Veel arbeidsjuristen keken met argusogen naar de zaak over de Minimumloonrichtlijn bij het Hof van Justitie. Hierin moest de vraag worden beantwoord of de Unie wel bevoegdheden heeft om regels op te stellen over minimumlonen en collectief onderhandelen. Deze vraag was extra gevoelig, omdat bevoegdheden op sociaal terrein pas enkele decennia na oprichting van de EEG in de Europese Verdragen zijn opgenomen. Vervolgens werd lange tijd sterk de rem gezet op het gebruik van die bevoegdheden. Sinds 2017, na het aannemen van de Sociale Pijler, heeft de Unie arbeidsrechtelijke wetgeving aangenomen, ook op terreinen die traditioneel nationaal waren, zoals minimumloon, platformwerk en scholing. Het Minimumloon-arrest heeft het nieuwe elan niet gefnuikt. Deze bijdrage plaatst het arrest in de ontwikkeling van de sociale bevoegdheden.

[verder lezen in InView]

De onafhankelijkheid van de rechtspraak is een fundamentele waarde binnen de Europese Unie en staat onder toenemende druk. Het Europees Netwerk van Raden voor de Rechtspraak (ENCJ) onderzoekt deze ontwikkeling sinds 2015 via periodieke enquêtes onder rechters. Het meest recente onderzoek omvatte circa 19.000 rechters uit 30 landen. In dit artikel beschrijven de auteurs de belangrijkste uitkomsten van de enquête, waaronder percepties van onafhankelijkheid, externe en interne beïnvloeding, benoemingsprocedures en werkomstandigheden. Ook wordt ingezoomd op de situatie in Nederland, waar ondanks een overwegend positieve beoordeling enkele zorgwekkende trends zichtbaar zijn, zoals afnemend vertrouwen in systeemwaarborgen en spanningen met andere staatsmachten.

[verder lezen in InView]

Het medisch tuchtrecht staat op een kruispunt. Sinds de invoering van de Medische Tuchtwet in 1928 heeft het systeem zich ontwikkeld tot een belangrijk instrument voor kwaliteitsbewaking in de zorg. Toch groeit de kritiek: het tuchtrecht zou te punitief zijn, onvoldoende bijdragen aan leren en niet meer aansluiten bij de moderne, teamgerichte gezondheidszorg. Moet het tuchtrecht worden aangepast of is het tijd voor een geheel nieuwe koers?

[verder lezen in InView]

Sinds juli 2025 ligt een voorstel tot wijziging van de Grondwet in consultatie om rechterlijke toetsing van wetten aan klassieke grondrechten mogelijk te maken. De regering kiest voor wijziging bij rijkswet, maar deze keuze roept staatsrechtelijke vragen op. Artikel 120 Grondwet betreft een landsaangelegenheid en zou volgens het Statuut moeten worden gewijzigd via de nationale procedure van artikel 137 Grondwet, aan – gevuld met behandeling in de rijksministerraad (artikel 45 Statuut). De gekozen rijkswetprocedure is niet alleen zwaarder dan vereist, maar ook niet conform de systematiek van het Statuut en kan een onwenselijk precedent scheppen. Deze bijdrage analyseert de geldende wijzigingsprocedures, de normenhiërarchie en beoordeelt de juridische houdbaarheid van het regeringsstandpunt.

[verder lezen in InView]

Met kwalificatie wordt erop gedoeld dat de overeenkomst, waarvan partijen meenden dat het een opdrachtovereenkomst was, door de rechter als arbeidsovereenkomst wordt geduid. Nu de Hoge Raad, net als eerder het Hof Amsterdam, kwalificeerde dat Deliveroo-bezorgers, anders dan was overeengekomen, een arbeidsovereenkomst hebben, zal naar verwachting meer dan nu het geval is, in plaats van als opdrachtnemer, als werknemer gewerkt gaan worden. Dit artikel gaat over de gevolgen van zo’n kwalificatie. Tegen welk loon gaat gewerkt worden? Welke arbeidsvoorwaarden gelden?

[verder lezen in NAVIGATOR]

In deze bijdrage wordt de inmiddels door de Tweede Kamer aanvaardde Wet Seksuele Misdrijven op hoofdlijnen beschreven. Dat de zedenwetgeving modernisering behoeft is duidelijk, maar daartegenover staat een andere, minstens even zwaarwichtige zorg: die van te vergaande oprekking van strafrechtelijke aansprakelijkheid en de daaraan verbonden gevolgen voor het recht op seksuele autonomie. Het argument van de minister dat het wetsvoorstel strekt tot verheldering van de normstelling en de belofte dat bij handhaving ‘maatwerk’ wordt betracht laat onverlet dat de beoogde wet verregaand ingrijpt op een terrein waar terughoudendheid van overheidswege wenselijk is.

