Het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft geoordeeld dat nationale wetgeving die een burger niet toestaat om zijn of haar gendergegevens officieel te wijzigen, terwijl die persoon gebruik heeft gemaakt van het recht op vrij verkeer binnen de EU, in strijd is met het EU‑recht. 

De zaak betrof een Bulgaarse burger die bij geboorte als man was geregistreerd maar in Italië als vrouw leeft en daar een medische transitie is begonnen. Zij vroeg in Bulgarije om haar officiële gegevens (geslacht, naam, identificatienummer) te laten aanpassen, maar dit werd geweigerd. De Bulgaarse wet, zoals uitgelegd door de hoogste civiele rechter, beschouwt 'geslacht' uitsluitend als een biologisch gegeven en staat geen wijziging toe om redenen die verband houden met genderidentiteit. Het publieke belang en de morele of religieuze waarden van de samenleving zouden zwaarder wegen dan de belangen van transgender personen. 

De Bulgaarse rechter twijfelde of deze benadering wel verenigbaar is met het EU‑recht en stelde prejudiciële vragen aan het Hof. Het Hof oordeelt dat zulke nationale regels de uitoefening van het recht op vrij verkeer belemmeren: wanneer de genderidentiteit van een persoon niet overeenkomt met de gegevens op officiële documenten, kan dat leiden tot problemen bij identiteitscontroles, grensovergangen en dagelijkse situaties, waardoor de persoon gedwongen wordt steeds opnieuw uitleg te geven of twijfel weg te nemen. 

Het Hof benadrukt dat lidstaten weliswaar bevoegd zijn om regels vast te stellen over identiteitsdocumenten, maar dat zij dit in overeenstemming met het EU‑recht moeten doen. Beperkingen op het vrij verkeer zijn alleen toegestaan als ze berusten op objectieve redenen van openbaar belang én voldoen aan het proportionaliteitsbeginsel. Bovendien moeten zij de grondrechten, waaronder het recht op eerbiediging van het privéleven, respecteren. Dat recht omvat ook de bescherming van iemands genderidentiteit. Daarom moeten lidstaten duidelijke, toegankelijke en effectieve procedures bieden voor de juridische erkenning van genderidentiteit. Het Bulgaarse systeem, dat elke wijziging van geslachtsgegevens op basis van genderidentiteit uitsluit, voldoet daar niet aan en vormt een ongerechtvaardigde beperking van het vrij verkeer.

Bron: Info Curia