Tijdige rechtshulp werkt preventief: het helpt problemen sneller op te lossen en verkort negatieve gevolgen, of voorkomt die zelfs. Dit leidt tot minder stress, wat het welzijn van mensen vergroot, en de druk op de zorg verlaagt. Dit levert de samenleving 103 tot 232 miljoen euro op. Stress heeft niet alleen invloed op de gezondheid, maar ook op het functioneren op het werk. Juridische problemen die blijven spelen, kunnen hierdoor leiden tot psychische klachten, verzuim en zelfs ontslag. Het verhelpen van deze problemen komt ten goede aan de productiviteit, en zorgt voor minder afhankelijkheid van een uitkering. Dit levert de maatschappij 13 tot 15 miljoen euro op. Daarnaast kunnen juridische problemen zorgen voor schulden, bijvoorbeeld door boetes, naheffingen of het wegvallen van inkomsten. Het tijdig en effectief oplossen van deze problemen zorgt voor een stabielere financiële positie waardoor schuldenproblematiek afneemt.

Aanbevelingen

Onderzoekers doen verschillende aanbevelingen om de positieve impact van het Juridisch Loket te bestendigen en te vergroten. Ten eerste vraagt de groep net boven de inkomens- en vermogensgrens aandacht: zij heeft vaak beperkte middelen en een beperkt doenvermogen, maar geen toegang tot Juridisch Loket-advies of gesubsidieerde tweede lijn. Ten tweede is versterking van de signaleringsfunctie wenselijk. Door de landelijke schaal ziet het Juridisch Loket structurele knelpunten vroegtijdig; verdere professionalisering van registratie, analyse (eventueel met AI) en onderzoek naar effectiviteit kan deze systeemimpact vergroten. Ten derde kan een meer oplossingsgerichte eerste lijn die sterker gericht is op het oplossen van problemen dan wel het ‘warm overdragen’ van rechtzoekenden aan maatschappelijke partners, de baten verder verhogen. De transitie richting deze werkwijze waarin het Juridisch Loket zich momenteel bevindt, sluit aan bij deze aanbeveling. Tot slot is het van belang om vervolgonderzoek te doen naar causale effecten en de duur van juridische problemen, zodat een eventuele toekomstige maatschappelijke kosten-batenanalyse minder onzekerheid kent.

Over het onderzoek

De maatschappelijke kosten-batenanalyse geeft een indicatief beeld van de maatschappelijke waarde van de eerstelijns juridische dienstverlening van het Juridisch Loket. Omdat belangrijke databronnen (zoals de Gebruikersevaluatie van Ipsos I&O en de Geschilbeslechtingsdelta van het WODC) geen causale effectstudies zijn, is de geschatte effectiviteit van de dienstverlening niet precies en zijn de gebruikte cijfers in de berekeningen niet volledig representatief voor de doelgroep van het Juridisch Loket. Daarnaast zijn verschillende relevante maatschappelijke effecten niet in geld gewaardeerd, waaronder effecten op vertrouwen in de rechtsstaat, overlast voor de omgeving in het geval van probleemescalatie en het signaleren van maatschappelijke problematiek; deze zijn als Pro Memorie (PM)-posten opgenomen. Ook de kosten en baten van de online dienstverlening van het Juridisch Loket blijven buiten beschouwing. Bij onzekerheden over effectiviteit, duur en doorwerking van effecten, is in de analyse overwegend uitgegaan van conservatieve aannames. Alles bij elkaar dienen de gepresenteerde uitkomsten te worden geïnterpreteerd als een indicatieve inschatting van de maatschappelijke waarde van het Juridisch Loket.

De waarde van het Juridisch Loket - Een maatschappelijke kosten-batenanalyse van rechtshulp door het Juridisch Loket

Bron: www.juridischloket.nl