Dit blijkt uit een vijfjaarlijks WODC-onderzoek (rapportage Geschilbeslechtingsdelta) over de toegang van burgers tot het recht, juridische instanties en procedures.
Dit onderzoek geeft een beeld van de toegang tot het recht en het functioneren van juridische instanties en procedures vanuit het perspectief van burgers. Toegang tot het recht is een fundamentele voorwaarde voor het functioneren van de rechtsstaat. Om van daadwerkelijke toegang tot het recht te kunnen spreken is alleen de beschikbaarheid van rechtshulp en van onafhankelijke rechters onvoldoende; hiervoor is het ook nodig dat burgers in het juridische systeem hun weg kunnen vinden – al dan niet met hulp – en een rechtvaardig resultaat kunnen behalen
Het aantal mensen met een juridisch probleem dat actie onderneemt is afgenomen. Dat zou kunnen duiden op verslechtering van de toegang tot het recht. Positief is dat partijen die elkaar wél treffen, steeds vaker overeenstemming bereiken.
Minder mensen dan in voorgaande periodes ondernamen actie om hun probleem aan te pakken. Zij hadden geen contact met de andere partij, schakelden geen professionele hulp in en hadden geen mediation of procedure. Degenen die wél actie ondernamen, maakten vaker afspraken met de andere partij om het probleem op te lossen. Deze afspraken worden ook rechtvaardig gevonden. Het gebruik van juridische hulp, mediaton en juridische procedures blijft stabiel.
De geleidelijke toename van het aandeel mensen dat geen actie onderneemt – elke editie stijgt dit met een paar procentpunten – is zorgelijk als het gaat om toegang tot het recht. Het gaat soms om zeer ernstige juridische problemen. Een aanzienlijk deel van de mensen met juridische problemen onderneemt geen actie omdat zij de juiste weg niet kennen, het stressvol vinden of omdat ze geen tijd of geld hebben. Dit zou kunnen duiden op drempels in de toegang tot het recht. Het WODC voert momenteel verdiepend vervolgonderzoek uit naar deze groep en andere respondenten waarvan op basis van hun antwoorden in de enquête wordt verwacht dat zij een gebrek aan toegang ervaren.
De onderzoekers pleiten voor extra aandacht voor jongeren, mensen met problemen met hun huurwoning en mensen met problemen met discriminatie, smaad/laster en slechte behandeling door de overheid. Zij hebben relatief veel moeite om hun problemen aan te pakken. Ook schatten zij hun juridische vaardigheden iets lager in. Het is van belang deze groepen extra aandacht te geven in beleid om de toegang tot het recht te versterken.
Bron: WODC