Dit betoog is erop gericht om beoefenaren van het recht – wetenschappers, wetgevers, rechters, advocaten – ervan te doordringen dat het rechtssysteem het vitale orgaan is van het recht. Systematiek ordent het recht niet alleen, maar geeft er mede vorm aan. Aan de hand van Unierechtelijke lidstaataansprakelijkheid wordt inzichtelijk gemaakt dat de rechtssystematische analyse wezenlijk is voor de rechtsontwikkeling. Zij is het uitgangspunt voor meningsvorming over keuzes die aansluiten bij het doel van het recht: het voorkomen van willekeur, het gelijkwaardig behandelen van gelijkwaardige gevallen en het genereren van rechtvaardige oplossingen. Daarmee is zij de basis voor het op samenhangende wijze oplossen van maatschappelijke problemen.

[verder lezen in InView]

Zonder een betaalrekening is het voor zowel particulieren als ondernemingen vrijwel onmogelijk om deel te nemen aan het maatschappelijk verkeer. Waar voor consumenten binnen de EU een recht op een basisbetaalrekening bestaat, zijn er zorgen over de toegang tot een betaalrekening van met name ondernemingen die een verhoogd Wwft-risico meebrengen. Met de onlangs door de Eerste Kamer aanvaarde Wet chartaal betalingsverkeer zal een recht op een basisbetaalrekening ingevoerd worden voor ondernemingen, verenigingen en stichtingen. De regeling voor een zakelijke basisbetaalrekening beoogt te voorkomen dat zakelijke partijen uitgesloten worden van het girale betalingsverkeer. Tegelijkertijd roept de regeling vragen op over de verhouding tot de rol van banken als poortwachters van het financiële stelsel en hun contractvrijheid.

[verder lezen in InView]

In strafzaken, vooral bij seksueel en huiselijk geweld, ervaren slachtoffers in de rechtszaal soms een kwetsende of vernederende bejegening. Dit kan leiden tot secundaire victimisatie, dat wil zeggen dat het slachtoffer opnieuw schade oploopt door het proces zelf. Tegelijkertijd moet de verdediging wel de ruimte hebben om kritisch te zijn. Dit roept de vraag op waar de grens ligt tussen noodzakelijke kritiek en ongepaste, schadelijke uitlatingen. Europese richtlijnen en rechtspraak bieden handvatten om die balans te vinden.

[verder lezen in InView]

De bescherming van slachtoffers van huiselijk geweld schiet in het Nederlandse familierecht nog altijd tekort. Hoewel er meer aandacht is voor de risico’s na een scheiding, krijgt contact met beide ouders nog vaak voorrang boven veiligheid, zelfs bij duidelijke signalen van geweld. Dit is geen incident, maar het gevolg van een hardnekkig denkkader. Een fundamentele koerswijziging en concrete maatregelen om slachtoffers beter te beschermen zijn noodzakelijk.

[verder lezen in InView]

Kabelinterceptie is een omstreden bevoegdheid van de AIVD en de MIVD. Het faciliteren daarvan was dé drijfveer achter de modernisering van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2002. In de aanloop naar het raadgevend referendum over ‘de Sleepwet’ liepen de gemoederen hoog op. Ondanks een nipte overwinning van het ‘tegen’-kamp, kwam de bevoegdheid tot ongerichte kabelinterceptie er tóch. Pakweg zeven jaar later kunnen de diensten echter slechts in beperkte mate intercepteren op de kabel. Mede met het oog op de onlangs in werking getreden Tijdelijke wet en de aanstaande herziening van de Wet op de inlichtingen- en Veiligheidsdiensten 2017 zet deze bijdrage uiteen waarom deze bevoegdheid tot dusver moeilijk inzetbaar is.

[verder lezen in InView]

De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid heeft aangekondigd met een wetsvoorstel te komen voor de zelfstandige strafbaarstelling van psychisch geweld. In de parlementaire debatten wordt deze nieuwe strafbaarstelling (terecht) in de sleutel geplaatst van de algehele aanpak van femicide. Dat roept de vraag op welke elementen de strafbaarstelling dient te hebben om ook daadwerkelijk bruikbaar te zijn hiervoor. In deze bijdrage geven wij enkele handvatten voor deze strafbaarstelling, aan de hand van verplichtingen uit het EVRM, inzichten uit andere jurisdicties waarin een dergelijke strafbaarstelling al bestaat en knelpunten aangaande dit type geweld bij conflictscheidingen. Betoogd wordt dat een adequate strafbaarstelling specifiek toegesneden moet zijn op de context van intiem partnergeweld en in ieder geval rekenschap moet geven van het patroonmatige karakter van dit type geweld.

[verder lezen in InView]

Anonimisering van rechterlijke uitspraken kan ook doorslaan. Beter zou zijn per geval te overwegen of anonimisering functioneel is of écht nodig.

[verder lezen in InView]

In cassatie kan niet met succes worden geklaagd over de onjuiste toepassing van een niet-toepasselijke rechtsregel. Gemakshalve noemen we dit hierna ‘de regel’. In NJB 2025/481, afl. 9, wordt gesteld dat de Hoge Raad deze regel in een arrest van 8 november 2024 in belangrijke mate zou hebben genuanceerd en voor zichzelf een ambtshalve antikiesregel in het leven zou hebben geroepen. Werk aan de winkel, aldus auteur d’Oliveira. Maar misschien wordt de soep niet zo heet gegeten als hij wordt opgediend.

[verder lezen in InView]

Kort wil ik ingaan op de gewaardeerde reactie van de heren Oudelaar en Van Ginniken op mijn bijdrage Cassatie wegens schending van niet-toepasselijk recht. Ik had niet gedacht dat die nog enig stof zou opwoelen. Naar mijn mening blazen zij de door mij naar voren gebrachte opvattingen boller op dan ze zijn. Ze spreken er bij herhaling van dat naar mijn mening de Hoge Raad zijn algemene regel dat niet gecasseerd kan worden wegens schending van niet toepasselijk recht ‘in belangrijke mate genuanceerd’ zou hebben. Ik had het over ‘een deukje’.

[verder lezen in InView]