Artikelen van Ulli Jessurun d’Oliveira

Blog
WAUW: de WOO en de adviezen van de Raad van State.
Met dit onderdeeltje van de WOO is de kans geschapen voor meer doorzichtigheid, en meer deelneming  van de burger aan het debat over voorgenomen wetgeving.
2 juni 2022 Gastposts Ulli Jessurun d’Oliveira
Blog
Oekraïens Vreemdelingenlegioen en Nederlanderschap
Raken die Nederlandse vrijwilligers die zich melden voor het Oekraïense vreemdelingenlegioen automatisch hun Nederlanderschap kwijt door zich vrijwillig in te lijven in een buitenlands leger?
7 maart 2022 Gastposts Ulli Jessurun d’Oliveira
TijdschriftNJB 16 (2022)
Militair Gezag en Rechtsherstel (1944-1945)
Corjo Jansen
Namens de regering in Londen bestuurde het Militair Gezag (MG) de in 1944 en 1945 bevrijde delen van Nederland. Een drietal aan de in april 1943 gesloten RK Universiteit verbonden juristen raakte betrokken bij de werkzaamheden van het MG. Een van de belangrijkste taken van het MG was de opsporing, de aanhouding, het onderzoek naar en de inbewaringstelling van politiek verdachte personen. Twee andere belangrijke taken van het MG waren de zorg voor het rechtsherstel en het beheer over het vermogen van vijanden. Het rechtsherstel verliep echter uitermate moeizaam, bureaucratisch, traag en grimmig en kwam pas in 1946 echt op gang. De circulaires van het MG spreken ook boekdelen voor wat betreft de koude, beheerste naoorlogse opstelling van het MG, daarin gesteund door de Nederlandse regering, ten aanzien van Joodse vluchtelingen. Zij liepen het risico opgepakt te worden of huisarrest te krijgen en raakten bovendien hun vermogen kwijt. Wilden zij zich hier tegen verzetten dan kregen zij te maken met een ware ‘formulierenterreur’.

[verder lezen in NAVIGATOR]
[of download hier de pdf]

Nationaliteit en staatsopportunisme: WO II en de oorlog tegen terreur
Ulli Jessurun d’Oliveira
In dit opstel vergelijkt de auteur nationaliteitsrechtelijke regelingen die hun oorsprong vinden in spannende tijden: de Tweede Wereldoorlog en zijn nasleep en de strijd tegen terreur van tegenwoordig. Hij neemt daarbij waar, dat centrale uitgangspunten van het toen en nu bestaande reguliere nationaliteitsrecht snel opzij gezet worden om externe doelen te bereiken. Deze instrumentalisatie dreigt ook steeds meer het normale nationaliteitsrecht binnen te dringen. Tijdelijke regelingen dreigen permanent te worden en nationaliteit is geen rustig bezit.

[verder lezen in NAVIGATOR]

Verjaring van oorlogsmisdrijven gepleegd in Nederlands-Indië
Ruth Bonnevalle-Kok
Dit artikel beoogt de (wets)geschiedenis achter de totstandkoming van de Wet van 1971 inzake de opheffing van verjaring oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid onder de aandacht te brengen, tegen de achtergrond van de uitkomsten van het recente NIOD-onderzoek naar de onafhankelijkheidsstrijd in Nederlands- Indië. Achtereenvolgens wordt eerst de wettelijke verjaringsregeling ten aanzien van internationale misdrijven vóór de inwerkingtreding van de Wet van 1971 geanalyseerd, de totstandkoming en parlementaire geschiedenis van de Wet van 1971 omschreven, gevolgd door een opsomming van de voornaamste bezwaren tegen deze wet. Wat deze analyse laat zien is dat aan het al of niet afschaffen van verjaringstermijnen ten aanzien van internationale misdrijven gepleegd in het verleden uiteindelijk ook, of: vooral, politieke overwegingen ten grondslag lagen.

[verder lezen in NAVIGATOR]

Willem-Alexander en zijn ‘uniform’
Ruben Ritsema
Het dragen van militaire uniformen door burgers is verboden. Toch draagt koning Willem-Alexander, die geen militair meer is, bij gelegenheid een militair uniform. Dat het monarchale staatshoofd wel een uniform draagt maar geen militair is, en dus ook niet aan het hoofd van de strijdkrachten staat, is uniek in Europa en juridisch niet nodig.

