Afbrokkeling van rechtsstelsels, ook als die niet volmaakt of af zijn, moet worden voorkomen. Gelukkig zit dat wat de vermogensrechtelijke tak van ‘ons’ vermogensrecht betreft over de afgelopen kroniekperiode wel goed. Het zwaartepunt van deze kroniek betreft rechtspraak. Op veel rechtsgebieden heeft de Hoge Raad belangrijke arresten gewezen. Bovendien zijn er veel proefschriften verschenen.

[Lees de kroniek van het vermogensrecht in InView]

In de afgelopen tijd leek de aandacht te verschuiven van waarborgen die het bestuursrecht moet bieden naar de grenzen aan het doenvermogen van bestuursorganen en rechtspraak. De noodzaak om te komen tot een realistisch beeld van wat de overheid kan doen, een doelmatige inzet van de beschikbare capaciteit en het streven naar vereenvoudiging werden benadrukt. Het bestuursrecht krijgt dus met ogenschijnlijk tegengestelde krachten te maken: aan de ene kant de druk om steeds meer menselijk maatwerk te leveren en aan de andere kant het accent op uitvoerbaarheid en realisme.

[Lees de kroniek van het algemeen bestuursrecht in InView]

De winterse maanden leidden in het strafrecht bepaald niet tot een winterslaap. Zoals altijd lag er wetgeving op stapel of trad deze in werking en wees de Hoge Raad diverse belangwekkende arresten over uiteenlopende thema’s op het gebied van het materiële en formele strafrecht. Ook de wetenschap liet met diverse onderzoeksrapporten van zich horen. De belangrijkste ontwikkelingen bespreken we in deze kroniek, waarbij we ten aanzien van de rechtspraak niet anders kunnen dan sommige arresten slechts signaleren. In deze tumultueuze tijden is ook ‘ons’ strafrecht geen rustig bezit.

[Lees de kroniek van het straf(proces)recht in InView]

Een nieuwe kroniek ziet het licht in deze editie: een kroniek volledig gewijd aan de rechtspleging. De rechtspleging vormt daarbij geen strak afgebakend terrein, maar omvat in brede zin de organisatie en werking van de rechtspraak en procedures waarin geschillen worden behandeld. In deze kroniek wordt een overzicht gegeven van de belangrijkste ontwikkelingen in het afgelopen jaar. Daarbij is niet alleen aandacht voor nationale rechtspraak en wetgeving, maar ook voor Europese invloeden. Met name de rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft een steeds grotere impact op de Nederlandse rechtspleging. Door deze Europese en nationale ontwikkelingen in samenhang te beschouwen, beoogt de kroniek een zo volledig mogelijk beeld te schetsen van de huidige stand van zaken. Tegelijkertijd staat de rechtspleging niet los van bredere maatschappelijke en politieke ontwikkelingen. Discussies over de rechtsstaat, de positie van de rechter en de toegankelijkheid van het recht vormen een belangrijke achtergrond voor de thema’s die in deze kroniek aan bod komen.

[Lees de kroniek van de rechtspleging in InView]

Kroniek van het ondernemingsrecht
Ondernemingsrecht tussen geopolitieke dreiging, Europese ambities en principiële rechtspraak
Het ondernemingsrecht is sterk in beweging en wordt in toenemende mate beïnvloed door geopolitieke ontwikkelingen, Europese ambities en een actieve rechter. Waar eerder de nadruk lag op duurzaamheid en maatschappelijke verantwoordelijkheid, is de aandacht in de EU deels verschoven naar concurrentiekracht, strategische autonomie en economische weerbaarheid. Tegelijkertijd zorgen Europese initiatieven en nationale ontwikkelingen voor verdere verandering van het juridische landschap. Ook in de rechtspraak worden, met name door de Ondernemingskamer, steeds vaker principiële keuzes gemaakt die het ondernemingsrecht mede vormgeven. Deze kroniek belicht de belangrijkste ontwikkelingen en laat zien hoe het ondernemingsrecht zich aanpast aan een snel veranderende economische en maatschappelijke context.

