Afbrokkeling van rechtsstelsels, ook als die niet volmaakt of af zijn, moet worden voorkomen. Gelukkig zit dat wat de vermogensrechtelijke tak van ‘ons’ vermogensrecht betreft over de afgelopen kroniekperiode wel goed. Het zwaartepunt van deze kroniek betreft rechtspraak. Op veel rechtsgebieden heeft de Hoge Raad belangrijke arresten gewezen. Bovendien zijn er veel proefschriften verschenen.

[Lees de kroniek van het vermogensrecht in InView]

In de afgelopen tijd leek de aandacht te verschuiven van waarborgen die het bestuursrecht moet bieden naar de grenzen aan het doenvermogen van bestuursorganen en rechtspraak. De noodzaak om te komen tot een realistisch beeld van wat de overheid kan doen, een doelmatige inzet van de beschikbare capaciteit en het streven naar vereenvoudiging werden benadrukt. Het bestuursrecht krijgt dus met ogenschijnlijk tegengestelde krachten te maken: aan de ene kant de druk om steeds meer menselijk maatwerk te leveren en aan de andere kant het accent op uitvoerbaarheid en realisme.

[Lees de kroniek van het algemeen bestuursrecht in InView]

De winterse maanden leidden in het strafrecht bepaald niet tot een winterslaap. Zoals altijd lag er wetgeving op stapel of trad deze in werking en wees de Hoge Raad diverse belangwekkende arresten over uiteenlopende thema’s op het gebied van het materiële en formele strafrecht. Ook de wetenschap liet met diverse onderzoeksrapporten van zich horen. De belangrijkste ontwikkelingen bespreken we in deze kroniek, waarbij we ten aanzien van de rechtspraak niet anders kunnen dan sommige arresten slechts signaleren. In deze tumultueuze tijden is ook ‘ons’ strafrecht geen rustig bezit.

[Lees de kroniek van het straf(proces)recht in InView]

Een nieuwe kroniek ziet het licht in deze editie: een kroniek volledig gewijd aan de rechtspleging. De rechtspleging vormt daarbij geen strak afgebakend terrein, maar omvat in brede zin de organisatie en werking van de rechtspraak en procedures waarin geschillen worden behandeld. In deze kroniek wordt een overzicht gegeven van de belangrijkste ontwikkelingen in het afgelopen jaar. Daarbij is niet alleen aandacht voor nationale rechtspraak en wetgeving, maar ook voor Europese invloeden. Met name de rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft een steeds grotere impact op de Nederlandse rechtspleging. Door deze Europese en nationale ontwikkelingen in samenhang te beschouwen, beoogt de kroniek een zo volledig mogelijk beeld te schetsen van de huidige stand van zaken. Tegelijkertijd staat de rechtspleging niet los van bredere maatschappelijke en politieke ontwikkelingen. Discussies over de rechtsstaat, de positie van de rechter en de toegankelijkheid van het recht vormen een belangrijke achtergrond voor de thema’s die in deze kroniek aan bod komen.

[Lees de kroniek van de rechtspleging in InView]

Kroniek van het ondernemingsrecht
Ondernemingsrecht tussen geopolitieke dreiging, Europese ambities en principiële rechtspraak
Het ondernemingsrecht is sterk in beweging en wordt in toenemende mate beïnvloed door geopolitieke ontwikkelingen, Europese ambities en een actieve rechter. Waar eerder de nadruk lag op duurzaamheid en maatschappelijke verantwoordelijkheid, is de aandacht in de EU deels verschoven naar concurrentiekracht, strategische autonomie en economische weerbaarheid. Tegelijkertijd zorgen Europese initiatieven en nationale ontwikkelingen voor verdere verandering van het juridische landschap. Ook in de rechtspraak worden, met name door de Ondernemingskamer, steeds vaker principiële keuzes gemaakt die het ondernemingsrecht mede vormgeven. Deze kroniek belicht de belangrijkste ontwikkelingen en laat zien hoe het ondernemingsrecht zich aanpast aan een snel veranderende economische en maatschappelijke context.

