In dit seminar, georganiseerd door de Universiteit Leiden, laat dr. Adam Lichtenheld (ud Peace Studies, Conflict Resolution en International Relations bij het Institute of Security and Global Affairs) zien dat migratie in oorlogssituaties niet alleen een tragisch neveneffect is, maar in veel gevallen een bewust ingezette strategie. Gewapende groeperingen zetten het gedwongen verplaatsen van burgers doelgericht in om controle te krijgen over bevolkingsgroepen in conflictgebieden. Op basis van veldonderzoek in Oeganda en Syrië, aangevuld met casestudy’s uit Burundi, Indonesië en Vietnam en een grootschalige analyse van data uit 166 burgeroorlogen, toont Lichtenheld aan dat burgers vaak worden gedwongen te migreren om hen te kunnen identificeren en categoriseren, niet om hen definitief te verdrijven. Wanneer strijdende partijen onvoldoende informatie hebben over de identiteit van hun tegenstanders en over de loyaliteit van burgers, gebruiken zij migratie als instrument om deze loyaliteiten te achterhalen. Daarbij speelt het principe van ‘schuld door locatie’ een centrale rol: de plek waar iemand zich bevindt, wordt gezien als aanwijzing voor zijn of haar betrokkenheid bij het conflict.

De wijze waarop gedwongen migratie wordt ingezet, verschilt per type burgeroorlog. In sommige conflicten ligt de nadruk minder op etnische kenmerken en juist meer op ruimtelijke patronen en territoriale controle. Nu het aantal mensen dat wereldwijd door conflict tot migratie wordt gedwongen ongekend hoog is, bieden deze inzichten belangrijke aanknopingspunten voor wetenschappelijk onderzoek naar gedwongen migratie én voor beleid dat beter wil inspelen op de complexe dynamiek van moderne oorlogen.