Artikelen van Kars de Graaf

TijdschriftNJB 13 (2019)
Stelplicht, bewijslastverdeling en de civiele vordering van de benadeelde partij in het strafproces
Ilou Felix en Alexander Schild
Om de vraag te beoordelen of een verdachte schadeplichtig is naar burgerlijk recht, moet de strafrechter in het strafproces zijn ‘civiele bril’ opzetten. De Hoge Raad heeft overwogen dat in de voegingsprocedure de regels van stelplicht en bewijslastverdeling in civiele zaken gelden, en niet de bewijs(minimum)regels van het Wetboek van Strafvordering. De voegingsprocedure functioneert echter in hoge mate als een schadebegrotingsprocedure. Het past bij de aard van deze procedure te aanvaarden dat de benadeelde partij een onderbouwingsplicht heeft. Het vasthouden aan de civiele regels voor stelplicht en bewijslastverdeling lijkt daarnaast niet zinvol.


Lees het hele artikel in Navigator.

De civiele rechter in Nederland op de schopstoel
Jan Vranken en Marnix Snel
De inktzwarte kritiek in het HiiL-rapport Menselijk en rechtvaardig. Is de rechtspraak er voor de burger? op de civiele rechtspraak in Nederland is tendentieus, eenzijdig en gemakzuchtig. De oplossing, een civiele rechter als problem solver, klinkt woest-aantrekkelijk, maar getuigt bij nadere analyse van wensdromen of, erger, van gevaarlijke arrogantie waar Jan Leijten 50 jaar geleden al voor waarschuwde. De Raad voor de rechtspraak en Minister Dekker spiegelen, net als HiiL, ‘de burger’ verwachtingen over een probleemoplossende rechter voor waarvan op voorhand vast staat dat die niet waargemaakt kunnen worden. Het zou ook in de professionele standaarden tot uitdrukking moeten komen. Iedere suggestie, laat staan eis, dat een civiele overheidsrechter het onderliggende probleem oplost, is verkeerd.


Lees het hele artikel in Navigator.

De opgedrongen bestuursrechter
Manon Hermans
Er komt een Instituut Mijnbouwschade Groningen, dat door middel van het nemen van besluiten in de zin van de Awb aardbevingsclaims zal afhandelen. Daartegen bestaat weerstand en wantrouwen. Dit wantrouwen en het feit dat Groningers de NAM niet meer kunnen aanspreken, moeten bij het behandelen van het wetsvoorstel serieus genomen worden. De wetgever, en uiteindelijk de praktijk, zullen de gedupeerde Groningers moeten overtuigen dat de bestuursrechtelijke rechtsgang daadwerkelijk de beste oplossing is.


Lees het hele artikel in Navigator.

Geef de bestuursrechter het voordeel van de twijfel
Janet van de Bunt
Een wetsvoorstel is in voorbereiding om de aardbevingsschade van inwoners van Groningen voortaan exclusief te laten afhandelen via de publieke weg door het Instituut Mijnbouwschade, een nog op te richten zelfstandig bestuursorgaan. De civiele weg zal voor het verhaal van die schade geheel worden afgesloten. Tegen de besluiten van het instituut kunnen gedupeerden de in het bestuursrecht gebruikelijke rechtsgang volgen: zij kunnen in bezwaar gaan bij het bestuursorgaan en (hoger) beroep aantekenen bij de bestuursrechter.


Lees het hele artikel in Navigator.

Mijnbouwschadegeschillen
Bert Marseille, Herman Bröring en Kars de Graaf
In haar bijdrage Mijnbouwschade in Groningen. Waar is de civiele rechter? stelt Ruth de Bock dat mijnbouwschadegeschillen onder het concept-wetsvoorstel Wet Instituut Mijnbouwschade Groningen bij de bestuursrechter niet de behandeling zullen krijgen die ze verdienen. Die stelling berust op een onjuist beeld van de bestuursrechtelijke besluitvormings- en geschilbeslechtingsprocedure. We geven kort de argumenten van De Bock weer, om die vervolgens te weerleggen.


Lees het hele artikel in Navigator.