[Lees de kroniek van het ondernemingsrecht in InView]

Kroniek van het gezondheidsrecht
Het gezondheidsrecht is volop in ontwikkeling en wordt in toenemende mate beïnvloed door maatschappelijke veranderingen, technologische vooruitgang en nieuwe regelgeving. In de periode 2024–2025 is zichtbaar dat de zorgpraktijk complexer wordt en dat het recht hier niet altijd naadloos op aansluit. Zo ontstaan spanningen binnen bestaande juridische kaders. Ontwikkelingen zoals digitalisering en Europese regelgeving brengen nieuwe uitdagingen met zich voor onder meer het medisch beroepsgeheim en gegevensbescherming. Ook het tuchtrecht en de regulering van beroepen staan ter discussie, mede door een groeiende behoefte aan transparantie en een lerende benadering binnen de zorg. Daarnaast kenmerkt deze periode zich door een toename van geschillen binnen het zorgstelsel en wetgevende initiatieven gericht op integere en toekomstbestendige zorg. In deze kroniek worden de belangrijkste ontwikkelingen besproken. Achtereenvolgens komen aan bod: de kwaliteit van zorg, gedwongen zorg, patiëntenrechten, het zorgstelsel, rechtshand having, publieke gezondheidszorg, aansprakelijkheid voor zorggerelateerde schade en vraagstukken rond het begin en het einde van het leven. Hiermee wordt inzicht geboden in de richting waarin het gezondheidsrecht zich ontwikkelt en de belangrijkste uitdagingen die daarbij spelen.

[Lees de kroniek van het gezondheidsrecht in InView]

Kroniek van het intellectuele eigendom
Het intellectuele eigendomsrecht heeft zich in deze kroniekperiode verder ontwikkeld onder invloed van rechtspraak van het Hof van Justitie van de EU, nationale rechtspraak en technologische vooruitgang. Vooral de opkomst van kunstmatige intelligentie stelt het bestaande juridische kader voor nieuwe uitdagingen en dwingt tot heroverweging van traditionele uitgangspunten. In het auteursrecht is met het recente Mio-arrest meer duidelijkheid ontstaan over de vereisten voor bescherming en inbreuk. Het Hof van Justitie EU benadrukt dat het maken van vrije keuzes niet automatisch betekent dat sprake is van creativiteit, waardoor de beschermingsdrempel scherper wordt afgebakend. Binnen het modellenrecht blijft de beschermingsdrempel relatief laag, wat juist in het licht van AI-gegenereerde ontwerpen van belang is. Tegelijkertijd wordt in het merkenrecht duidelijk dat de ruimte voor nationale regels beperkt is, ter bescherming van de uniforme toepassing van het Unierecht. Deze kroniek, mede van de hand van een nieuwe chroniqueur, biedt een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen binnen het intellectuele eigendomsrecht, met aandacht voor het auteursrecht, modellenrecht, merkenrecht en octrooirecht, en de wijze waarop deze rechtsgebieden zich aanpassen aan een snel veranderende werkelijkheid.

[Lees de kroniek van het intellectuele eigendomsrecht in InView]

Kroniek van het mededingingsrecht
Het mededingingsrecht heeft zich ontwikkeld van een primair op kartelbestrijding gerichte discipline tot een breed en dynamisch rechtsgebied met een veelzijdige toezichtspraktijk. Waar aanvankelijk de nadruk lag op het opsporen en sanctioneren van mededingingsbeperkende afspraken, is het takenpakket van toezichthouders als de Autoriteit Consument en Markt en de Europese Commissie inmiddels aanzienlijk uitgebreid. Naast het klassieke toezicht op kartels en concentraties is er in toenemende mate aandacht voor vraagstukken rond marktmacht, in het bijzonder in digitale markten. De opkomst van grote technologieplatforms en de bijbehorende economische en maatschappelijke impact hebben geleid tot een intensivering van het toezicht op misbruik van machtsposities en de ontwikkeling van aanvullende reguleringsinstrumenten als de Digital Markets Act.

