TK 2018/19, 35 282 Taal en toe­gankelijk­heid hoger onderwijs

Wetsvoorstel (09-09-2019) tot wijziging van onder meer de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek en de Wet educatie en beroepsonderwijs in verband met het stellen van voorschriften ten behoeve van de toegankelijkheid van het hoger onderwijs en met betrekking tot taal in het hoger en middelbaar beroepsonderwijs (Wet taal en toegankelijkheid)

—In de afgelopen jaren is het aanbod van volledig anderstalige studies in het ho gestegen. Deze stijging vindt vooral plaats in het wo. Op basis van onderzoeken (met name wordt genoemd het Interdepartementaal beleidsonderzoek internationalisering in het hoger onderwijs) zijn effecten van internationalisering in beeld die volgens de regering nopen tot het treffen van een aantal maatregelen in het belang van de kwaliteit en de toegankelijkheid van het hoger onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs. Daartoe dient dit wetsvoorstel.

Uitgangspunt blijft dat internationalisering op zichzelf van waarde is. Voor het benutten van de aanwezige voordelen van anderstalig onderwijs is het echter niet altijd noodzakelijk dat een opleiding volledig anderstalig is. Daarbij komt dat er risico’s zijn verbonden aan een verminderde aandacht voor de Nederlandse taal in het ho. Het gaat dan bijvoorbeeld om een verlies van binding van de student met de Nederlandse samenleving en het verlies van het Nederlands als wetenschapstaal. Met onderhavig wetsvoorstel treft de regering in de eerste plaats maatregelen om te borgen dat er meer aandacht komt voor het belang van de Nederlandse uitdrukkingsvaardigheid in het hoger onderwijs. Dit wil de regering op twee manieren bereiken:

  • Een uitbreiding van de verplichting van ho-instellingen om de Nederlandse uitdrukkingsvaardigheid te bevorderen (artikel 1.3, vijfde lid, van de WHW). Deze verplichting ziet met de wijziging in het wetsvoorstel voortaan op alle studenten in het ho.
  • een actualisering van de wettelijke randvoorwaarden om anderstalig onderwijs te kunnen aanbieden (artikel 7.2 van de WHW en artikel 7.1.1 van de WEB). Het uitgangspunt dat het onderwijs aan een opleiding in het Nederlands wordt verzorgd (‘Nederlands, tenzij’) blijft behouden. Afwijking van de hoofdregel is alleen mogelijk wanneer dit meer in het belang is van de student dan het Nederlands (hierna ook wel ‘meerwaarde’ genoemd), en weloverwogen gebeurt. Er komt meer nadruk te liggen op bewust taalbeleid door instellingen, waarbij er ruimte blijft voor maatwerk.

Het wetsvoorstel betreft daarnaast een aantal maatregelen die zien op de toegankelijkheid en capaciteitsbeperking (numerus fixus) in het ho. Op grond van de huidige wet is het zo dat een instelling eigenstandig kan besluiten tot het invoeren van een numerus fixus. Met dit wetsvoorstel wordt voorgesteld de meldingsplicht met betrekking tot de numerus fixus te vervangen door een toestemmingsvereiste voor het mogen voeren van een numerus fixus. Naast de invoering van een toestemmingsvereiste wordt voorgesteld een verplichting in te voeren voor instellingen om zich in te spannen een dreigend of bestaand capaciteitsprobleem in samenwerking met andere instellingen en partijen op te lossen.

Ook wordt in lijn met het doel van het wetsvoorstel om een evenwichtig internationaliseringsbeleid te voeren, expliciet in de wet de mogelijkheid geregeld dat niet alleen op een gehele opleiding maar ook enkel op een anderstalig traject binnen een Nederlandstalige opleiding een numerus fixus kan worden gevoerd. Daarmee wordt beoogd de toegankelijkheid voor Nederlandstalige studenten te vergroten en hoeft op de Nederlandstalige trajecten binnen de Nederlandstalige opleiding niet onnodig een numerus fixus te worden gevoerd.

Ook bevat het voorstel twee maatregelen die zien op het instellingscollegegeld (ho). Deze betreffen een maximering van de hoogte van het instellingscollegegeld dat instellingen kunnen berekenen aan studenten uit de Europees Economische Ruimte (EER-studenten) en vaststelling van een nieuw minimumtarief voor de hoogte van het instellingscollegegeld voor niet-EER-studenten.

Tot slot bevat het voorstel een wettelijke basis voor een ministeriële regeling die instellingen de mogelijkheid geeft om

  • administratiekosten voor diplomawaardering aan studenten met een buitenlands diploma te kunnen vragen;
  • bij de inschrijving een bijdrage aan aspirant-studenten met een buitenlands diploma te kunnen vragen voor het afnemen van taaltoetsen; en
  • andere eigen bijdragen van studenten te mogen verlangen in verband met de kosten die verband houden met de inschrijving.

De Afdeling advisering van de Raad van State bracht een kritisch advies uit over het wetsvoorstel, zoals dat aan haar was voorgelegd. Zij vond o.a. dat de analyse van de problemen met de toegankelijkheid niet voldoende was, het voorstel nog onvoldoende houvast bood voor een verbetering in de naleving van en het toezicht op het taalbeleid. Daarnaast miste volgens de Afdeling in het voorstel m.b.t. de numerus fixus uitleg over welke problemen aanleiding hebben gegeven of geven tot het instellen van een studentenstop, en of het vragen van toestemming aan de minister wel een oplossing biedt voor die problemen. Wat betreft de voorstellen die zien op het instellingscollegegeld, was het volgens de Afdeling niet duidelijk wat de meerwaarde daarvan was.


Kamerstukken

Agenda

Afbeelding

Ontmoet vakgenoten en bespreek actuele onderwerpen in de LinkedIn-groep van het Nederlands Juristenblad.

 

 



Lees en doorzoek het NJB online in Navigator

Inloggen

U maakt gebruik van een verouderde browser

Het gebruik van een verouderde browser maakt uw computer onveilig en tevens ongeschikt voor het optimaal raadplegen van deze website.

De website van het NJB - Nederlands Juristenblad is namelijk geoptimaliseerd voor een nieuwere versie van uw browser.
In de meeste gevallen waarin het fout gaat, betreft dit het gebruik van de Internet Explorer browserversie 7 of 8.
Deze website is geoptimaliseerd voor Internet Explorer 9 en hoger, Google Chrome, Safari en Firefox.

Bekijk hier of er een nieuwere versie van uw browser beschikbaar is.