[Lees de kroniek van het ondernemingsrecht in InView]

Kroniek van het gezondheidsrecht
Het gezondheidsrecht is volop in ontwikkeling en wordt in toenemende mate beïnvloed door maatschappelijke veranderingen, technologische vooruitgang en nieuwe regelgeving. In de periode 2024–2025 is zichtbaar dat de zorgpraktijk complexer wordt en dat het recht hier niet altijd naadloos op aansluit. Zo ontstaan spanningen binnen bestaande juridische kaders. Ontwikkelingen zoals digitalisering en Europese regelgeving brengen nieuwe uitdagingen met zich voor onder meer het medisch beroepsgeheim en gegevensbescherming. Ook het tuchtrecht en de regulering van beroepen staan ter discussie, mede door een groeiende behoefte aan transparantie en een lerende benadering binnen de zorg. Daarnaast kenmerkt deze periode zich door een toename van geschillen binnen het zorgstelsel en wetgevende initiatieven gericht op integere en toekomstbestendige zorg. In deze kroniek worden de belangrijkste ontwikkelingen besproken. Achtereenvolgens komen aan bod: de kwaliteit van zorg, gedwongen zorg, patiëntenrechten, het zorgstelsel, rechtshand having, publieke gezondheidszorg, aansprakelijkheid voor zorggerelateerde schade en vraagstukken rond het begin en het einde van het leven. Hiermee wordt inzicht geboden in de richting waarin het gezondheidsrecht zich ontwikkelt en de belangrijkste uitdagingen die daarbij spelen.

[Lees de kroniek van het gezondheidsrecht in InView]

Kroniek van het intellectuele eigendom
Het intellectuele eigendomsrecht heeft zich in deze kroniekperiode verder ontwikkeld onder invloed van rechtspraak van het Hof van Justitie van de EU, nationale rechtspraak en technologische vooruitgang. Vooral de opkomst van kunstmatige intelligentie stelt het bestaande juridische kader voor nieuwe uitdagingen en dwingt tot heroverweging van traditionele uitgangspunten. In het auteursrecht is met het recente Mio-arrest meer duidelijkheid ontstaan over de vereisten voor bescherming en inbreuk. Het Hof van Justitie EU benadrukt dat het maken van vrije keuzes niet automatisch betekent dat sprake is van creativiteit, waardoor de beschermingsdrempel scherper wordt afgebakend. Binnen het modellenrecht blijft de beschermingsdrempel relatief laag, wat juist in het licht van AI-gegenereerde ontwerpen van belang is. Tegelijkertijd wordt in het merkenrecht duidelijk dat de ruimte voor nationale regels beperkt is, ter bescherming van de uniforme toepassing van het Unierecht. Deze kroniek, mede van de hand van een nieuwe chroniqueur, biedt een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen binnen het intellectuele eigendomsrecht, met aandacht voor het auteursrecht, modellenrecht, merkenrecht en octrooirecht, en de wijze waarop deze rechtsgebieden zich aanpassen aan een snel veranderende werkelijkheid.

[Lees de kroniek van het intellectuele eigendomsrecht in InView]

Kroniek van het mededingingsrecht
Het mededingingsrecht heeft zich ontwikkeld van een primair op kartelbestrijding gerichte discipline tot een breed en dynamisch rechtsgebied met een veelzijdige toezichtspraktijk. Waar aanvankelijk de nadruk lag op het opsporen en sanctioneren van mededingingsbeperkende afspraken, is het takenpakket van toezichthouders als de Autoriteit Consument en Markt en de Europese Commissie inmiddels aanzienlijk uitgebreid. Naast het klassieke toezicht op kartels en concentraties is er in toenemende mate aandacht voor vraagstukken rond marktmacht, in het bijzonder in digitale markten. De opkomst van grote technologieplatforms en de bijbehorende economische en maatschappelijke impact hebben geleid tot een intensivering van het toezicht op misbruik van machtsposities en de ontwikkeling van aanvullende reguleringsinstrumenten als de Digital Markets Act.