[Lees de kroniek van het mededingingsrecht in InView]

Kroniek van het omgevingsrecht
Het omgevingsrecht is immer in (forse) beweging. De afgelopen kroniekperiode is er langzaamaan meer zicht gekomen op de eerste ervaringen en jurisprudentie onder de Omgevingswet. Belangrijke wijzigingen van de Omgevingswet met het oog op de woningbouwopgave en defensiegereedheid liggen echter alweer in het verschiet. Met het verschijnen van het advies van de Raad van State en het openbaar worden van het wetsvoorstel lijkt er voorts eindelijk enig schot te zitten in de totstandkoming van de Reparatiewet Varkens in Nood-jurisprudentie. In deze kroniek wordt ingegaan op deze ontwikkelingen. Ook de ontwikkelingen op het terrein van het natuurbeschermingsrecht, in het bijzonder het stikstofdossier, en het waterrecht komen weer aan bod.

[Lees de kroniek van het omgevingsrecht in InView]

Kroniek van het internationaal privaatrecht
In deze tijden van geopolitieke onrust blijft het internationaal privaatrecht relatief stabiel, al staat het zeker niet stil. Nieuwe technologische ontwikkelingen en recente Europese regelgeving roepen nieuwe vragen op, terwijl de rechtspraak van het Hof van Justitie van de EU en de Hoge Raad richting blijft geven aan klassieke thema’s als bevoegdheid, toepasselijk recht en erkenning. Deze kroniek biedt een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen in het afgelopen jaar, met bijzondere aandacht voor vermogensrechtelijke geschillen.

[Lees de kroniek van het internationaal privaatrecht in InView]

Kroniek van het internationaal publiekrecht
De internationale rechtsorde bevindt zich in een fase van spanning en heroriëntatie. Gevestigde regels en instituties zijn niet langer vanzelfsprekend richtinggevend voor het handelen van staten. Met name de opstelling van grote mogendheden roept vragen op over de reikwijdte en effectiviteit van fundamentele uitgangspunten van het internationaal publiekrecht, zoals het geweldsverbod, het beginsel van non-interventie en de bescherming van mensenrechten. Tegelijkertijd blijkt dat deze regels en instituties nog steeds een belangrijke rol spelen als referentiekader voor juridische beoordeling, politieke legitimatie en internationale samenwerking. In deze kroniek wordt tegen die achtergrond een aantal recente ontwikkelingen besproken binnen drie prominente conflictcontexten: Rusland-Oekraïne, Israël en de Palestijnse gebieden, en de Amerikaans- Israëlische militaire acties tegen Iran. Daarbij wordt niet alleen ingegaan op de toepasselijke rechtsnormen, maar ook op de wijze waarop staten, internationale organisaties en rechters daarmee omgaan. Tevens wordt aandacht besteed aan de positie van Nederland en Europa, die zich steeds nadrukkelijker moeten verhouden tot deze veranderende internationale rechtsorde waarin juridische beginselen en geopolitieke belangen in toenemende mate met elkaar verweven zijn.

[Lees de kroniek van het internationaal publiekrecht in InView]

Kroniek van het Europees materieel recht
De ontwikkeling van het Europees materieel recht wordt in belangrijke mate gestuurd door de rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie en de beleidsinitiatieven van de Europese instellingen. In deze kroniek wordt een overzicht gegeven van de meest relevante ontwikkelingen binnen vier kerngebieden van het Unierecht: het Unieburgerschap, de vier vrijheden, het mededingingsrecht en het staatssteunrecht. De jaren 2024 en 2025 kenmerkten zich door een verdere verdieping en verbreding van het toepassingsbereik van het Unierecht en door een hernieuwde reflectie op de toekomst van de interne markt. Tegelijkertijd heeft het Hof van Justitie zijn rol verder geconsolideerd door het zowel uitbreiden als verfijnen van bestaande rechtslijnen, waarbij bijzondere aandacht uitgaat naar de positie van de Unieburger, de regulering van digitale markten en de verhouding tussen nationale autonomie en Europese integratie. Daarnaast heeft een institutionele hervorming plaatsgevonden waarbij een deel van de prejudiciële bevoegdheid is overgedragen aan het Gerecht. Tegen deze achtergrond biedt deze kroniek niet alleen een beschrijving van belangrijke jurisprudentie, maar ook inzicht in bredere trends die richtinggevend zijn voor de verdere ontwikkeling van het Unierecht.

