Met het naderende vertrek van de Nationale ombudsman per 1 april 2027 staat de Tweede Kamer opnieuw voor de taak een opvolger te benoemen. Die procedure lijkt op het eerste gezicht helder geregeld, maar de geschiedenis laat zien dat benoemingen van de ombudsman regelmatig gepaard gaan met politieke spanningen, controverse en discussie over de rol van de betrokken actoren. In dit artikel wordt onderzocht hoe de benoemingsprocedure van de Nationale ombudsman zich sinds de invoering van het ambt heeft ontwikkeld en welke kwetsbaarheden daarbij zichtbaar zijn geworden. Er wordt ingegaan op het risico van politisering, het afnemende belang van transparante procedurele afspraken en de vraag of een benoeming bij gewone meerderheid nog voldoende waarborgen biedt voor een ambt dat onafhankelijkheid en breed maatschappelijk gezag vereist.

[verder lezen in InView]

Sinds 2013 zijn de juridische kaders die bepalen hoe op een incident en zorggerelateerde schade wordt gereageerd, veranderd. De vraag is echter of de wijzigingen ook de beoogde rechtspositionele verbetering bieden. De kritiek op de juridische wegen is namelijk niet afgenomen, al liggen de accenten nu elders dan toen. Het is momenteel met name het tuchtrecht dat onder vuur ligt met als hoogtepunt de aankondiging van de Minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport op 7 oktober jl. het tuchtrecht fundamenteel te gaan herzien. In deze bijdrage wordt, na een inventarisatie van de kaderwijzigingen, uitgelegd welke problemen persisteren. Vervolgens worden enkele gedachten over een nieuw stelsel voor medische zaken gedeeld, waarin klachten over beroepsbeoefenaren en schadevergoedingskwesties in samenhang en integraal worden benaderd. Een nieuw soort tuchtrecht maakt daarvan deel uit. De auteur betoogt in dit stuk dat een holistische aanpak nodig is.

[verder lezen in InView]

Generatieve AI doet ook zijn intrede in het deskundigenbewijs. Hoewel deskundigenregisters inmiddels richtlijnen hebben opgesteld, was tot nu toe onduidelijk in hoeverre gerechtelijk deskundigen AI daadwerkelijk gebruikten. Op basis van vragenlijstonderzoek dat begin 2026 werd uitgevoerd onder 228 rechters en 117 gerechtelijk deskundigen, laat dit artikel zien dat AI toen al regelmatig werd ingezet als ondersteunend hulpmiddel, met name in het civielrecht. Rechters bleken dit gebruik vaak te onderschatten en waren overwegend terughoudend, al hadden zij het dan vooral over het gebruik van AI als analysemethode. De resultaten onderstrepen het belang van transparantie, controleerbaarheid en verdere kennisontwikkeling bij zowel rechters als deskundigen.

[verder lezen in InView]

Het voorstel voor het Besluit Opnamen van verhoren door opsporingsambtenaren moet zorgen voor nadere regels over het vastleggen van politieverhoren, maar volgens de auteurs schiet de regeling op cruciale punten tekort. Aan de hand van onderzoek, praktijkervaringen en internationale standaarden pleiten zij voor het zo veel mogelijk verplicht opnemen van verhoren en voor een betere toegankelijkheid van die opnamen voor de verdediging.

[verder lezen in InView]

Met de invoering van het nieuwe Wetboek van Strafvordering verandert de formulering van het strafrechtelijke bewijscriterium. In plaats van de huidige eis dat de rechter overtuigd moet zijn van de schuld van de verdachte, komt centraal te staan dat die schuld buiten redelijke twijfel moet vaststaan. Hoewel de wetgever benadrukt dat hiermee geen wezenlijke verandering van de praktijk wordt beoogd, bestaat onduidelijkheid over de betekenis en mogelijke gevolgen van deze nieuwe formulering. In hun onderzoek gaan de auteurs na of het huidige en het nieuwe bewijscriterium daadwerkelijk tot andere bewijsbeslissingen leiden. Aan de hand van een experiment onderzoeken zij hoe beide criteria worden geïnterpreteerd en welke gevolgen dat kan hebben voor toekomstige veroordelingen en vrijspraken. Hun bevindingen laten zien dat de uitkomst van een bewijsbeslissing niet zozeer afhangt van de tekst van het criterium zelf, maar vooral van de betekenis die beslissers eraan toekennen.