[Lees de kroniek van het mededingingsrecht in InView]

Kroniek van het omgevingsrecht
Het omgevingsrecht is immer in (forse) beweging. De afgelopen kroniekperiode is er langzaamaan meer zicht gekomen op de eerste ervaringen en jurisprudentie onder de Omgevingswet. Belangrijke wijzigingen van de Omgevingswet met het oog op de woningbouwopgave en defensiegereedheid liggen echter alweer in het verschiet. Met het verschijnen van het advies van de Raad van State en het openbaar worden van het wetsvoorstel lijkt er voorts eindelijk enig schot te zitten in de totstandkoming van de Reparatiewet Varkens in Nood-jurisprudentie. In deze kroniek wordt ingegaan op deze ontwikkelingen. Ook de ontwikkelingen op het terrein van het natuurbeschermingsrecht, in het bijzonder het stikstofdossier, en het waterrecht komen weer aan bod.

[Lees de kroniek van het omgevingsrecht in InView]

Kroniek van het internationaal privaatrecht
In deze tijden van geopolitieke onrust blijft het internationaal privaatrecht relatief stabiel, al staat het zeker niet stil. Nieuwe technologische ontwikkelingen en recente Europese regelgeving roepen nieuwe vragen op, terwijl de rechtspraak van het Hof van Justitie van de EU en de Hoge Raad richting blijft geven aan klassieke thema’s als bevoegdheid, toepasselijk recht en erkenning. Deze kroniek biedt een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen in het afgelopen jaar, met bijzondere aandacht voor vermogensrechtelijke geschillen.

[Lees de kroniek van het internationaal privaatrecht in InView]

Kroniek van het internationaal publiekrecht
De internationale rechtsorde bevindt zich in een fase van spanning en heroriëntatie. Gevestigde regels en instituties zijn niet langer vanzelfsprekend richtinggevend voor het handelen van staten. Met name de opstelling van grote mogendheden roept vragen op over de reikwijdte en effectiviteit van fundamentele uitgangspunten van het internationaal publiekrecht, zoals het geweldsverbod, het beginsel van non-interventie en de bescherming van mensenrechten. Tegelijkertijd blijkt dat deze regels en instituties nog steeds een belangrijke rol spelen als referentiekader voor juridische beoordeling, politieke legitimatie en internationale samenwerking. In deze kroniek wordt tegen die achtergrond een aantal recente ontwikkelingen besproken binnen drie prominente conflictcontexten: Rusland-Oekraïne, Israël en de Palestijnse gebieden, en de Amerikaans- Israëlische militaire acties tegen Iran. Daarbij wordt niet alleen ingegaan op de toepasselijke rechtsnormen, maar ook op de wijze waarop staten, internationale organisaties en rechters daarmee omgaan. Tevens wordt aandacht besteed aan de positie van Nederland en Europa, die zich steeds nadrukkelijker moeten verhouden tot deze veranderende internationale rechtsorde waarin juridische beginselen en geopolitieke belangen in toenemende mate met elkaar verweven zijn.

[Lees de kroniek van het internationaal publiekrecht in InView]

Kroniek van het Europees materieel recht
De ontwikkeling van het Europees materieel recht wordt in belangrijke mate gestuurd door de rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie en de beleidsinitiatieven van de Europese instellingen. In deze kroniek wordt een overzicht gegeven van de meest relevante ontwikkelingen binnen vier kerngebieden van het Unierecht: het Unieburgerschap, de vier vrijheden, het mededingingsrecht en het staatssteunrecht. De jaren 2024 en 2025 kenmerkten zich door een verdere verdieping en verbreding van het toepassingsbereik van het Unierecht en door een hernieuwde reflectie op de toekomst van de interne markt. Tegelijkertijd heeft het Hof van Justitie zijn rol verder geconsolideerd door het zowel uitbreiden als verfijnen van bestaande rechtslijnen, waarbij bijzondere aandacht uitgaat naar de positie van de Unieburger, de regulering van digitale markten en de verhouding tussen nationale autonomie en Europese integratie. Daarnaast heeft een institutionele hervorming plaatsgevonden waarbij een deel van de prejudiciële bevoegdheid is overgedragen aan het Gerecht. Tegen deze achtergrond biedt deze kroniek niet alleen een beschrijving van belangrijke jurisprudentie, maar ook inzicht in bredere trends die richtinggevend zijn voor de verdere ontwikkeling van het Unierecht.