[Lees de kroniek van Europees materieel recht in InView]

Het was een relatief rustige kroniekperiode, desondanks is er weer meer dan genoeg rechtspraak en literatuur verschenen die het vermelden waard zijn. Want het vermogensrecht blijft krachtig in beweging en genereert een stroom aan relevante, waaronder de nodige must reads, voor de praktijk nuttige en toepasbare informatie. Voor de implementatiewetgever is er nog het nodige werk aan de winkel.

[verder lezen in InView]

De tijd van (te) algemene en rigide regels en confectiebeschikkingen lijkt definitief achter ons te liggen. Er moet ruimte zijn voor maatwerk, echter zonder het belang van rechtszekerheid, duidelijke normstelling en rechtsgelijkheid uit het oog te verliezen en met inachtneming van een realistische inschatting van het doenvermogen van de uitvoerende en de rechterlijke macht. Deze kroniekperiode laat zien dat de zoektocht naar het ‘juiste midden’ tussen maatwerk, responsiviteit enerzijds en het belang van rechtszekerheid, rechtsgelijkheid en het voorkomen van willekeur anderzijds op volle snelheid doorgaat. De verdere discussie naar aanleiding van de aankomende parlementaire behandeling van het ontwerp voor de Wet versterking waarborgfunctie Awb biedt een uitgelezen mogelijkheid om een realistisch antwoord te vinden op de vraag waar dat ‘juiste’ en praktisch uitvoerbare midden dan ligt. De consultatieversie heeft in ieder geval al vele, soms ook kritische, reacties opgeleverd. Zaaksverzwaring op alle bestuursrechtelijke deelgebieden wordt gevreesd.

[verder lezen in InView]

In deze kroniek komen de ontwikkelingen met betrekking tot de modernisering van het Wetboek van Strafvordering aan bod, alsmede de doorgevoerde veranderingen in het Wetboek van Strafrecht, zoals de invoering van de Wet Seksuele Misdrijven per 1 juli. Ook de uitbreiding van de strafbaarstelling van mensenhandel komt aan de orde. Uiteraard wordt de jurisprudentie van de Hoge Raad over het verschoningsrecht bij de inbeslagname van grote hoeveelheden gegevens, over het recht op rechtsbijstand bij ‘niet-aangehouden’ verdachten, en over de strafbaarstelling van deelname aan een criminele organisatie besproken. Diverse relevante onderzoeken, uitgevoerd in opdracht van het WODC, ter verbetering van de rechtspraktijk, passeren de revue. De chroniqueurs sluiten af met de strafrechtelijke plannen uit het nieuwe regeerprogramma, die er veelal op neerkomen dat via het strafrecht strenger en harder moet kunnen worden ingegrepen. Er is daarbij nog weinig aandacht voor de effectiviteit van de voorgestelde maatregelen.

[verder lezen in InView]

