Wet van 11-02-2026, Stb. 2026, 36
Wet tot wijziging van de Omgevingswet (legalisering PAS-projecten)
—Het Programma Aanpak Stikstof (PAS) uit 2015 stelde initiatiefnemers van agrarische en industriële activiteiten die niet meer dan 1 mol stikstofdepositie per hectare per jaar veroorzaakten op voor stikstof gevoelige natuur vrij van het verbod om zonder vergunning een project te realiseren dat gevolgen kan hebben voor een Natura 2000-gebied (PAS-projecten). Door een uitspraak van 29 mei 2019 van de Afdeling bestuursrechtspraak (ECLI:NL:RVS:2019:1603) zijn de PAS projecten alsnog onder de vergunningplicht komen te vallen omdat het PAS niet voldeed aan de Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn. Door deze uitspraak raakten een aantal agrarische en industriële bedrijven formeel in overtreding, omdat zij tussen 2015 en 2021 geen natuurvergunning hadden. In 2021 is daarop in de Omgevingswet een opdracht aan de minister en de provincies opgenomen voor het legaliseren van PAS-projecten middels een ‘programma met maatregelen om de gevolgen van de stikstofdepositie van de PAS-melders ongedaan te maken, te beperken of te compenseren’. Op 28 februari 2022 is het Legalisatieprogramma PAS vastgesteld. Daarin zijn bronmaatregelen opgenomen die het Rijk treft om stikstofruimte vrij te maken en die worden ingezet voor het legaliseren van onder andere gemelde PAS-projecten. De termijn waarbinnen de in het legalisatieprogramma opgenomen maatregelen dienen te zijn uitgevoerd eindigde op 28 februari 2025. Het aflopen van de wettelijke termijn van het legalisatieprogramma en het feit dat het legalisatieprogramma te weinig heeft opgeleverd, maken een nieuwe termijn noodzakelijk. Met deze wet wordt dan ook de termijn waarbinnen legalisering van PAS-projecten moet plaatsvinden, verlengd met een periode van drie jaar, tot 1 maart 2028. Nog steeds ligt er de opdracht een programma op te stellen om de benodigde stikstofruimte te realiseren om PAS-projecten te legaliseren.
Handhaving
In het verleden zijn meerdere PAS-melders geconfronteerd met handhavingsverzoeken. Door een uitspraak van 5 maart 2025 van de Afdeling (ECLI:NL:RVS:2025:678) is er op dit moment nog ruimte om van handhaving af te zien. Deze wet is mede bedoeld om provincies te ondersteunen om verzoeken tot handhaving gemotiveerd te kunnen afwijzen onder het motto ‘er wordt aan gewerkt’.
Inwerkingtreding
Bij amendement is toegevoegd dat zowel het legalisatieprogramma als de inwerkingtreding van deze wet voorgehangen moet worden om de Tweede Kamer de mogelijkheid te geven om het stikstofpakket te beoordelen op juridische borging. Deze wet treedt op 18 februari 2026 in werking.