[Lees de kroniek van Europees materieel recht in InView]

Een kroniekperiode die zich kenmerkt door twee uitspraken van de Hoge Raad waarin kwesties met een potentieel zeer grote financiële impact tot overzichtelijke proporties zijn teruggebracht, drukte in contractenland, aansprakelijkheidsrecht dat daarentegen rustig voortkabbelt en ook in het goederenrecht was het relatief kalm. De bijdragen in de rechtsliteratuur laten een grote diversiteit aan thema’s zien. Achtereenvolgens worden het contractenrecht, het aansprakelijkheidsrecht en het goederenrecht doorgenomen.

[verder lezen in InView]

Habemus kroniek. Veel zwarte en hier en daar witte rook met betrekking tot de strafrechtspleging. Na een korte tussenstand van het wetgevingsproject Modernisering Wetboek van Strafvordering (1 april 2029 komt eraan, hoor!), worden de belangrijkste ontwikkelingen in het formele, materiële en sanctierecht besproken. Zeker ten aanzien van het sanctierecht is er zwarte rook, als gevolg van de nijpende capaciteitsproblemen binnen de strafrechtsketen.

[verder lezen in InView]

Ondernemingen worden ook gezien als instrumenten om politieke en maatschappelijke doelstellingen te bereiken. De ontwikkeling van het ondernemingsrecht wordt dan ook mede bepaald door ontwikkelingen op die vlakken. Eerder stond de politieke en maatschappelijke discussie in Europa sterk in het teken van het bevorderen van duurzaamheid, maar in de afgelopen periode zijn geopolitieke en daarmee samenhangende economische zorgen de boventoon gaan voeren. Hierdoor komt de nadruk meer te liggen op de economische functie van Europese ondernemingen en ontstaat een accentverschuiving in termen van (de)regulering. De opvatting dat regels moeten worden beperkt en versimpeld wint terrein. Opvallend zijn de aanpassingen in de EU-duurzaamheidsregelgeving, de regelgeving die de toegang tot de effectenbeurzen bepaalt en de voornemens om tot een ondernemingsrechtelijk regime te komen dat nationale wetgeving overstijgt. Hoewel vooral dat laatste een ingewikkelde kwestie is, geeft het voorgaande aan waar naar verwachting in de komende jaren de accenten in Europa zullen worden gelegd.

[verder lezen in InView]

Het zijn drukke tijden voor chroniqueurs van het internationaal recht. De steeds stelselmatigere schendingen van de regels, en zelfs grondslagen, van internationaal recht zetten de internationale rechtsorde onder druk. Het aantreden van de regering Trump heeft dit proces versneld. Tegelijkertijd hebben diezelfde schendingen ook een impuls gegeven aan de instituties en instrumenten waarmee staten en andere actoren kunnen reageren op schendingen van het recht en verantwoordelijke staten en individuen ter verantwoording kunnen roepen. In deze kroniek bespreken we de meest in het oog springende ontwikkelingen van het afgelopen jaar, met een focus op wat wij beschouwen als wellicht de drie grootste uitdagingen van dit moment: de conflicten in Gaza en Oekraïne, en de klimaatcrisis. Ook gaan we in op de gevolgen van de opstelling van de Verenigde Staten na het aantreden van President Trump voor deze drie onderwerpen – en voor de internationale rechtsorde als geheel. Bezorgdheid om de geloofwaardigheid en effectiviteit van het internationaal recht loopt als een rode draad door de beschouwingen. Niet alleen het onverholen gebrek aan respect voor het recht voedt deze zorg; ook de selectieve toepassing van de verschillende instrumenten in de internationaalrechtelijke gereedschapskist draagt daar aan bij.