[verder lezen in NAVIGATOR]

Valt stealthing – het heimelijk verwijderen van het condoom tijdens consensuele seks – onder het delict opzetverkrachting in het wetsvoorstel seksuele misdrijven? Op grond van het voorstel is sprake van opzetverkrachting bij seksueel binnendringen wetende dat de wil van het slachtoffer daartoe ontbreekt. Die wil kan tevens ontbreken wegens onvrije wilsvorming door misleiding. De minister heeft aangegeven dat stealthing hier ook onder kan vallen. Misleiding omtrent pilgebruik levert volgens de minister echter geen strafbare misleiding op. In deze bijdrage wordt betoogd dat het onderscheid in misleiding omtrent verschillende voorbehoedsmiddelen niet overtuigend is en en dat in de discussie over stealthing het bredere spectrum van niet-consensuele handelingen tijdens (aanvankelijk) consensuele seks moet worden betrokken.

[verder lezen in NAVIGATOR]

Deze bijdrage gaat over de Wet schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp). In deze bijdrage wordt in het bijzonder ingegaan op de arbeidsdeelname van personen na de toelating tot de schuldsaneringsregeling. De uitkomsten van onze analyse indiceren dat er na toelating tot die regeling een toename is van het aantal gewerkte uren. Dat is een duidelijke aanwijzing dat de wettelijke regeling werkt zoals zij is bedoeld. Deze bevindingen zijn belangrijk en actueel. In het bijzonder omdat de regeling sterk onder druk staat, steeds minder wordt gebruikt en heel recent nog grondig is aangepast.

[verder lezen in NAVIGATOR]

De rechtsstaat is vol van pilots, verbetervoorstellen en ambities. Het Coalitieakkoord en de meeste mensen in Nederland verlangen naar een samenleving waarin verschillen worden overbrugd in plaats van worden uitvergroot. Denk aan de grote duurzaamheidsopgaven voor klimaat, landbouw, natuur, woningbouw en energievoorziening, die zich lokaal moeten vertalen naar zienswijzen, bestemmingsplannen, vergunningen en afkoopregelingen. Ondernemers en individuele burgers hebben rechtvaardige preventie en oplossingen voor hun conflicten nodig, met goede rechtsbescherming als hun fundamentele belangen op het spel staan. Nationaal en internationaal lijkt het oplossend vermogen van de rechtsstaat eerder onder druk te staan, dan zich voortvarend te versterken. Hoe kunnen conflictoplossende instituties – met een grote rol voor juristen – samen een weg vinden om deze trend ten goede te keren? De maatschappelijke en economische waarde die zij kunnen toevoegen is immens. Wat is mooier en uitdagender dan de rechtspleging in zijn conflictoplossende kracht te krijgen?

[verder lezen in NAVIGATOR]

Artificiële intelligentie zal naar verwachting steeds vaker een rol spelen bij geneeskundige behandelingen. Wat als er daarna schade ontstaat? In welke gevallen kan de betreffende patiënt zijn schade verhalen op de hulpverlener (of het ziekenhuis)? Die vraag vormt de rode draad van dit artikel. In de bijdrage wordt ingegaan op twee mogelijke grondslagen voor medische aansprakelijkheid, specifiek bij het gebruik van AI. Allereerst op de tekortkoming in de sfeer van de geneeskundige behandelingsovereenkomst en in de tweede plaats op non-conformiteit in de zin van artikel 7:18 BW. Het artikel wil een bijdrage leveren aan de kritische analyse en systematisering van het materiële medische aansprakelijkheidsrecht, een invulling daaraan geven voor gevallen waarin AI-toepassingen zijn gebruikt en vaststellen wat verder onderzocht moet worden.

[verder lezen in NAVIGATOR]

De auteurs hebben onderzoek gedaan naar de (onverwachte) daling van het aantal handelszaken. In dit artikel beschrijven zij de belangrijkste conclusies en bevindingen. Twee constateringen die breed gedeeld werden door de respondenten in het onderzoek en die mogelijk ter verklaring van de daling kunnen worden genoemd zijn: procedures zijn complexer en duurder dan voorheen en grotere ondernemingen en advocatenkantoren zijn beter en professioneler georganiseerd.

[verder lezen in NAVIGATOR]

Om particuliere verhuur van woningen aan toeristen aan banden te leggen is er een wetsvoorstel tot wijziging van de Huisvestingswet in voorbereiding. Het college van B&W van Amsterdam gaat nog een stap verder met een voorgenomen wijziging van de Huisvestingsverordening Amsterdam. Met name bij dit laatste voornemen zijn de nodige kanttekeningen te plaatsen.