3 april 2019
TijdschriftNJB 37 (2018)
Een gebruikersperspectief op aardbevingsschadevergoedingsprocedures
Bert Marseille, Herman Bröring en Kars de Graaf
De gaswinning in Groningen is, zo is de bedoeling, uiterlijk in 2030 verleden tijd. Vergoeding van de schade als gevolg van de gaswinning zal tot 2030 en misschien ook nog daarna de aandacht vragen. De discussie over de vraag bij wie gelaedeerden zich kunnen melden en welke procedures beschikbaar zijn om te beslissen of aanspraak bestaat op schadevergoeding, wordt nog volop gevoerd. In deze bijdrage vergelijken we de procedure die tot begin dit jaar beschikbaar was, de procedure die op dit moment geldt en de procedure zoals die voor de nabije toekomst is voorzien. Met welk van de drie zijn de gebruikers, Groningers met schade door aardbevingen ten gevolge van gaswinning, het beste af?


Lees het hele artikel in Navigator.

Strafrechtelijke gegevens in het bestuursrecht
Pieter Ronteltap
Een burgemeester ontvangt van de politie het signaal dat prostituees in een vergunde seksinrichting gedwongen (onveilige) seks moeten aanbieden. Een vertrouwenspersoon van de GGD heeft dit verklaard. Anonieme berichten op internetfora bevestigen dit. Echter, de betreffende prostituees wensen geen verklaring af te leggen. De beveiliging van de seksinrichting is namelijk in handen van (leden van) de plaatselijke Outlaw Motorcycle Gang (OMG). Zij zouden de sterke hand van de exploitant zijn en invloed op de bedrijfsvoering hebben. De politie heeft enkele processen-verbaal met bevindingen die zij kan verstrekken. Ook is het mogelijk om van de onderzoeksbevindingen een rapportage met een advies voor de burgemeester op te stellen. Omdat de betrokken medewerkers van de politie in dezelfde gemeente wonen als de leden van de OMG zijn ze terughoudend met het ondertekenen ervan. De burgemeester neemt het signaal serieus en beraadt zich op bestuursrechtelijke handhaving. Maar hoeveel waarde heeft het geschetste bewijs in een bezwaar- en beroepsprocedure? Dat staat in deze bijdrage centraal.


Lees het hele artikel in Navigator.

Waarom mogen Amerikanen schiettuig bij zich hebben?
Erik Jurgens
De Amerikanen danken dit recht aan het Second Amendment (1791): ‘A well regulated Militia, being necessary to the security of a free state, the right of the people to keep and bear Arms, shall not be infringed.’


Lees het hele artikel in Navigator.

Toetsing aan de Grondwet? Niks bijzonders!
Reiner de Winter
Als het aan de Staatscommissie-Remkes ligt, kunnen we opnieuw een debat over toetsingsrecht verwachten. Oude wijn… En erg zwaar aangezet, want de commissie denkt zelfs aan een speciaal constitutioneel hof.


Lees het hele artikel in Navigator.

Het intrekken van het voorstel-Halsema is ongrondwettig
Toni van Gennip
De intrekking door GroenLinks van het initiatiefwetsvoorstel constitutionele toetsing door de rechter is ongrondwettig. Artikel 137 lid 1 en 4 Grondwet leggen namelijk de verplichting op dat een voorstel in tweede lezing overwogen zal worden. Het intrekken van een voorstel druist in tegen deze bepaling en ook het vervallen verklaren past hier niet bij. De Tweede Kamer kan dan niet meer over het voorstel beraadslagen en stemmen. Het voorstel zou (alsnog) op de agenda moeten worden gezet en in stemming moeten worden gebracht.


Lees het hele artikel in Navigator.

31 oktober 2018
TijdschriftNJB 1 (2017)
Als Commander in Chief kan President Trump straks bijna alles
Reijer Passchier
Of president Trump het hardere defensiebeleid dat hij heeft aangekondigd gedurende zijn campagne daadwerkelijk in de praktijk gaat brengen, zal de toekomst leren. Wat wel vrij zeker is, is dat het Amerikaanse staatsrecht hem nauwelijks zal kunnen hinderen. Dit artikel onderzoekt hoe deze ontwikkeling heeft plaatsgevonden en wat de constitutionele speelruimte is van een hedendaagse Amerikaanse president als het gaat om de inzet van het veiligheidsapparaat van de VS. Het betoogt dat eenieder die hoopt dat de nieuwe president van de VS in toom zal worden gehouden in ieder geval niet moet rekenen op het limiterende vermogen van het Amerikaanse constitutionele recht.