[verder lezen in InView]

Ook in de afgelopen tijd was er weer veel aandacht voor maatwerk en responsief bestuursrecht in het politieke debat en de literatuur. Gelukkig wordt er steeds vaker (ook) nadruk gelegd op de daarvoor noodzakelijke verandering in het overheidsgedrag, de financiering en op een realistische inschatting van het doenvermogen van de overheid en de rechterlijke macht. Verder vraagt het (wan)gedrag van procederende partijen aandacht. En ook los daarvan zijn er weer de nodige interessante ontwikkelingen te melden op het terrein van het algemene bestuursrecht.

[Lees de kroniek van het algemeen bestuursrecht in InView]

Een eetkamerstoel verandert het auteursrecht. Een Belgisch orkest beïnvloedt het werkgevers-IE-recht. Het Eengemaakt Octrooi Gerecht is goed bezig. Er is nieuw EU-modellenrecht. En in het merkenrecht gebeurt niet veel.

[Lees de kroniek van de intellectuele eigendom in InView]

Net als vorig jaar wordt deze kroniekperiode getekend door de rechtspraak van onze hoogste rechters. Het HvJ EU hakte veel knopen door over internationale bevoegdheid. Daarnaast worden uitspraken over voorrangsregels besproken, evenals de weigeringsgronden voor erkenning en tenuitvoerlegging en grensoverschrijdende betekening. De kroniek sluit af met een bespreking van de anti-SLAPP-richtlijn en enkele ontwikkelingen op het gebied van staatsimmuniteiten.

[Lees de kroniek van het internationaal privaatrecht in InView]

Veel zaken die in het afgelopen decennium inzake het verbod op misbruik van marktmacht zijn gevoerd hebben inmiddels het Hof van Justitie EU bereikt. De uitspraken van het Hof zijn daarmee steeds meer richtinggevend. Zo sloeg het Hof nieuwe piketpaaltjes in de ontwikkeling van het Europese mededingingsrecht inzake zogenaamde ‘pay-for-delay’-afspraken, gaf het een arrest met verstrekkende implicaties voor de regulering van transfersystemen in de sport, dat ook buiten die belangrijke aanknopingspunten biedt voor de verhouding tussen private regulering en de mededingingsregels en liggen farmaceutische schikkingen met generieke producenten bij het Hof onder een vergrootglas. Follow-on zaken, met name kartelschade procedures nadat een mededingingsautoriteit een inbreuk heeft vastgesteld, namen ook een centrale plaats in. In de beschikkingspraktijk blijft de tech-sector een prominente rol innemen.

[Lees de kroniek van het mededingingsrecht in InView]

De Europese Unie heeft de afgelopen jaren hard gewerkt aan het opzetten en uitbouwen van de Europese technologierechtsorde. Er zijn diverse sleutelwetten aangenomen, de uitvoering en handhaving van bestaande regulatoire kaders zijn aangescherpt, en er is een grote hoeveelheid secundaire regelgeving afgescheiden. Daarnaast is een breed palet aan nieuwe wetgevingsinitiatieven en herzieningstrajecten in gang gezet om mee te kunnen bewegen met maatschappelijke en technologische veranderingen. Maar inmiddels groeit in Brussel en bij de lidstaten het besef dat het digitale wetboek van de EU mogelijk te complex en ingrijpend is geworden – zo niet voor de grote mondiale techbedrijven, dan in elk geval voor de opkomende Europese kleinere spelers op deze markt die grotendeels dezelfde regels moeten naleven. Door de bomen het bos nog zien wordt voor de geïnteresseerde maar niet gespecialiseerde lezer steeds moeilijker. Deze kroniek voert u door het woud aan regels en de reacties daarop.