Lees het hele artikel in Navigator.

In dit artikel worden de resultaten weergegeven van de 2019 ENCJ-enquête onder Europese rechters met als onderwerp de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht. Een brisant onderwerp in het licht van recente ontwikkelingen in landen van de Unie. Eerst wordt ingegaan op de context van de enquête en daarna op de enquête zelf.

Lees het hele artikel in Navigator.

De uitspraak over de Programmatische Aanpas Stiktof van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State schept een vals beeld over de mogelijke voortzetting van veehouderijen in het bezit van een eerder verleende vergunning.

Lees het hele artikel in Navigator.

Op 28 mei 2019 ging in de Eerste Kamer de kogel door de kerk: met een overgrote meerderheid nam de Senaat Nederlands eerste klimaatwet aan. Deze Jaarrede bespreekt de contouren daarvan en plaatst de rol van deze nationale wet in mondiaal en Europees perspectief. Op het spel staat de wereldwijde opwarming in het jaar 2100 te beperken tot ruim beneden 2° Celsius, zoals afgesproken in de klimaatovereenkomst van Parijs. Valkuilen te over. Hoe die te dichten? De wisselwerking tussen internationaal, Europees en nationaal recht en de integratie van het ontluikende klimaatrecht in vele andere rechtsgebieden kunnen daarbij behulpzaam zijn.

Lees het hele artikel in Navigator.

In de concertzaal van Musis te Arnhem vond op 14 juni jl. de 149e jaarvergadering van de Nederlandse Juristen-Vereniging plaats. De NJV steeg boven zichzelf en Nederland uit met het thema ‘De grenzen voorbij - De actualiteit van territorialiteit en jurisdictie’. Actueel was het onderwerp zeker; er werd gediscussieerd over nijpende mondiale vraagstukken als de regulering van cyberspace, het klimaat en vluchtelingen. En dat tegen de achtergrond van revitaliserend nationalisme. Gespreksstof genoeg, het denken over deze kwesties kreeg een zetje maar ultieme oplossingen werden natuurlijk niet gevonden. Wat dat betreft liep men tegen eigen grenzen aan.

Lees het hele artikel in Navigator.

Het staat een advocaat behoudens uitzonderingsgevallen vrij om zich te onttrekken aan een procedure. De onttrekking kent een proces-, civiel- en tuchtrechtelijke dimensie. In het licht van deze dimensies worden in dit artikel richtlijnen geschetst voor de advocaat die zich op zorgvuldige wijze wil onttrekken. Hierbij wordt gezien de grote procedurele consequenties van de onttrekking een ruime informatieplicht van de advocaat jegens de (ex-)cliënt bepleit.

In dit advies schetsen wij op persoonlijke titel enkele mogelijkheden om de toegang tot recht te verbeteren. Het gaat ons uitdrukkelijk om meer dan toegang tot het recht of toegang tot de rechter. Het gaat om rechtvaardige oplossingen van problemen tussen mensen, in het bijzonder voor diegenen die het minst conflictvaardig zijn. Het gaat ook om een goede ordening voor menselijke en zakelijke relaties, een ordening die conflicten waar mogelijk voorkomt. Het gaat ons dus uitdrukkelijk om de maatschappelijke effecten van de rechtspleging.

Op vrijdag 12 juni 2015 vond in Zwolle de jaarvergadering van de Nederlandse Juristen-Vereniging plaats. Terwijl de temperaturen buiten opliepen tot dertig graden, bespraken de leden van de NJV in het koele IJsseldeltacentrum drie lijvige preadviezen over de kwaliteit(sbeoordeling) van rechtspraak, wetgeving en rechtswetenschap. In de wandelgangen klonk veel lof voor het brede en actuele thema, dat voor iedere jurist relevant is. Wie vreesde voor oeverloze discussies over de vraag wat kwaliteit precies inhoudt, werd al snel gerustgesteld: in hoog tempo werd gediscussieerd over verantwoordelijkheden en concrete verbetermogelijkheden. Een impressie van de jaarvergadering.

Jaarrede van de voorzitter van de Nederlandse Juristen-Vereniging uitgesproken tijdens de Jaarvergadering van de Vereniging op 12 juni 2015 te Zwolle. Onderwerp van de rede is de bijdrage van de cassatieadvocatuur aan de rechtsvorming door de Hoge Raad, in het bijzonder na de inwerkingtreding van de Wet Versterking Cassatierechtspraak.