Lees het hele artikel in Navigator.

Maak meer werk van rechtseenheid in het bestuursrecht
Kars de Graaf en Bert Marseille
Alle vier de hoogste bestuursrechters hebben te maken met vragen die raken aan de uitleg van het algemene bestuursrecht. Het is dus wel zo handig als zij die allemaal op dezelfde wijze beantwoorden. Hoe kan dat het beste worden georganiseerd? Aan wettelijk instrumentarium en goede adviezen ontbreekt het niet. Maar daar wordt veel te weinig mee gedaan. De regeling in de Awb over de conclusie zou echter veel effectiever zijn als zij in overeenstemming zou worden gebracht met die van de Algemene wet inzake rijksbelastingen.


Lees het hele artikel in Navigator.

Het komen en gaan van het wetsvoorstel Organisatie hoogste bestuursrechtspraak
Bart van Lierop
Het wetsvoorstel Organisatie hoogste bestuursrechtspraak mag dan zijn ingetrokken, het heeft in de loop van zijn bestaan heel wat onrust teweeggebracht. Met name bij de met opheffing bedreigde CBb en CRvB die vier jaar in onzekerheid verkeerden over hun toekomst. Er zijn meer dan genoeg redenen om het komen en gaan van dit onvoldragen wetsvoorstel grondig te analyseren.


Lees het hele artikel in Navigator.

Ons Koninkrijk wordt niet kleiner!
Olaf Wilders
Vijf jaar na de invoering van de nieuwe staatkundige structuur binnen ons Koninkrijk hebben de regeringen van de vier landen in ons Koninkrijk de resultaten van een onafhankelijk onderzoek naar de vier justitiële rijkswetten aangeboden gekregen. Maar de door de vier ministers van Justitie in het Koninkrijk ingestelde interlandelijke werkgroep heeft nog geen gezamenlijke Koninkrijksreactie op de evaluatie kunnen formuleren. Nederland probeert met de landen en bijzondere gemeenten het gesprek aan te gaan. Maar ‘de boodschap’ komt in het Caribisch deel van ons Koninkrijk niet over. Hoe komt dat? Het zou in ieder geval helpen als de politici in Nederland meer geduld tonen en de politici van de landen in het Caribisch gebied meer daadkracht.


Lees het hele artikel in Navigator.

Wat rechtspraak ertoe doet
Albert Klijn
Dat rechters lang niet altijd meer kunnen en willen volstaan met slechts een juridische beslissing kan worden afgeleid uit een op de Dag van de rechtspraak uitgedeeld boekje. Rechters moeten heden ten dage ‘maatschappelijk effectief’ zijn. Nu op institutioneel niveau zowel naar buiten als naar binnen over de taakstelling van de rechtspraak en de rechter dergelijke ambities worden verwoord, moet er aan de bel worden getrokken.


Lees het hele artikel in Navigator.

3 januari 2017
TijdschriftNJB 38 (2016)
De regeling van planschadevergoeding in de Omgevingswet
Berthy van den Broek en Michiel Tjepkema
De ontwikkelingen in het planschaderecht van de afgelopen vijftien jaar vertonen een beeld van een toenemende ‘afkalving’ van deze vorm van overheidsaansprakelijkheid. De laatste voorstellen van minister Schultz van Haegen gaan echter een stap te ver. Er zitten zeker voordelen aan een nadere wettelijke normering van de voorwaarden waaronder een recht op planschadevergoeding bestaat, maar de huidige voorstellen zijn ondoordacht en roepen zoveel dogmatische en praktische vragen op dat het geen aanbeveling verdient om ze in de Omgevingswet op te nemen.


Lees het hele artikel in Navigator.

Schadeverhaal via het strafproces
Siewert Lindenbergh en Marnix Hebly
In de afgelopen jaren zijn diverse maatregelen genomen om verhaal van schade door slachtoffers van strafbare feiten via het strafproces te verbeteren. Verschillende onderzoeken wijzen inmiddels uit dat die maatregelen weliswaar hebben geleid tot enige verbetering, maar dat de oogst toch ook wel bescheiden lijkt. Na een beknopte weergave van de belangrijkste resultaten van de onderzoeken wordt hier bepleit om de komende jaren in te zetten op consolidatie, én op nadenken over onorthodoxere maatregelen die tot werkelijke verbeteringen zouden kunnen leiden.