[verder lezen in NAVIGATOR]

4 mei 2022
TijdschriftNJB 5 (2022)
De Aanpak georganiseerde criminaliteit tijdens berechting en detentie
Miranda de Meijer
In deze bijdrage staat een aantal aangekondigde maatregelen met betrekking tot de intensivering van het toezicht op en de beperking van detentierechten van ‘buitencategorie criminelen’ centraal. Onder meer wordt de vraag opgeworpen in hoeverre de ‘dreiging die uitgaat van iemands rol en positie in een crimineel netwerk’ een voldoende concrete en in de praktijk werkbare toetsingsmaatstaf oplevert als (preventieve) grond om een ‘buitencategorie gedetineerde’ in een strenger regime te plaatsen. Is het voorstel om tussentijdse toetsing van het beoogde detentieregime voor de ‘buitencategorie gedetineerden’ te schrappen eigenlijk wel te verenigen met het door het EHRM gegevens toetsingskader en belandt het zwaartepunt van de toetsing van de voorlopige hechtenis en de tenuitvoerlegging daarvan in de EBI daarmee dan niet op het bordje van de strafrechter? Ook wordt de vraag opgeworpen hoe om te gaan met kroongetuigen, als deze tevens ‘buitencategorie gedetineerden’ betreffen.

[verder lezen in NAVIGATOR]

Naar een gesloten ‘ZwaCri-balie’?
Dian Brouwer
In de beleidsbrief Aanpak georganiseerde criminaliteit tijdens berechting en detentie van de vorige Minister van Rechtsbescherming wordt een veelheid aan maatregelen, voornemens en gespreksonderwerpen benoemd. Aan de zijde van de advocatuur is er best ruimte om iets ‘op te schuiven’ om, als onderdeel van de rechtsstaat, elementaire belangen van diezelfde rechtsstaat te helpen beschermen. Mits strikt omschreven en zorgvuldig vormgegeven, zou het aanbrengen van een beperking in de advocaten die bevoegd zijn om verdachten van de zwaarste vormen van georganiseerde criminaliteit rechtsbijstand te verlenen binnen de kaders van Straatsburg en Luxemburg kunnen blijven en (zelfs) de steun van de beroepsgroep kunnen verwerven. Het uitsluiten van betaalde rechtsbijstand voor alle gevallen waarin een ambtshalve toevoeging is afgegeven is echter niet verdedigbaar, net zomin als ineffectieve, zuiver ‘optische’ maatregelen zoals een 4-ogen regel bij advocatenbezoek in de EBI.

[verder lezen in NAVIGATOR]

Nationaliteitsrechtelijke oogst van het programakkoord
Ulli Jessurun d’Oliveira
Er is nog van alles te doen op het steeds sterker gepolitiseerde gebied van het nationaliteitsrecht. Maar het nieuwe kabinet laat het afweten: het heeft geen met het blote oog waarneembare plannen. Wat het programakkoord biedt, is de bevestiging door Rutte IV van een toezegging door Rutte III, neerkomend op een geplukte mus (het register ongewenste nationaliteit), alsook een krapgesneden aanpassing aan Tjebbes die verplicht was en zijn beslag al op 17 november 2021 heeft gekregen. Nieuwe initiatieven moeten kennelijk uit de Kamer komen.

[verder lezen in NAVIGATOR]

De dataset langs de meetlat van artikel 6 EVRM
Jordy van der Pijll
De discussie over de juridische haken en ogen die kleven aan het gebruik van cryptodata voor de bewijsvoering wordt in de zittingszaal en daarbuiten steeds vaker op het scherpst van de snede gevoerd. De discussie is gebaat bij verdere ontwikkeling van de rechtswetenschap op dit nog relatief onontgonnen terrein. Onlangs verscheen in het NJB al het artikel van De Jonge en Janssen waarin wordt ingegaan op de toegang van de verdediging tot datasets in cryptodatazaken. In dit artikel wordt die argumentatie onder de loep genomen. Er wordt een meer algemene beschouwing gegeven over artikel 6 EVRM en de rechten die daaruit voortvloeien met betrekking tot de controle van datasets. Vervolgens wordt bezien of de huidige praktijk met betrekking tot het verstrekken van datasets voldoet aan de eisen die het EHRM daaraan stelt.

