Een versoepeling van noodweer in het licht van ‘heuristics and biases’

In de scriptie ´Een versoepeling van noodweer in het licht van ‘heuristics and biases’´ van Madeleine Smith staat de vraag centraal in hoeverre de Hoge Raad al enige jaren soepeler omgaat met de proportionaliteitseis, subsidiariteitseis en culpa in causa bij noodweer,1 de visie daaromtrent vanuit de rechtswetenschap2 en de tendens binnen de cognitieve psychologie3 die daarvan in het verlengde lijkt te liggen.

Binnen de cognitieve psychologie is de huidige tendens dat de mens over het algemeen niet calculerend denkt, maar juist impulsief en intuïtief handelt.4 Mensen nemen doorgaans in eerste instantie beslissingen op basis van intuïtief handelen5 en niet op basis van rationeel denken.6

Een rechter, van wie zijn handelingen aanvankelijk ook geleid worden door intuïtief handelen, kan hierdoor het risico lopen te snel en te makkelijk aan te nemen dat de verdachte in een noodweersituatie een betere beslissing had kunnen nemen, terwijl dat gedurende de noodweersituatie niet gevergd kan worden van de verdachte. Dit zou de beslissing van de rechter kunnen 'kleuren'. Rechters zouden dan ook niet de uitkomst van de noodweersituatie centraal moeten stellen en van daaruit hun argumenten 'opbouwen', maar juist het bewijsmateriaal/het proces centraal stellen om op die manier ‘hindsight bias’ te voorkomen.

 

1. Bijvoorbeeld HR 28 maart 2006, ECLI:NL:HR:2006:AU8087, HR 21 november 2006, NJ 2006, 650. HR 6 september 2009, ECLI:NL:HR:2009:BI3895.
2. Bijvoorbeeld De Hullu 2006.
3. Specifiek Kahneman, 2012.
4. Kahneman 2012.
5. Zie hiervoor Kahneman 2012 die aangeeft dat in systeem 1 met name emoties een rol kunnen spelen.
6. Zie Kahneman 2012 die aangeeft dat systeem 2 met name geinitieerd wordt door rationeel handelen.

Naam auteur: Redactie
Geschreven op: 7 november 2013

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Agenda

Afbeelding

Ontmoet vakgenoten en bespreek actuele onderwerpen in de LinkedIn-groep van het Nederlands Juristenblad.

 

 



Lees en doorzoek het NJB online in Navigator

Inloggen

U maakt gebruik van een verouderde browser

Het gebruik van een verouderde browser maakt uw computer onveilig en tevens ongeschikt voor het optimaal raadplegen van deze website.

De website van het NJB - Nederlands Juristenblad is namelijk geoptimaliseerd voor een nieuwere versie van uw browser.
In de meeste gevallen waarin het fout gaat, betreft dit het gebruik van de Internet Explorer browserversie 7 of 8.
Deze website is geoptimaliseerd voor Internet Explorer 9 en hoger, Google Chrome, Safari en Firefox.

Bekijk hier of er een nieuwere versie van uw browser beschikbaar is.