Na het neerhalen van vlucht MH17 op 17 juli 2014 boven Oost-Oekraïne volgde een uitzonderlijk complex juridisch traject dat vrijwel de gehele breedte van het internationaal en nationaal recht heeft doorkruist bij uiteenlopende instanties. Strafrecht, mensenrechten, burgerluchtvaartrecht en staatsaansprakelijkheid zijn ingezet, elk met een eigen normatief kader, eigen bewijslogica en eigen betekenis voor slachtoffers, staten en de internationale rechtsorde. Inmiddels hebben zowel de Rechtbank Den Haag, het EHRM als de ICAO vastgesteld dat Rusland verantwoordelijk is voor het neerhalen van MH17 en voor het actief vervalsen en verdraaien van bewijsmateriaal. Maar daarmee is de gerechtigheidsstrijd nog altijd niet volledig afgerond. Juist die gelaagdheid maakt MH17 tot een unieke casus: één feitencomplex, maar een veelvoud aan juridische arena’s waarin vragen over opzet, staatscontrole, mensenrechten en aansprakelijkheid vanuit verschillende perspectieven worden beantwoord. Daarmee laat de MH17-zaak ook zien hoe uiteenlopende procedures – mits zorgvuldig uitgevoerd – verschillende vormen van erkenning, waarheidsvinding en normbevestiging kunnen bieden. In dit artikel worden de belangrijkste procedures en vaststellingen chronologisch en thematisch in kaart gebracht, en wordt gereflecteerd op wat elf jaar gerechtigheidsstreven oplevert: voor slachtoffers, voor de rechtsontwikkeling en voor de internationale rechtsorde als geheel.

[verder lezen in InView]

Sinds 2015 zijn in Polen diverse hervormingen doorgevoerd die de structuur en werking van de rechterlijke macht ingrijpend hebben veranderd. Deze maatregelen hebben geleid tot zorgen over de onafhankelijkheid van onder meer het Constitutioneel Hof (Trybunał Konstytucyjny). In 2025 oordeelde het Hof van Justitie van de EU dat het Poolse Constitutioneel Hof niet voldoet aan de vereisten van onafhankelijkheid en onpartijdigheid en dat daarmee, alsook door bepaalde uitspraken van dit Hof, het Unierecht is geschonden. Deze bijdrage geeft een overzicht van de Poolse hervormingen, de relevante uitspraken en de gevolgen daarvan voor de verhouding tussen nationaal recht en Unierecht.

[verder lezen in InView]

Bij de oprichting van de Verenigde Naties was de toekenning van het vetorecht aan de vijf permanente leden van de Veiligheidsraad, waaronder de VS en Rusland, gekoppeld aan een primaire verantwoordelijkheid van die staten voor het systeem van collectieve veiligheid, als hoeders van de doeleinden en beginselen van de Verenigde Naties. Inmiddels lijkt het VN-systeem van collectieve veiligheid onherstelbaar gebroken, nu zowel Rusland als de VS de waarden van de VN niet langer beschermen, maar deze zelfs schenden.

[verder lezen in InView]