Het voorontwerp Wet modernisering pandrecht en cessie beoogt onder meer het zekerhedenrecht aan te passen aan het digitale tijdperk en de toegang tot financiering – met name voor het mkb – te verbeteren. Door het registratievereiste te vervangen door een vaste dagtekening en het grondslagvereiste grotendeels te schrappen, wil de wetgever de administratieve lasten verminderen en een gelijker speelveld creëren tussen bancaire en non-bancaire financiers. Maar deze hervormingen gaan veel verder dan een technische modernisering. Zij leiden tot een fundamentele systeemwijziging die het evenwicht tussen financiers en handelscrediteuren verder uit het lood zet. De taxatie van de wetgever dat schrapping van het grondslagvereiste leidt tot een level playing field is onhoudbaar. De schrapping zorgt er juist voor dat andere schuldeisers dan de eerste financier – anders dan in het huidige stelsel – in de regel geen enkele kans meer zullen hebben op eersterangs zekerheid op vorderingen op naam.

[verder lezen in InView]

In een civiele procedure wordt de mondelinge behandeling (na antwoord), ook wel het hart van de procedure genoemd. Het wettelijk uitgangspunt is dat in principe in alle civiele handelszaken een mondelinge behandeling plaatsvindt. Dat gebeurt echter vaak niet. Ook van de sinds 2017 bestaande mogelijkheid om mondeling eindvonnis te wijzen (in plaats van schriftelijk) maakt de rechter nog maar weinig gebruik. En slechts weinig mensen komen in kantonzaken naar de rolzitting om hun kant van het verhaal mondeling uiteen te zetten (in plaats van schriftelijk). Van de mondelinge elementen in civiele procedures wordt dus maar beperkt gebruik gemaakt. In dit artikel staat de vraag centraal: dragen de mondelinge elementen in de civiele procedure bij aan de ervaren procedurele rechtvaardigheid?

[verder lezen in InView]

In het debat over no-cure-no-pay-bureaus die onder meer in WOZ- en bpm-zaken optreden is het dominante narratief dat bestuursorganen en rechtbanken worden overweldigd door een eindeloze hoeveelheid zaken van gering belang waarin procederende burgers weinig te winnen hebben. Dat beeld miskent het feit dat deze rechtshulpverleners kunnen voorzien in een reële behoefte aan toegang tot de rechter én het onvermogen van bestuursorganen en rechtspraak om dit soort zaken op effectieve wijze te behandelen. Deze bijdrage bevat een analyse van de problematiek en doet suggesties hoe de voordelen van de no-cure-no-pay-praktijk voor de democratisering van de toegang tot het recht kunnen worden behouden, zonder dat het rechtssysteem vastloopt.

[verder lezen in InView]

Juridisch werk berust al eeuwen op een ogenschijnlijk vanzelfsprekende verdeling: inhoudelijke expertise ontstaat binnen de beroepsgroep en normatieve legitimiteit wordt verleend via formele roltoedeling. Deze twee pijlers, kennis en mandaat, versterken elkaar en creëren een stabiel institutioneel model waarin juridische handelingen herkenbaar, verantwoord en gezaghebbend zijn. AI verandert die configuratie niet door een mensachtige deelnemer te willen worden, maar door een deel van de kennisproductie uit de beroepsgroep te verplaatsen. Daarmee ontstaat een nieuwe institutionele vraag: niet of AI juridisch kan denken, maar hoe het juridische systeem moet omgaan met een epistemische verschuiving zonder de legitimiteit van diens beslissingen te ondermijnen.

[verder lezen in InView]

Cyberaanvallen scheppen een nieuwe dimensie van strijd, in dit artikel het cyberconflict genoemd. We hebben het dan over cyberaanvallen door statelijke of door staten gesponsorde actoren door middel van cybersabotage, cyberspionage en verspreiding van desinformatie. Tot nu toe hebben cyberaanvallen nog niet geleid tot een cyber-fysieke oorlog. De huidige internationale situatie is echter riskant en zorgwekkend, en het cyberconflict zou kunnen escaleren. Er worden vijf mogelijke oplossingen geformuleerd voor de de-escalatie van het internationale cyberconflict. Er zouden in ieder geval duidelijke internationale afspraken moeten worden gemaakt op het gebied van offensieve cybermogelijkheden. Daarbij volstaat het niet om slechts te verwijzen naar het al bestaande internationale recht – het bestaande recht beantwoordt deze vragen niet. Er is nieuwe normontwikkeling nodig.

[verder lezen in NAVIGATOR]

Op 1 januari 2020 is met de inwerkingtreding van de Wet USB de verantwoordelijkheid voor de tenuitvoerlegging van straffen van het OM naar het Ministerie van Justitie en Veiligheid overgegaan. Ook het zogenoemde ‘zelfmeldbeleid’ is toen veranderd. Het belangrijkste gevolg hiervan lijkt te zijn dat de zelfmeldstatus vaker dan voor de inwerkingtreding van de Wet USB aan de veroordeelde wordt onthouden. Daarnaast blijkt de uitzonderingsgrond voor feiten waarop in de wet een gevangenisstraf van twaalf jaar of meer is gesteld veelvuldig reden dat iemand de zelfmeldstatus niet kan krijgen. Voor deze uitzonderingsgrond geldt dat geen discretionaire bevoegdheid meer bestaat en de zelfmeldstatus dus nooit kan worden toegekend. Dit brengt met zich dat het zelfmeldbeleid strenger is geworden in het nadeel van veroordeelden die nog maar een relatief beperkte gevangenisstraf hoeven uit te zitten.

