D66, VVD en CDA presenteerden 30 januari 2026 hun coalitieakkoord ‘Aan de slag, bouwen aan een beter Nederland’. De drie partijen willen op korte termijn een minderheidskabinet vormen én hun plannen samen met de andere partijen in de Tweede en Eerste Kamer realiseren. De coalitie schrijft dat de rechtsstaat continu onderhoud nodig heeft. Partijen willen onder meer constitutionele toetsing mogelijk maken, de rol van de minister bij benoemingen van de leden van de Raad voor de rechtspraak afschaffen en het demonstratierecht wijzigen.
Inzake rechtsstaak, rechtsspraak en veiligheid, bevat het akkoord onder meer de volgende plannen:
Rechtsstaat
- Om het demonstratierecht te waarborgen wordt de Wet Openbare Manifestaties aangepast. Burgemeesters krijgen bevoegdheden tot bestuursrechtelijke handhaving of verplaatsing. Ook worden de strafbepalingen van de wet herzien, waardoor de strafrechter strafbare feiten gepleegd tijdens demonstraties zwaarder weegt.
- De benoeming van leden van de Raad voor de Rechtspraak wordt onafhankelijk gemaakt van de minister. De rechtspraak krijgt een aparte begroting.
- Om de rechtsbescherming te versterken wordt constitutionele toetsing aan de klassieke grondrechten in de Grondwet mogelijk maken. Hiervoor wordt art. 120 van de Grondwet gewijzigd.
Een veilige samenleving voor iedereen
- Politieagenten die dat nodig hebben voor de uitvoering van hun taak krijgen een bodycam zodat ze veiliger kunnen werken.
- Onderzoek naar een programma waarin jongeren een jaar lang kennis kunnen maken met het werk bij de politie naar voorbeeld van het dienjaar bij defensie.
- Het beter helpen van mensen met verward of onbegrepen gedrag onder meer door mogelijkheden voor burgemeesters om door middel van bemoeizorg in te grijpen en het realiseren van meer crisisplekken.
- Maatregelen om hooliganisme te beperken, waaronder een boetesysteem voor clubs wanneer politie-inzet zelfs binnen het stadion nodig is.
Effectieve straffen, lik-op-stuk
- Uitbreiden mogelijkheden voor afdoening door de politie in de vorm van een politietransactie of een politiestrafbeschikking.
- Het verbeteren van de gegevensdeling ten behoeve van de justitieketen.
- Verhogen van de strafmaat voor zware cyberdelicten.
- De coalitie wil zorgen voor rust in het beleid ten aanzien van het Openbaar Ministerie (OM) en goede afspraken maken om de digitale bedrijfsvoering duurzaam op orde te brengen.
- De strijd tegen de georganiseerde misdaad wordt voortgezet, geïnspireerd op de Italiaanse anti-maffia-aanpak. Er wordt gewerkt aan een voorstel voor het beter beschermen van advocaten tegen druk van criminelen, met name bij verdachten in zwaardere regimes. De kroongetuigenregeling wordt uitgebreid.
- Celcapaciteit uitbreiden en verbeteren onder andere door versobering, de instelling van aparte regimes voor beperkt risico gedetineerden en aanvullende maatregelen.
- Zedenzaken met minderjarige slachtoffers vinden sneller achter gesloten deuren plaats. Hun namen worden in grote zedenzaken vaker gecodeerd.
- Cliënten in de forensische zorg gaan voor hun zorg een eigen bijdrage betalen.
- Normering en standaardbedragen voor schadevergoeding, meer ruimte voor collectieve vorderingen en een aparte, laagdrempelige procedure naast het strafproces.
- Griffierechten worden verlaagd en er wordt geïnvesteerd in sociale advocatuur.
Nuchter beleid: drugs, gokken, sekswerk
- Het experiment gesloten cannabisketen wordt voortgezet.
- Wie veroordeeld wordt voor overtreding van de Opiumwet krijgt vaker een educatieve maatregel opgelegd als onderdeel van een straf.
- Verhoging in drie jaar tijd van de minimumleeftijd voor sekswerk van 18 naar 21.
- Verstevigen van de zorgplicht van online gokaanbieders en een volledig reclameverbod voor online gokken. Onderzoek naar het beperken van het aantal vergunningen voor online goksites.
Stop geweld tegen vrouwen
- Professionals die een rol heeft in de aanpak van geweld tegen vrouwen krijgt adequate training over huiselijk geweld, intieme terreur en de rode vlaggen voorafgaand aan femicide. Er wordt vaker ingezet op combizittingen in het straf- en familierecht.
- Aanscherping van wetgeving rondom huiselijk geweld om te voldoen aan het Verdrag van Istanbul, het introduceren van Clare's Law en een aparte strafbaarstelling voor psychisch geweld. Het verbeteren van de mogelijkheden om sneller verplichte hulptrajecten op te leggen aan daders. Er komt een wettelijke adviesplicht bij signalen van huiselijk geweld en andere schadelijke praktijken voor onderwijs- en zorgprofessionals.
- Er komt een mogelijkheid van een uitreisverbod bij risico op genitale verminking of huwelijksdwang. Het kabinet gaat aan de slag met het beter kunnen bestraffen van daders en medeplichtigen van eergerelateerd geweld.
Bron: www.rijksoverheid.nl