[verder lezen in InView]

Juridische aandacht voor maatschappelijke weerbaarheid richt zich vooral op het staatsnoodrecht en publiekrechtelijke bevoegdheden. De privaatrechtelijke dimensie blijft daarmee onderbelicht. Maar overheidsmaatregelen ter voorkoming of bestrijding van ontwrichting kunnen bestaande contracten doorkruisen en roepen vragen op over aansprakelijkheid en risicoallocatie. Aan de hand van twee voorbeelden, maar er zijn er moeiteloos meer te verzinnen, wordt gepleit voor een agenda voor weerbaarheidsprivaatrecht.

[verder lezen in InView]

Recht is meer dan een verzameling regels. Het schept de voorwaarden waaronder mensen in vrijheid, gelijkwaardigheid en vertrouwen kunnen samenleven. Nu de democratische rechtsstaat internationaal onder druk staat en macht zich niet vanzelfsprekend meer door het recht laat begrenzen onderzoekt dit betoog de betekenis van recht als ‘grammatica van de samenleving’ en verbindt het rechtszekerheid en democratie met tolerantie, menselijke waardigheid en fundamentele rechten.

[verder lezen in InView]

Binnen het kader van de Wet elektronische dienstverlening burgerlijke stand hebben gemeenten per 1 januari 2020 de mogelijkheid – niet de verplichting – over te gaan tot elektronische dienstverlening bij de geboorteaangifte. In zeven op de tien gemeenten is het doen van een digitale geboorteaangifte thans mogelijk. Uit de jurisprudentie blijkt dat de invoering van de digitale geboorteaangifte met nogal wat kinderziektes gepaard gaat. Hierdoor zijn vraagtekens te plaatsen bij het nut en noodzaak van deze digitale faciliteit.

[verder lezen in InView]

Door de snelle ontwikkeling van Large Language Models zal de discussie over het onderscheid tussen statistiek en AI binnenkort achterhaald zijn. Het is daarom van belang dat we nu al nadenken over de toekomst van risicotaxatieinstrumenten.

[verder lezen in InView]

Met de invoering van het nieuwe Wetboek van Strafvordering introduceert de wetgever een nieuw bewijscriterium in strafzaken: een combinatie van de bestaande maatstaf van rechterlijke overtuiging en een nieuwe maatstaf van ‘buiten redelijke twijfel’. In dit artikel onderzoeken de auteurs de spanningen en onduidelijkheden die voortvloeien uit deze dubbele norm. Zij betogen dat de voorgestelde regeling niet alleen semantisch en logisch problematisch is, maar ook tot verwarring kan leiden in de praktijk, met name bij de motivering van vrijspraken. Zij roepen de wetgever op meer duidelijkheid te geven over de wijze waarop de regeling in de praktijk moet worden toegepast en wat daarbij van rechters wordt verwacht.

[verder lezen in InView]

Op 12 november 2024 vernietigde het Hof Den Haag het baanbrekende rechtbankvonnis waarin Shell werd verplicht haar CO2-uitstoot drastisch te reduceren. De loop van het arrest volgend wordt besproken hoe het hof omgaat met complexe vragen over klimaatverantwoordelijkheid, mensenrechten, Europese regelgeving en de maatschappelijke zorgplicht van ondernemingen als Shell. De vordering is uiteindelijk afgewezen omdat het hof weliswaar kon vaststellen dat er een maatschappelijke zorgplicht op Shell rust om klimaatverandering tegen te gaan maar dat het niet lukte aan die maatschappelijke zorgplicht concreet invulling te geven. En dat is precies de moeilijkheid in dit soort zaken.

