Wetsvoorstel (18-12-2025) tot Wijziging van de Omgevingswet, Algemene wet bestuursrecht en de Wet windenergie op zee ter implementatie van onderdelen van de met Richtlijn 2023/2413 gewijzigde richtlijn hernieuwbare energie (REDIII, vergunnen)
—Dit wetsvoorstel wijzigt de Omgevingswet, de Wet windenergie op zee en de Algemene wet bestuursrecht om onderdelen van de herziene Europese richtlijn hernieuwbare energie (REDIII) te implementeren. REDIII, in werking sinds november 2023, verhoogt het bindende EU-doel voor hernieuwbare energie naar 42,5% in 2030 (Nederland: indicatief 39%). In 2024 bedroeg het aandeel in Nederland nog 19,8%, wat een verdubbeling vereist. De richtlijn beoogt versnelling van de energietransitie, versterking van concurrentievermogen en energieonafhankelijkheid.
Hoofdlijnen wetsvoorstel
- Versnellingsgebieden: bevoegdheid om gebieden aan te wijzen voor versnelde uitrol van hernieuwbare energie en infrastructuur. Gemeenten, provincies en het Rijk kunnen deze gebieden aanwijzen in respectievelijk omgevingsplan, omgevingsverordening of Omgevingsregeling. Voor elk gebied moet een plan worden vastgesteld met mitigerende maatregelen en milieubeoordeling (plan-MER). Natura 2000-gebieden en belangrijke trekroutes worden vermeden. De meerwaarde van versnellingsgebieden in Nederland is beperkt, omdat bestaande vergunning termijnen al voldoen aan REDIII.
- Screening: vervangt project-MER en natuurtoetsen op projectniveau binnen versnellingsgebieden. Het bevoegd gezag voert binnen 30-45 dagen een screening uit om te beoordelen of een project aanzienlijke onvoorziene milieueffecten heeft. Bij negatieve uitkomst volgt alsnog een MER of aanvullende maatregelen. Voor wind-, zonne- en infrastructuurprojecten kan compensatie door het bevoegd gezag plaatsvinden, op kosten van de initiatiefnemer.
- Stroomlijnen vergunningprocedures: invoering van maximale termijnen, aanwijzing van een contactpunt (Minister van Klimaat en Groene Groei), en beroep in eerste en enige aanleg bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Nederland voldoet grotendeels al aan de termijnen; alleen voor kleine bodemenergiesystemen en zonnepanelen worden termijnen verkort.
Verhouding tot hoger recht
Het wetsvoorstel sluit aan bij de Europese Green Deal en klimaatwetgeving (klimaatneutraliteit in 2050, -55% emissies in 2030). REDIII maakt uitzonderingen mogelijk op o.a. Habitatrichtlijn, Vogelrichtlijn, Kaderrichtlijn Water en Mer-richtlijn, mits mitigerende maatregelen worden getroffen. Voor projecten in versnellingsgebieden geldt vrijstelling van MER en natuurtoetsen, tenzij grensoverschrijdende effecten optreden.
Gevolgen en uitvoering
De impact van REDIII op versnelling is beperkt, omdat Nederland al grotendeels voldoet aan de richtlijn. Regeldruk verandert nauwelijks; in specifieke gevallen neemt deze af door vervanging van project-MER door screening. Uitvoering ligt bij bevoegde gezagen en is facultatief. Kosten voor screening en compensatie komen voor rekening van initiatiefnemers. Toezicht en handhaving blijven conform bestaande kaders.