[verder lezen in NAVIGATOR]

2 februari 2022
Blog
Vermolmd nationaliteitsverdrag staat moderniseringsplannen kabinet in de weg. Verdrag van Straatsburg 1963 opzeggen dus
Het Verdrag is door de geschiedenis ingehaald en moet onverwijld worden opgezegd om de weg vrij te maken voor de moderniseringsplannen van het kabinet.
20 februari 2020 Artikel Ulli Jessurun d’Oliveira
Blog
Wettelijk geregelde zaakstoedeling: een zware bevalling
Zo’n flexpool met flexrechters om te hulp te schieten waar er achterstanden zijn, kan praktisch zijn, met rechtsstatelijkheid heeft die echter niets te maken.
29 november 2019 Artikel Ulli Jessurun d’Oliveira
TijdschriftNJB 28 (2018)
Het begeleiden en beoordelen van juridische bachelor- en masterscripties
Marnix Snel
De wijze van beoordeling van scripties en de begeleiding van studenten daarin zou eigenlijk niet zonder meer aan de discretie van individuele begeleiders of scriptiecoördinatoren mogen worden overgelaten. In plaats daarvan zou in ieder geval rekenschap moeten worden gegeven van de Europese afspraken omtrent de kwaliteiten die (ook juridische) bachelors en masters tijdens hun opleiding moeten zien te bereiken, recente onderwijskundige inzichten en de discussie die in de rechtswetenschap gevoerd wordt over de kwaliteitsmaatstaven waaraan een wetenschappelijk juridisch onderzoek dient te voldoen. Daarvandaan vertrekkend, wordt in dit artikel geprobeerd uit te diepen wat dit zou kunnen (of moeten) betekenen voor het beoordelingsraamwerk waarmee bachelor- en masterscripties worden beoordeeld, het begeleidingstraject en de afstemming van de scriptie op de rest van het curriculum.


Lees het hele artikel in Navigator.

Spreekrecht
Jacco Janssen en Juan de Lange
Het slachtoffer heeft inmiddels een vaste plek in ons strafproces verworven en het vervallen van de wettelijke beperking van het spreekrecht mag een goede ontwikkeling worden genoemd. Maar de uitvoering van het nieuwe spreekrecht is nog niet vanzelfsprekend en verdient stroomlijning. De wijze waarop het spreekrecht in het strafproces vorm krijgt is immers van belang voor de procedurele rechtvaardigheid en daarmee de legitimiteit van de rechterlijke uitspraken. Die stroomlijning moet erop gericht zijn de positie van de verschillende actoren in het strafproces te eerbiedigen. De sleutel daartoe ligt voor een groot deel in handen van de strafrechter.


Lees het hele artikel in Navigator.

Het Europese Hof omarmt eindelijk het huwelijk van mensen met hetzelfde geslacht
Ulli Jessurun d’Oliveira
Op 5 juni 2018 heeft het Europese Hof van Justitie een belangrijke uitspraak gedaan. De kogel is door de Kirchberg: het Hof heeft voor de doeleinden van het Unierecht, en met name het vrij verkeer van personen, het begrip ‘echtgenoot’ geïnterpreteerd als mede-omvattend personen die getrouwd zijn in een huwelijk tussen mensen van hetzelfde geslacht. Dat werd tijd. Niettemin zitten er nog wel wat haken en ogen aan de uitspraak. Na een schets van de uitspraak worden een stuk of wat problematische punten aan de orde gesteld.


Lees het hele artikel in Navigator.