[verder lezen in NAVIGATOR]

In het ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit proceskosten bestuursrecht gaan de vergoedingen voor professionele bijstand met 40% omhoog om die gemiddeld genomen kostendekkend te maken. De keuze de verhoging niet te laten gelden voor bezwaar en administratief beroep lijkt de auteur niet juist, omdat het geconstateerde risico op besluithandhaving uit kostenoverwegingen daardoor ten onrechte op de rechtzoekende wordt afgewenteld. Om rechters te stimuleren vaker bovenforfaitaire proceskostenvergoedingen toe te kennen is daarnaast voorgesteld een aanvullende verhogingsbevoegdheid te introduceren bij ‘kennelijk onredelijk handelen’ van het bestuursorgaan. Hoewel vraagtekens kunnen worden geplaatst bij de praktische uitvoerbaarheid van deze bevoegdheid, onderschrijft de auteur de oproep de kosten van bijstand vaker ruimhartig te vergoeden. Zeker in gevallen waarin de overheid slordig of onnodig procedeert, is er geen goede grond de burger (gedeeltelijk) zelf voor die kosten te laten opdraaien.

[verder lezen in NAVIGATOR]

Transparantie van de Raadsbesluitvorming is een meervoudig begrip. Het gaat niet alleen over toegang tot documenten, maar ook over begrijpelijkheid. Het dient niet alleen toereikend in de regels te worden vastgelegd, maar ook doordacht in de administratieve praktijk te worden toegepast. De houding van de Raad toont over de jaren op meerdere fronten duidelijke verbeteringen. Desalniettemin is de situatie nog verre van bevredigend te noemen. Het Duitse voorzitterschap wordt opgeroepen voor een kantelpunt te zorgen voor de transparantie van Raadsbesluitvorming.

[verder lezen in NAVIGATOR]

Zorgpersoneel loopt een verhoogd risico op besmetting met COVID-19 wanneer het intensief werkt met besmette patiënten en kan daardoor blijvende gezondheidsschade en/of financiële schade ondervinden. De kans is aanzienlijk dat zorgpersoneel in het klassieke systeem van aansprakelijkheidsstelling met schade kan achterblijven, aangezien die mogelijk niet volledig op het ziekenhuis als werkgever verhaald kan worden. Een alternatief compensatiesysteem biedt de mogelijkheid voor benadeelden om door middel van een kortere procedure een tegemoetkoming te ontvangen, waarbij niet de vereisten van zorgplichtschending en causaliteit gelden. Het is wel van belang om goed na te denken over de vormgeving van een dergelijke compensatieregeling.

[verder lezen in NAVIGATOR]

De accountant opereert in een spanningsveld omdat de belangen van het maatschappelijk verkeer en die van de cliënt kunnen conflicteren. De laatste jaren kwamen diverse omkoopschandalen naar buiten en kregen accountants de volle laag van politiek, media en AFM. In deze bijdrage wordt het onderwerp accountant en corruptie langs twee lijnen uitgediept. Ten eerste worden diverse voorbeelden aangehaald waarin de corruptieproblematiek aan de orde is. Ten tweede wordt uitgebreid ingegaan op het juridisch kader waarmee de accountant te maken heeft.

Lees het hele artikel in Navigator.

De in de HiiL-voorstellen vereiste coöperatieve en actieve probleemoplossende rol van partijen zal bij juridische conflicten regelmatig niet goed werken als sprake is van waardenconflicten of tekortschietende zelfredzaamheid. Ook is onvoldoende bekend waarom en wanneer dit type vernieuwingen wel zouden werken. Wat relevanter lijkt te zijn, zeker in tijden van maatschappelijke polarisatie, is procedurele rechtvaardigheid: dat professionele, competente juridische beslissers rechtzoekenden en verdachten behandelen als volwaardige leden van de maatschappij.

Lees het hele artikel in Navigator.

Moeten we gedogen dat vertegenwoordigers van antidemocratische en soms zelfs gewelddadigheid predikende partijen, politici en ideologen een podium krijgen in Nederland? Een aantal recente incidenten geeft aanleiding ons op deze vraag te bezinnen.

Lees het hele artikel in Navigator.

Naar aanleiding van de overleveringszaken Aranyosi en Caldararu rijst de vraag naar de effectiviteit van de prejudiciële procedure in het strafrecht. Strafzaken hebben een eigen dynamiek. De aard van het strafrecht vraagt om snelheid, rechtszekerheid en bescherming van grondrechten. Een realiteit is dat strafrechters zich nog weleens laten verrassen door ontwikkelingen in het Europese recht. In plaats van afwachten op wat komen gaat, zouden zij proactief in beweging moeten komen.

Lees het hele artikel in Navigator.

Voormalig Chef Grondwetszaken Henk Gritter is niet meer. Op 8 juni 2017 heeft de in het Drentse Peize geboren Gritter op de hoge leeftijd van 92 jaar zijn laatste adem uitgeblazen. Dat de Grondwet in 1983, na een meer dan een decennium durende wetgevingsoperatie, daadwerkelijk is herzien, is grotendeels te danken aan de volharding en het doorzettingsvermogen van deze Chef.

Lees het hele artikel in Navigator.