[verder lezen in InView]

Wat betekent het om democratisch gelegitimeerd te zijn? In dit essay wordt het wezen van de democratische legitimiteit onderzocht. Is het volgen van juridische procedures voldoende, of vereist echte legitimiteit ook inhoudelijke toetsing aan waarden zoals mensenrechten en bescherming van minderheden? Een pleidooi voor een nieuw democratisch ethos: gebaseerd op zelftwijfel, dialoog en wederzijds begrip.

[verder lezen in InView]

De Chipshol-affaire is een van de meest spraakmakende juridische conflicten in Nederland. Dit artikel zet de feiten, procedures en uitspraken op een rij. Wat begon als een vastgoedgeschil, groeide uit tot een principiële strijd over rechterlijke integriteit, eerlijke procesgang en reputatieschade.

[verder lezen in InView]

In dit artikel wordt voor het thema werkgeversaansprakelijkheid ex artikel 7:658 BW en artikel 7:611 BW getracht te achterhalen welke deelonderwerpen te onderscheiden zijn en wat de precedenten zijn binnen de verschillende deelonderwerpen. Het artikel is het eerste dat voor een privaatrechtelijk thema deelonderwerpen en precedenten opspoort aan de hand van een netwerkanalyse. Netwerkanalyse is een handig hulpmiddel om de problematiek rond, in dit geval, werkgeversaansprakelijkheid sneller en beter te begrijpen, dat tijd kan besparen, andere inzichten kan opleveren en nieuwe vragen kan opwerpen.

Lees het hele artikel in Navigator.

Voor online politieke microtargeting wordt het online-gedrag van mensen in kaart gebracht en worden de verzamelde gegevens gebruikt om mensen gerichte politieke advertenties te tonen. Microtargeting is vanuit de VS komen overwaaien naar Europa en heeft voor- en nadelen voor de democratie. Microtargeting kan politieke partijen helpen om mensen effectief te bereiken en kan politieke betrokkenheid stimuleren. Maar microtargeting kan ook een bedreiging vormen voor de democratie. Zo kan een politieke partij zich verschillend voordoen aan verschillende mensen. Bovendien bedreigt het verzamelen van persoonsgegevens onze privacy. Dit artikel brengt de beloftes en bedreigingen van microtargeting voor de democratie in kaart en schetst mogelijkheden voor beleidsmakers om het gebruik van microtargeting te reguleren.

Lees het hele artikel in Navigator.

Als het geheime karakter aan een geheim verdrag vervalt moet het verdrag alsnog en wel zo spoedig mogelijk ter parlementaire goedkeuring worden voorgelegd. De mogelijkheden om het parlement bij geheime/vertrouwelijke verdragen, zowel in de onderhandelingsfase als in de goedkeuringsfase, buiten de totstandkoming te houden, zijn ruim. Als er dan ook nog eens langer dan nodig wordt gewacht met derubricering, dan blijft er van parlementaire betrokkenheid wel zeer weinig over. Daarom is het goed om op structurele basis na te gaan of er verdragen zijn die voor derubricering in aanmerking komen.

Lees het hele artikel in Navigator.

In een recente uitspraak in het sociaal domein bood de Centrale Raad van Beroep niet alleen rechtscherming in het individuele geval, maar stelde de Raad meteen ook een uniforme landelijke standaard. Daarmee ging echter tevens een streep door wat goedwillende gemeenten hadden bedacht. De Centrale Raad had dit kunnen en moeten voorkomen door minder recentraliserend te motiveren en de lokale beleidsruimte meer te respecteren.

Lees het hele artikel in Navigator.

Met enige verbazing hebben wij kennis genomen van de bijdrage van Van Oorschot in NJB 2018/1699, afl. 32, waarin zij ons in 2012 verschenen artikel ‘Verschillen in straftoemeting in soortgelijke zaken: Een kwantitatief onderzoek naar de rol van specifieke kenmerken van de dader’ bespreekt.

Lees het hele artikel in Navigator.