Sinds het verschijnen van de vorige kroniek is het politieke landschap aanzienlijk veranderd. De democratische rechtsstaat moet een van de hoofdpunten worden van het toekomstige kabinetsbeleid. Tijdens de kabinetsformatie benadrukte de Rechtspraak bepaald niet ten overvloede het belang van een goed functionerende en betaalbare rechtspraak. Het kabinet lijkt gehoor te hebben gegeven aan deze oproep en heeft structureel meer geld beschikbaar gesteld voor de rechtspraak. Tegelijkertijd is het niet allemaal goed nieuws. Zo is het kabinet voornemens om op bepaalde terreinen zoals het asielrecht en bij bouwprojecten de beroepsmogelijkheden te beperken, waarmee de toegang tot de rechter in het gedrang komt. Ondertussen is nog niet duidelijk in hoeverre de investeringen door het vorige kabinet hun uitwerking vinden in de rechtspraak. In 2023 werden in het algemeen meer uitspraken gedaan dan het jaar daarvoor, maar het aantal afgehandelde civiele zaken nam af en over de hele linie ligt het aantal inkomende en afgehandelde zaken op een significant lager niveau dan in 2019. Ook blijkt dat de lange doorlooptijden praktisch ongewijzigd zijn gebleven. Op dit vlak kan hopelijk vooruitgang worden geboekt in de komende jaren. Anders dan in de politiek zijn in het burgerlijk procesrecht dit jaar geen aardverschuivingen te melden. Dat betekent niet dat er geen stof is voor deze kroniek, maar dat de ontwikkelingen in het burgerlijk procesrecht over het algemeen beperkt en gradueel zijn. Ook dat is voor de rechtsstaat van belang. Met het oog op de rechtszekerheid zijn plotselinge wijzigingen van de spelregels niet wenselijk.

[verder lezen in InView]

Ook het afgelopen verslagjaar levert een rijkgeschakeerde constitutionele Kroniek op. Het politieke staatsrecht (met de vorming en aftrap van het kabinet-Schoof) bracht vele politieke bijzonderheden. Grondwet en rechtsstaat kregen – ten minste in woorden – veel aandacht. Decentrale overheden stonden in het brandpunt van de belangstelling (denk aan de Spreidingswet), net als de demonstratievrijheid. Daarnaast waren er belangrijke constitutionele uitspraken zowel op nationaal als Europees niveau, niet in het minst over de aanpak van klimaatverandering.

[verder lezen in InView]

Het belastingrecht kent faciliteiten en privileges, daarnaast zijn er lasten. Op bepaalde terreinen neemt de belastingdruk toe. Om de overheidsfinanciën te verbeteren, is het bijvoorbeeld de bedoeling om het tarief van de kansspelbelasting stapsgewijs te verhogen. Verder zullen cultuur, boeken en kranten in de nabije toekomst zwaarder worden belast. In deze kroniek komen vooral enkele andere onderwerpen van materieelrechtelijke aard aan de orde, zoals het forfaitaire stelsel van box 3, de vermogensrendementsheffing. De arresten over de vermogensrendementsheffing roepen vragen op en het nieuwe regime dat inkomsten uit vermogen moet belasten, doet dat evenzeer. Daarvan wordt in deze kroniek verslag gedaan. De giftenaftrek in de inkomstenbelasting, die behouden blijft, hoewel de aftrek niet doelmatig is, krijgt eveneens enige aandacht.

[verder lezen in InView]

Op 26 maart 2024 schreef de demissionair Minister voor Rechtsbescherming aan de Tweede Kamer dat familierechtelijke onderwerpen ons in de kern van ons bestaan raken. Die opmerking staat in schril contrast met het feit dat de familie en familierechtelijke regelgeving geen enkele aandacht heeft gekregen in het op 16 mei 2024 verschenen hoofdlijnakkoord. Daarentegen heeft de nieuwe regering wel aandacht voor het jeugdrecht. Wat er in deze kroniek naast het jeugdrecht aan de orde komt zijn internationale ontwikkelingen, de rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) over afstammingsgegevens, de afbouw van interlandelijke adoptie, maar ook een wetsvoorstel dat tot doel heeft het familie- en gezinsleven tegen ondemocratische ontwikkelingen bestand te maken.

[verder lezen in InView]

Het insolventierecht is de afgelopen twee jaar weer volop in beweging geweest. Wetgevingsinitiatieven, consultatierondes, veel (en vaak belangrijke) rechtspraak en een vloedgolf aan literatuur hebben praktijkbeoefenaren en wetenschappers soms naar adem laten happen. Deze kroniek beoogt hen met een selectie van de belangrijkste ontwikkelingen in deze periode weer enige rust te brengen.

