buitenlandse schepen en enkele andere wetten in verband met het creëren van bevoegdheden inzake buitenlandse schepen en schepen zonder nationaliteit gelet op enkele artikelen van het Verdrag van de Verenigde Naties inzake het recht van de zee
—Met dit wetsvoorstel wordt het mogelijk om harder op te treden tegen de zogenaamde schaduwvloot. Dit zijn schepen die gesanctioneerde (Russische) olie en goederen over de wereldzeeën transporteren. Een deel van de schaduwvloot bestaat uit schepen die varen onder valse vlag. Sommige andere schepen varen zonder vlag of varen onder de vlag van twee of meer staten. Volgens het internationale recht varen deze schepen ‘zonder nationaliteit’. Het wetsvoorstel maakt het mogelijk deze schepen in Nederlandse havens te weigeren of uit te sluiten voor een (deel) van de Nederlandse territoriale wateren. Het juridisch regime van het Verdrag van de Verenigde Naties inzake het recht van de zee (VN-Zeerechtverdrag) dient daarbij als uitgangspunt.
Raad van State
De Raad van State steunt de doelstelling om steviger tegen de schaduwvloot op te treden, maar heeft substantiële opmerkingen over de effectiviteit, de verenigbaarheid met het VN-Zeerechtverdrag, de strafmaat, de wettelijke grondslag voor regels over onschuldige doorvaart en vooral de praktische uitvoerbaarheid en handhaving. De regering heeft naar aanleiding daarvan zowel het wetsvoorstel als de memorie van toelichting op verschillende punten aangepast, maar houdt op enkele principiële punten, waaronder de strafmaat en de bevoegdheid om schepen zonder nationaliteit naar een Nederlandse haven te brengen, vast aan haar oorspronkelijke benadering.