Artikelen van Bart Diephuis

Tijdschrift
NJB 3 (2026)
De ontwikkeling van het Europese arbeidsrecht
Veel arbeidsjuristen keken met argusogen naar de zaak over de Minimumloonrichtlijn bij het Hof van Justitie. Hierin moest de vraag worden beantwoord of de Unie wel bevoegdheden heeft om regels op te stellen over minimumlonen en collectief onderhandelen. Deze vraag was extra gevoelig, omdat bevoegdheden op sociaal terrein pas enkele decennia na oprichting van de EEG in de Europese Verdragen zijn opgenomen. Vervolgens werd lange tijd sterk de rem gezet op het gebruik van die bevoegdheden. Sinds 2017, na het aannemen van de Sociale Pijler, heeft de Unie arbeidsrechtelijke wetgeving aangenomen, ook op terreinen die traditioneel nationaal waren, zoals minimumloon, platformwerk en scholing. Het Minimumloon-arrest heeft het nieuwe elan niet gefnuikt. Deze bijdrage plaatst het arrest in de ontwikkeling van de sociale bevoegdheden.
De onafhankelijkheid van de rechtspraak in de Unie opnieuw beschouwd
De onafhankelijkheid van de rechtspraak is een fundamentele waarde binnen de Europese Unie en staat onder toenemende druk. Het Europees Netwerk van Raden voor de Rechtspraak (ENCJ) onderzoekt deze ontwikkeling sinds 2015 via periodieke enquêtes onder rechters. Het meest recente onderzoek omvatte circa 19.000 rechters uit 30 landen. In dit artikel beschrijven de auteurs de belangrijkste uitkomsten van de enquête, waaronder percepties van onafhankelijkheid, externe en interne beïnvloeding, benoemingsprocedures en werkomstandigheden. Ook wordt ingezoomd op de situatie in Nederland, waar ondanks een overwegend positieve beoordeling enkele zorgwekkende trends zichtbaar zijn, zoals afnemend vertrouwen in systeemwaarborgen en spanningen met andere staatsmachten.
Haalt het medisch tuchtrecht de honderd jaar?
Het medisch tuchtrecht staat op een kruispunt. Sinds de invoering van de Medische Tuchtwet in 1928 heeft het systeem zich ontwikkeld tot een belangrijk instrument voor kwaliteitsbewaking in de zorg. Toch groeit de kritiek: het tuchtrecht zou te punitief zijn, onvoldoende bijdragen aan leren en niet meer aansluiten bij de moderne, teamgerichte gezondheidszorg. Moet het tuchtrecht worden aangepast of is het tijd voor een geheel nieuwe koers?
Invoering van constitutionele toetsing: bij rijkswet of bij wet in formele zin?
Sinds juli 2025 ligt een voorstel tot wijziging van de Grondwet in consultatie om rechterlijke toetsing van wetten aan klassieke grondrechten mogelijk te maken. De regering kiest voor wijziging bij rijkswet, maar deze keuze roept staatsrechtelijke vragen op. Artikel 120 Grondwet betreft een landsaangelegenheid en zou volgens het Statuut moeten worden gewijzigd via de nationale procedure van artikel 137 Grondwet, aan – gevuld met behandeling in de rijksministerraad (artikel 45 Statuut). De gekozen rijkswetprocedure is niet alleen zwaarder dan vereist, maar ook niet conform de systematiek van het Statuut en kan een onwenselijk precedent scheppen. Deze bijdrage analyseert de geldende wijzigingsprocedures, de normenhiërarchie en beoordeelt de juridische houdbaarheid van het regeringsstandpunt.

Tijdschrift
NJB 28 (2019)
Tijdelijke woningverhuur door bewoners aan toeristen naar huidig en toekomstig recht
Om particuliere verhuur van woningen aan toeristen aan banden te leggen is er een wetsvoorstel tot wijziging van de Huisvestingswet in voorbereiding. Het college van B&W van Amsterdam gaat nog een stap verder met een voorgenomen wijziging van de Huisvestingsverordening Amsterdam. Met name bij dit laatste voornemen zijn de nodige kanttekeningen te plaatsen.
Lees het hele artikel in Navigator.
Hoe staat het met de onafhankelijkheid van de rechtspraak in de Unie?
In dit artikel worden de resultaten weergegeven van de 2019 ENCJ-enquête onder Europese rechters met als onderwerp de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht. Een brisant onderwerp in het licht van recente ontwikkelingen in landen van de Unie. Eerst wordt ingegaan op de context van de enquête en daarna op de enquête zelf.
Lees het hele artikel in Navigator.
Raad van State schept in PAS-uitspraak vals beeld
De uitspraak over de Programmatische Aanpas Stiktof van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State schept een vals beeld over de mogelijke voortzetting van veehouderijen in het bezit van een eerder verleende vergunning.
Lees het hele artikel in Navigator.
De Klimaatwet in mondiaal en Europees perspectief
Op 28 mei 2019 ging in de Eerste Kamer de kogel door de kerk: met een overgrote meerderheid nam de Senaat Nederlands eerste klimaatwet aan. Deze Jaarrede bespreekt de contouren daarvan en plaatst de rol van deze nationale wet in mondiaal en Europees perspectief. Op het spel staat de wereldwijde opwarming in het jaar 2100 te beperken tot ruim beneden 2° Celsius, zoals afgesproken in de klimaatovereenkomst van Parijs. Valkuilen te over. Hoe die te dichten? De wisselwerking tussen internationaal, Europees en nationaal recht en de integratie van het ontluikende klimaatrecht in vele andere rechtsgebieden kunnen daarbij behulpzaam zijn.
Lees het hele artikel in Navigator.
De grenzen voorbij
In de concertzaal van Musis te Arnhem vond op 14 juni jl. de 149e jaarvergadering van de Nederlandse Juristen-Vereniging plaats. De NJV steeg boven zichzelf en Nederland uit met het thema ‘De grenzen voorbij - De actualiteit van territorialiteit en jurisdictie’. Actueel was het onderwerp zeker; er werd gediscussieerd over nijpende mondiale vraagstukken als de regulering van cyberspace, het klimaat en vluchtelingen. En dat tegen de achtergrond van revitaliserend nationalisme. Gespreksstof genoeg, het denken over deze kwesties kreeg een zetje maar ultieme oplossingen werden natuurlijk niet gevonden. Wat dat betreft liep men tegen eigen grenzen aan.
Lees het hele artikel in Navigator.