[verder lezen in InView]

Hoewel de crisisretoriek in het migratierecht al jaren niet van de lucht is, hadden we nog niet eerder een kabinet dat via staatsnoodrecht een asielcrisis probeerde af te kondigen. Het kabinet-Schoof zoekt dan ook de ‘grenzen van het juridische toelaatbare op’, of gaat er ruimschoots overheen. In deze kroniek verder onder meer mensenrechtenschendingen van Frontex, het nieuwe Europese migratiepact, beperkingen van gezinshereniging, de Spreidingswet en grensdetentie.

[verder lezen in InView]

Deze kroniekperiode kenmerkt zich door de inwerkingtreding op 1 januari 2024 van de Omgevingswet. Hiermee wordt een belangrijk deel van de bestaande wetgeving op het gebied van ruimtelijke ordening, milieu, natuur en water vervangen. Deze kroniek gaat in op de eerste ervaringen, jurisprudentie en wijzigingen. Veel aandacht wordt verder besteed aan het – immer in beweging zijnde – stikstofdossier en aan andere ontwikkelingen op het terrein van natuurbescherming, zoals de bescherming van de wolf en vleermuizen. Ook het waterdossier ontbreekt niet in deze kroniek. Ook dit is een probleemdossier voor de regering gelet op de waterkwaliteitsdoelstellingen die in 2027 moeten worden bereikt. De ontwikkelingen op het terrein van het omgevingsrecht tijdens deze kronieperiode waren talrijk, zodat wij selectief zijn geweest bij de keuze van de beschreven ontwikkelingen.

[verder lezen in InView]

Als deze kroniek iets illustreert, dan is het wel dat het financieel recht allesbehalve een niche is. De financiële sector – en daarmee het financieel recht – speelt een centrale rol in de samenleving. Niemand ontkomt aan de financiële sector en de regulering ervan en de Europese Commissie dendert voort met nieuwe wetgeving waarbij geopolitieke overwegingen een steeds prominentere rol spelen.

[verder lezen in InView]

Deze kroniek breekt waarschijnlijk een record. Het is, vermoedelijk, de langste kroniek sociaal recht die hier ooit verscheen. Maar dat heeft een reden. Zowel de Hoge Raad als de wetgever zijn in actie-modus. Er zijn veel, fundamentele, wetsvoorstellen in de maak, die hier bespreking behoeven. Vooral het geruchtmakende wetsvoorstel tot verduidelijking van de definitie van het gezagscriterium in de arbeidsovereenkomst en de invoering van een rechtsvermoeden ten aanzien van het bestaan van zo’n overeenkomst (VBAR), maar ook de plannen met de wettelijke regeling van het concurrentiebeding, beloven de boel stevig op te schudden. En de Hoge Raad wees het afgelopen kroniekjaar heel veel belangwekkende rechtspraak, op allerlei deelgebieden van het vakgebied. Van de klachtplicht in het arbeidsrecht, via het cao-recht en het medezeggenschapsrecht, tot vakantiedagen, arbeidstijden, overgang van onderneming en het ontslag op staande voet. Er daalde heel veel nieuws op ons neer, dat vermelding verdient.

[verder lezen in InView]

Consumentenrecht goed op stoom, algemenevoorwaardenrecht aangescherpt en grenzen aan ambtshalve toetsing. Staan de kelderluikcriteria open door de invloed van de beginselen van subsidiariteit en proportionaliteit? En in hoeverre staat ook het gesloten stelsel van het goederenrecht (enigszins) open? Maar over het geheel genomen kabbelt het voort. In een explosieve wereld geteisterd door orkanen is het in vermogensrechtelijk juridisch Nederland enigszins windstil; wellicht stilte voor de storm?