Lees het hele artikel in Navigator.

Mediation
Martin Brink
Arbitrage is ooit bedacht als alternatief voor langdurige procedures bij de overheidsrechter. Juristen hebben zich uiteindelijk van dat veld meester gemaakt en inmiddels is arbitrage vaak ook langdurig en kostbaar. Mediation was het nieuwe, vormvrije alternatief. Dat dreigt nu eveneens ten prooi te vallen aan juridisering middels de door de Minister van VenJ beoogde Wet bevordering mediation.


Lees het hele artikel in Navigator.

De Wet bevordering mediation en het bestuursrecht
Kars de Graaf, Bert Marseille en Hanna Tolsma
Drie jaar geleden kwam het toenmalige Tweede Kamerlid Van der Steur met een initiatiefwetsvoorstel dat onder meer beoogde conflictoplossing in het bestuursrecht te stimuleren. Dat voorstel is ingetrokken toen hij minister werd. In juli 2016 heeft de regering, voortbouwend op het voorstel van Van der Steur, de Wet bevordering mediation in consultatie gebracht. Een voorstel dat opvallend slordig is geredigeerd en dat tal van inconsistenties bevat.


Lees het hele artikel in Navigator.

Wet bevordering mediation bevordert mediation niet
Jan Willem Loman
Met mediation is het zoals met twitter: iedereen praat er over, maar in het bedrijfsleven gebruikt men dat middel maar weinig, anders dan in de familierechtspraktijk. Met het wetsvoorstel ‘Wet bevordering mediation’ beoogt het kabinet daarin verandering te brengen. Het voornemen is goed, maar de uitwerking onvoldoende. Een gemiste kans. De Nederlandse Orde van Advocaten verzet zich tegen het wetsvoorstel.


Lees het hele artikel in Navigator.

2 november 2016
TijdschriftNJB 1 (2015)
De Crisis- en herstelwet
Bert Marseille, Boudewijn de Waard, Kars de Graaf, Patricia van Ling, Hanna Tolsma en Emil Verheul
Op 31 maart 2010 trad de Crisis- en herstelwet in werking. Het doel van de wet: bevorderen dat infrastructurele projecten van de grond komen, om de Nederlandse economie er bovenop te helpen. De wet bevat daartoe bepalingen ter versnelling van besluitvormings- en rechtsbeschermingsprocedures ten behoeve van die projecten. Het was de bedoeling dat de wet kort van kracht zou zijn en per 1 januari 2014 zou vervallen, maar de looptijd van de Crisis- en herstelwet is inmiddels voor onbepaalde tijd verlengd. De Chw werd met behoorlijk wat tamtam aangekondigd, maar stuitte tegelijkertijd op hevige kritiek. Na twee evaluaties, talloze voortgangsrapportages en honderden rechterlijke uitspraken over de toepassing van de wet blijkt dat noch de hoop, noch de vrees die de invoering van de wet begeleidden bewaarheid zijn geworden.
De ‘redelijk handelend en redelijk bekwaam beroepsbeoefenaar’ in het tuchtrecht
Maurice Mooibroek
De auteur signaleert dat tuchtrechters kennelijk steeds vaker menen dat toetsing aan de tuchtmaatstaf neerkomt op de norm van de ‘redelijk handelend en redelijk bekwaam beroepsgenoot.’ De auteur herkent hierin de civielrechtelijke beroepsaansprakelijkheidsnorm en betoogt dat met een dergelijke tuchtrechtelijke beoordeling een stap wordt gezet in de richting van een ‘technisch georiënteerd tuchtrecht’.
Openheid in schikkingspraktijk OM
Céline van Asperen de Boer en Maria van Duijvenbode
Schikken met kapitaalkrachtige verdachten in grote fraudezaken ligt gevoelig. De maatschappij heeft geen zicht op wat zich in de achterkamertjes heeft afgespeeld en de rechter staat buitenspel en kan geen juridisch oordeel geven over toch juist zo belangwekkende zaken. Middels een ‘breder persbericht’ probeert het OM inmiddels aan de kritiek tegemoet te komen. Daarmee is het probleem nog niet helemaal opgelost.
12 januari 2015