Wetsvoorstel (30-10-2026) tot Wijziging van de Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren in verband met het treffen van een structurele voorziening voor het benoemen van rechters-plaatsvervangers en raadsherenplaatsvervangers in hun eenenzeventigste levensjaar
—Dit wetsvoorstel strekt ertoe te regelen dat rechters en raadsheren die werkzaam zijn bij rechtbanken, gerechtshoven, de CRvB en het CBb na het bereiken van de wettelijke ontslagleeftijd van zeventig jaar nog kunnen worden ingezet als rechtersplaatsvervangers en raadsheren-plaatsvervangers tot de eerste dag van de maand volgende op die waarin zij drieënzeventig jaar zijn geworden (70+ regeling). De huidige tijdelijke regeling vervalt ingevolge de verlengingswet per 16 november 2026, tenzij vóór die datum een wetsvoorstel tot structureelmaking van de regeling is ingediend bij de Tweede Kamer. Met dit wetsvoorstel wordt daaraan uitvoering gegeven. Voorgesteld wordt om – ditmaal structureel – een soortgelijke regeling in de Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren (Wrra) vast te leggen. Het inzetten van rechters-plaatsvervangers en raadsheren-plaatsvervangers tot de leeftijd van drieënzeventig jaar draagt bij aan de capaciteit aan rechterlijke ambtenaren met rechtspraak belast. Net als met de regeling in de verlengingswet wordt het met dit wetsvoorstel mogelijk om een rechterlijk ambtenaar die ontslagen is wegens het bereiken van de ontslagleeftijd van zeventig jaar op eigen verzoek te kunnen benoemen tot rechter-plaatsvervanger of raadsheer-plaatsvervanger. De benoeming eindigt vervolgens op de eerste dag van de maand volgende op die waarin de rechter-plaatsvervanger of raadsheer-plaatsvervanger de leeftijd van drieënzeventig jaar heeft bereikt. De uitbreiding van capaciteit is noodzakelijk om te voldoen aan professionele standaarden, de werkdruk te verlagen en de vervangingsvraag door natuurlijk verloop op te kunnen vangen. Naast vergrijzing, toegenomen complexiteit van zaken en veranderende wetgeving, speelt de inzetbaarheid van medewerkers een belangrijke rol bij de groeiende personeelsbehoefte. Verlofregelingen en overgangs- en verruimingsregelingen, zoals verlofsparen, beïnvloeden de inzetbaarheid. Op verschillende manieren wordt geprobeerd het tekort op te lossen. De afgelopen jaren is het aantal opleidingsplekken flink uitgebreid. Doordat nieuwe rechters en raadsheren moeten worden opgeleid door ervaren rechters of raadsheren zit er een maximum aan het aantal opleidingsplaatsen. Een rechter of raadsheer in opleiding is ook niet direct volledig inzetbaar; dat duurt een aantal jaren. De Rechtspraak verwacht dan ook dat het capaciteitstekort niet binnen afzienbare termijn kan worden opgelost en dat ook in de toekomst behoefte zal blijven bestaan aan extra inzet van (ervaren) rechters en raadsheren. De Afdeling merkt op dat het vereiste dat de benoeming moet samenhangen met een gebrek aan capaciteit, een te beëindigen toepassing van de regeling impliceert. In de toelichting is daarop toegevoegd dat de feitelijke vaststelling van een gebrek aan capaciteit gebeurt op gerechtsniveau en dat het gerechtsbestuur dit vaststelt. Als het gerechtsbestuur kiest voor de benoeming van een 70+-plaatsvervanger, blijft gelden dat het betrokken gerechtsbestuur een aanbeveling tot benoeming doet aan de Raad voor de rechtspraak.