[verder lezen in NAVIGATOR]

In een periode van breed gedeelde zorg over afnemend vertrouwen in het functioneren van de overheid, vindt groot onderhoud aan het bestuursrecht plaats. Dat sluit aan bij bewegingen naar een burgervriendelijker – responsief – bestuursrecht die al langer gaande zijn en zijn versneld door de toeslagenaffaire. Aanpassingen van wetgeving gericht op vergroting van de ruimte voor maatwerk en toetsingsmogelijkheden voor de rechter staan op het programma. Maar maatwerk is geen panacée voor alle problemen: aan de voorkant moet goed beleid worden gemaakt. De al langer waarneembare tendens van indringender rechterlijke toetsing van besluiten aan algemene beginselen lijkt nu versterkt te worden doorgezet.

[verder lezen in NAVIGATOR]

Deze kroniekperiode heeft de Hoge Raad zich uitgelaten over diverse ontwikkelingen in de strafprocesrechtspraktijk die niet zijn geregeld in het bijna 100 jaar oude Wetboek van Strafvordering. De Hoge Raad krijgt daardoor een steeds belangrijkere functie omdat hij handvatten formuleert voor een veranderende realiteit waarin het oude wetboek niet voorziet. Het onderstreept de noodzaak van het moderniseringstraject strafvordering. In deze bijdrage wordt eerst ingegaan op actualiteiten met betrekking tot wetgeving en de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van rechtspraak. Afgesloten wordt met een overzicht van proefschriften, oraties, afscheidsredes, liber amicorum en WODC-onderzoeken.

[verder lezen in NAVIGATOR]

Bij het schrijven van de vorige kroniek leek de rechtspraak zich in rustiger vaarwater te bevinden sinds het begin van de coronacrisis. Wij spraken dan ook de hoop uit dat weer vaart zou worden gemaakt met wetgeving en het uitvoeren van projecten op het gebied van digitalisering en innovatie die de afgelopen jaren stof lagen te vergaren. De coronacrisis bleek echter verre van voorbij en sindsdien heeft zich met de oorlog in Oekraïne, de torenhoge inflatie en de stikstofproblematiek een waaier aan nieuwe problemen aangediend die de politiek bezighoudt. Het is dan ook afwachten hoeveel prioriteit zal worden gegeven aan de rechtspraak in de komende periode. Met de toezegging van het kabinet van extra geld wordt in ieder geval een stap in de goede richting gezet. Dat geld is hoognodig nu met het opheffen van de coronamaatregelen en de verslechtering van de economische verwachtingen de druk op de rechtspraak waarschijnlijk alleen maar zal toenemen.

[verder lezen in NAVIGATOR]

[Lees de kroniek van het constitutioneel recht in NAVIGATOR]

[Lees de kroniek van het personen- en familierecht in NAVIGATOR]

[Lees de kroniek van het belastingrecht in NAVIGATOR]

[Lees de kroniek van het migratierecht in NAVIGATOR]

[Lees de kroniek van het omgevingsrecht in NAVIGATOR]

[Lees de kroniek van het insolventierecht in NAVIGATOR]

[Lees de kroniek van het sociaal recht in NAVIGATOR]

Regels, conflicten en oplossingen: tweestrijd is alom. Ook in het vermogensrecht is vaak sprake van tweestrijd. Hoe moeten dan de rechtens-juiste keuzes worden gemaakt? Misschien komt alles samen in de gedachtecirkel dat het ultieme doel van het recht gezien kan worden als evenwichtigheid en rechtvaardigheid, het zoeken naar de juiste afweging tussen beginselen, conflicten en orde.