[Lees de kroniek EU-techregulering in InView]

Met door de Hoge Raad gewezen ‘landmark’-arresten in zowel het contractenrecht als in het aansprakelijkheidsrecht én een groot aantal arresten met voor de praktijk relevante en interessante aanwijzingen in het goederenrecht, was er ‘never a dull moment’ in de kroniekperiode; de vaart zat er flink in. En met veel mooie proefschriften op het gebied van het aansprakelijkheidsrecht, en een hele hoeveelheid tijdschriftartikelen heeft de literatuur op dit rechtsgebied ook weer een flinke ‘boost’ gekregen. Voor wie dat allemaal niet bij kan benen is deze kroniek de uitkomst om weer helemaal bij te geraken.

[verder lezen in InView]

Opnieuw kan worden geconstateerd dat de nasleep van de toeslagenaffaire de gemoederen bezig blijft houden. De inspanningen om te komen tot een burgervriendelijker bestuursrecht gaan onverminderd door, onder meer door het voorstel tot een andere formulering van het evenredigheidsbeginsel in de Awb en de verdere ontwikkeling van de toetsing van besluiten aan het evenredigheidsbeginsel door de bestuursrechter. Ook bij optreden tegen overtredingen lijkt er meer ruimte voor coulance. Maar we zien ook een tegenbeweging. Zo verzetten wetgever en rechter zich tegen misbruik van recht. Een dynamische kroniekperiode met een bestuursrecht dat op zoek is naar een nieuw evenwicht.

[verder lezen in InView]

Zoals gebruikelijk worden in deze voorjaarskroniek de strafrechtelijke ontwikkelingen van het afgelopen half jaar besproken. In die periode was er aandacht voor kroongetuigen, gaf de Hoge Raad duidelijkheid over het criterium voor de vaststelling van de ontoerekenbaarheid en de reikwijdte van het recht op vreedzame vergadering en staat de wetgever voor uitdagingen in het kader van (de)criminalisering op het gebied van maatschappelijke thema’s zoals drugs, het milieu en de bescherming van het menselijk leven. De ontwikkelingen gaven aanleiding om de kroniek deze keer thematisch op te zetten. Achtereenvolgens worden de volgende thema’s besproken: een korte tussenstand van het moderniseringstraject, formeel strafrecht, materieel strafrecht, sanctierecht en een ‘rubriek’ over de maatschappelijke rol van het strafrecht.

[verder lezen in InView]

De verslagperiode is voor het ondernemingsrecht bijzonder boeiend geweest, met een sleutelrol voor de discussie rond de EU-Richtlijn inzake Corporate Sustainability Due Diligence (CSDDD) die volgde op de eerder reeds uitgevaardigde Corporate Sustainability Reporting Directive. Niet alleen die EU-Richtlijnen, maar ook het denken dat daarin tot uitdrukking is gebracht luidt een nieuwe fase in voor de ontwikkeling van het onder nemingsrecht. Een denken in termen van mensenrechten, milieu en klimaat doordrenkt inmiddels de academische discussie over veel klassieke leerstukken van het ondernemingsrecht. Dit debat heeft echter nog weinig effect op de ontwikkeling van het ondernemingsrecht in de praktijk. In de rechtspraak van de Hoge Raad is van deze discussie geen spoor te terug te vinden. Daarin worden juist de klassieke ondernemingsrechtelijke leerstukken en begrippen bevestigd en kiest de Hoge Raad voor een sterk op de feiten van het concrete geval toegesneden benadering.

[verder lezen in InView]

[Lees de kroniek van het gezondheidsrecht in InView]

[Lees de kroniek van het intellectuele eigendom in InView]

[Lees de kroniek van het mededingingsrecht in InView]

[Lees de kroniek van het Europees materieel recht in InView]

[Lees de kroniek van het internationaal privaatrecht in InView]

[Lees de kroniek van het internationaal publiekrecht in InView]