29 augustus 2018
Blog
Geen discriminatie als gelijke behandeling verboden is?
De ogen sluiten voor de discriminatoire kanten van het wetsvoorstel ter verruiming van de mogelijkheden voor het ontnemen van het Nederlanderschap bij terroristische misdrijven is gevaarlijke struisvogelproblematiek.
27 november 2015 Artikel Ulli Jessurun d’Oliveira
TijdschriftNJB 41 (2015)
Afscheid van de pro-formazitting in strafzaken?
Marieke Dubelaar, Jeroen ten Voorde, Sigrid van Wingerden en Rick van Leusden
De pro-formazitting is een bekend verschijnsel in het strafrechtelijk landschap. Het is een openbare terechtzitting die wordt gehouden omwille van de inachtneming van de termijnen van voorlopige hechtenis, maar waarbij de zaak nog niet inhoudelijk wordt behandeld. In het kader van de modernisering van het Wetboek van Strafvordering is men voornemens de wettelijke regeling zo in te richten dat pro-formazittingen in beginsel komen te vervallen. Aan de hand van de resultaten van empirisch onderzoek wordt inzichtelijk gemaakt wat in de praktijk de knelpunten zijn. Duidelijk zal worden dat er weliswaar aanleiding is om de wettelijke regeling aan te passen, maar dat bij de gekozen oplossing gelegen in verlenging van de termijnen van voorlopige hechtenis de nodige kanttekeningen moeten worden geplaatst tegen de achtergrond van de reeds royale toepassing van voorlopige hechtenis in Nederland en het streven om de doorlooptijden in het strafproces te verkorten.
Contant betalen: recht of gunst?
Bram Scholten
‘Alleen pinnen. Contant geld wordt niet geaccepteerd’. Dergelijke mededelingen komt men steeds vaker tegen. Maar mag dat altijd? De auteur verkent de grenzen en wijst op de bevoegdheid van het Europese Hof van Justitie uitleg te geven aan het begrip ‘wettig betaalmiddel’.
Herstel het domein van de rechter in de rechtsstaat
Paul Bovend'Eert
In een ongevraagd advies heeft de Afdeling advisering van de Raad van State onlangs aandacht gevraagd voor de rechtsbescherming van burgers bij bestuurlijke boetes. De Afdeling acht daar een verzwaring van het rechtsbeschermingsniveau nodig. Het is echter de vraag of het advies van de Afdeling op het punt van de rechtsbescherming ver genoeg gaat. Het domein van de rechter zou hersteld moeten worden als het gaat om het opleggen van sancties.
Geen discriminatie als gelijke behandeling verboden is?
Ulli Jessurun d’Oliveira
Het is soms niet makkelijk te onderscheiden tussen onderscheiden en discriminatie. Maar de ogen sluiten voor de discriminatoire kanten van de op stapel staande wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap ter verruiming van de mogelijkheden voor het ontnemen van het Nederlanderschap bij terroristische misdrijven is gevaarlijke struisvogelproblematiek. Bovendien gebrekkig effectief en logisch niet houdbaar.
24 november 2015
TijdschriftNJB 34 (2015)
‘Blue meets white’
Hans Nelen
In dit artikel wordt gereflecteerd op de belangrijkste uitkomsten van evaluaties van de pilot Dreigingsmanagement. Deze pilot liep in de periode 2011-2013 en was opgezet om dreigingen door solistische dreigers in de richting van personen binnen het Rijksdomein, in het bijzonder de leden van het Koninklijk Huis en de minister-president, tijdig te detecteren, de risico’s daarvan in te schatten en voor de dreiger een persoonsgerichte op zorg toegesneden aanpak te ontwikkelen. Het doel van dit artikel is om meer licht te werpen op het onderliggende probleem van de solistische dreigers, als ook op de belangrijkste uitdagingen en dilemma’s waarmee ‘wit’ en ‘blauw’ bij de aanpak van dat probleem worden geconfronteerd.
Inlijving van de openbare orde van de EU in die van de lidstaten?
Ulli Jessurun d’Oliveira
Wat is de relatie van de openbare orde van de Europese Unie en die van de lidstaten in het internationaal privaatrecht? Daarover handelt deze bijdrage. Meer in het bijzonder gaat het over de rol van de beide openbare ordes in de sfeer van de erkenning en tenuitvoerlegging van vonnissen afkomstig uit andere lidstaten van de EU. En over wat te doen als er geen verplichting bestaat om het Europese Hof om een prejudiciële beslissing te vragen omdat er een acte clair of éclairé aanwezig is, maar een nationale rechter desalniettemin zijn eigen gang gaat. Een constitutionele kwestie.
Het gesloten stelsel van rechtsmiddelen in strafzaken
Jules Loyson
Rechtsmiddelen bieden kansen op herstel van fouten in de rechtspraak. De verdachte kan in het geheel van een strafrechtelijke procedure zijn standpunten en verweren voorleggen aan de rechter-commissaris, raadkamers en zittingsrechters in rechtbank en gerechtshof en verder aan de Hoge Raad. Het stelsel van rechtsmiddelen in formele zin heeft een gesloten karakter. Maar in materiële zin vertoont het stelsel lekkages. De vraag dringt zich dan ook op of die kant van het stelsel wel gehandhaafd moet blijven.
6 oktober 2015