[verder lezen in NAVIGATOR]

Het is opnieuw een roerige tijd om een kroniek over het algemeen bestuursrecht te schrijven. De roep om maatwerk, evenredigheid en transparantie in het overheidsoptreden die in de vorige kronieken werd beschreven, klinkt luider dan ooit. Over het gebrek aan maatwerk geleverd door een belangrijke uitvoeringsinstantie, de Belastingdienst/Toeslagen, is in deze kroniekperiode zelfs het kabinet gestruikeld. Dat het kabinet besloot om, midden in de coronacrisis, af te treden naar aanleiding van het rapport van de Parlementaire ondervragingscommissie kinderopvangtoeslag (POK) weerspiegelt de snoeiharde kritiek van deze commissie, die ook de bestuursrechter trof. Veel analyses, (aankondigingen van) reflecties, adviezen en moties gericht op het voorkomen van een herhaling van dit debacle zagen het licht. Een parlementaire enquête zal nog volgen. De nasleep van wat inmiddels de Toeslagenaffaire is gaan heten, zal welhaast zeker van grote invloed zijn op de ontwikkelingen in het algemene bestuursrecht in de komende jaren. Daarbij zal het de kunst zijn niet te overreageren omdat daardoor de evenzeer gewenste efficiënte en rechtszekere uitvoering van overheidsbeleid in de knel kan komen.

[verder lezen in NAVIGATOR]

In deze kroniekperiode vielen de landelijke verkiezingen en de huidige formatie. In de diverse verkiezingsprogramma’s stonden soms wel heel opvallende plannen en met de formatie op komst zal (moeten) blijken wat voor beleid er in de komende jaren op strafrechtelijk terrein zou kunnen worden verwacht. Daarom openen wij met een beschouwing daarover. Geld is daarbij een belangrijke factor, ook voor de toekomst van het gemoderniseerde Wetboek van Strafvordering. Vervolgens zetten wij enkele recente wetenschappelijke onderzoeken op een rij en bespreken we diverse belangrijke wetsvoorstellen. Ten slotte komt een groot cluster aan uitspraken aan bod, want de (internationale) rechtspraak was bepaald niet in lockdown. Gelukkig maar.

[verder lezen in NAVIGATOR]

Er zijn weinig privaatrechtelijke rechtsgebieden waar de invloed van grote maatschappelijke thema’s zich zo direct laat gevoelen als in het ondernemingsrecht. Dat geldt ook voor discussies over klimaatverandering, duurzaamheid en diversiteit. Die grote thema’s bleven zelfs in COVID-jaar 2020 onverminderd actueel. Sterker nog, in de COVID-tijd is gebleken hoe kwetsbaar de samenleving is voor grote crises van deze aard en hoe belangrijk het is om de potentiële grote gevolgen daarvan te voorkomen. Dat geldt zeker met betrekking tot thema’s als klimaatverandering, milieu en, vaak daarmee verbonden, eerbiediging van mensenrechten. Aangezien ondernemingen worden gezien als cruciale maatschappelijke entiteiten, wordt vanuit de samenleving en de politiek de aandacht mede gericht op hoe ondernemingen met die thema’s omgaan. In dat verband wordt veel aanvullende regelgeving ontwikkeld, worden vragen gesteld naar zorgplichten voor (multinationale) ondernemingen en hun bestuurders en, algemener, of en hoe ondernemingen nog meer met maatschappelijke doelen kunnen worden verbonden. Bij dit alles is essentieel dat juist ook het adresseren van grote thema’s de ontwikkeling van ‘goed’ recht vereist. Dat vergt regels die zowel effectief als beginselvast zijn en gebaseerd op feitelijke en juridische integriteit. Tegelijkertijd kan worden waargenomen dat publieke en politieke statements die vooral het heersende sentiment ondersteunen een aantrekkingskracht hebben. Dat is echter geen recept voor de werkelijke juridische verankering van duurzaamheid die op zichzelf broodnodig is.

[verder lezen in NAVIGATOR]

[lees de kroniek van het mededingsrecht in NAVIGATOR]
[lees de kroniek van het financieel recht in NAVIGATOR]
[lees de kroniek van het intellectuele eigendom in NAVIGATOR]
[lees de kroniek van het internationaal publiekrecht in NAVIGATOR]
[lees de kroniek van het gezondheidsrecht in NAVIGATOR]
[lees de kroniek van het omgevingsrecht in NAVIGATOR]
[lees de kroniek van technologie & recht in NAVIGATOR]