Tussenstand onderzoek rechtsbijstand en stelselvernieuwing

Geschreven door: Redactie op

De commissie Wolfsen doet onderzoek naar de oorzaken van de kostenstijging van gesubsidieerde rechtsbijstand en moet aanbevelingen doen voor vernieuwing van het stelsel met het oog op een betere budgettaire beheersbaarheid van het stelsel waarbij de toegang tot het recht voor min- en onvermogenden gegarandeerd blijft. De instellingsregeling schrijft voor dat de eindrapportage uiterlijk 1 september 2015 gereed is. In een nu uitgebrachte ‘tussenstand’ geeft de commissie weer wat de stand van zaken is per 1 juni 2015.

De commissie heeft met de grote spelers in het veld van gesubsidieerde rechtsbijstand inmiddels gesprekken gevoerd. Het gaat daarbij om direct betrokkenen als de raad voor rechtsbijstand, de Nederlandse Orde van Advocaten, specialisatieverenigingen binnen de advocatuur, het juridisch loket en het Ministerie van VenJ. Daarnaast zijn of worden gesprekken gevoerd met een grote groep partijen die een belangrijke rol spelen in het stelsel. Het gaat om de Raad voor de rechtspraak, het openbaar ministerie, de sociaal raadslieden, rechtsbijstandsverzekeraars, de Mediatorsfederatie Nederland, de Stichting Geschillencommissie en de Consumentenbond. Om zich goed te laten informeren, heeft de commissie daarnaast diverse werkbezoeken afgelegd. Zo is de commissie op bezoek geweest bij de Rechtbank Rotterdamen en zijn  werkbezoeken afgelegd aan rechtsbijstandsverleners, bijvoorbeeld het Advokatenkollektief in Rotterdam.

(Niet) gebruikers stelsel

De commissie wil nu de gebruikers van het stelsel nader in beeld te brengen. Op 13 mei jl. heeft daartoe een discussiebijeenkomst plaatsgevonden met diverse experts, waaronder onderzoekers van het Sociaal Cultureel Planbureau, het WODC, de raad voor rechtsbijstand, sociaal raadslieden en sociaal juridische hulpverleners. Daarbij is ook expliciet aandacht besteed aan, mogelijk ongewenst, niet-gebruik (vraag uitval). Dat heeft nadere vragen opgeleverd, waarvan de beantwoording nog gaande is. Daarbij hoopt de commissie gebruik te kunnen maken van het onderzoek dat wordt uitgevoerd door het WODC naar het niet-gebruik van het stelsel.


Verdiepende fase

In de nu aangebroken verdiepende  fase verdiept de commissie zich nader in onder meer de kostenontwikkeling tussen 2002 en 2014. De commissie constateert nu echter al dat de financiering van de gesubsidieerde rechtsbijstand een diffuus systeem is en zij onderzoekt nu welk cijfermateriaal de werkelijke uitgaven zo nauwkeurig mogelijk benadert.
Als wordt ingezoomd op de mate waarin een beroep is gedaan op de gesubsidieerde rechtsbijstand, dan springt een aantal ontwikkelingen in het oog. Op een aantal terreinen is sprake van een afgenomen beroep, zoals binnen het vreemdelingendomein (inclusief asiel) en het sociale verzekeringsrecht (niet zijnde het terrein van de sociale voorzieningen), Op andere terreinen is sprake van een toegenomen beroep op de gesubsidieerde rechtsbijstand. Met name het strafrecht en het echtscheidingsrecht springen eruit. Voor strafrecht is opvallend dat de kosten van een toevoeging harder stijgen dan de aantallen toevoegingen. De commissie onderzoekt de achtergronden van de opvallende trends in de mate waarin een beroep is gedaan op de gesubsidieerde rechtsbijstand. In aanvulling op haar eigen onderzoek en als ondersteuning heeft de commissie het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) gericht om bijstand gevraagd.

In de verdiepende fase vinden ook verschillende focusbijeenkomsten plaats. Deze hebben als doel een diepgaande discussie te voeren over de meest relevante thema’s die in de verkennende fase aan het licht zijn gekomen. De eerste focusbijeenkomst had betrekking op de toegang tot het recht, waarvan de ondergrens in een belangrijke mate wordt bepaald door de jurisprudentie van het EHRM.

Het is nog te vroeg voor de commissie om conclusies te trekken. Een veelgehoord geluid in de verkennende fase is niettemin dat de puntentoekenning niet over de hele linie meer voldoet aan de huidige praktijk. De commissie zal de puntensystematiek tegen het licht houden op evidente afwijkingen. In de verdiepende fase wordt ook bezien in hoeverre deze systematiek nog voldoet. Uiteraard kijkt de commissie ook naar een goede inrichting van de eerstelijnsvoorziening. Andere aandachtspunten zijn onder meer de werking van de systematiek van eigen bijdragen, High trust en de effecten van het Besluit van januari 2015 houdende wijziging van het Besluit eigen bijdrage rechtsbijstand en het Besluit vergoedingen rechtsbijstand 2000.

De verdiepende fase wordt afgesloten met het formuleren van de ijkpunten waar een nieuw systeem, of vernieuwingen in het systeem, aan zouden moeten voldoen. De laatste fase staat dan in het teken van de uitwerking van de aanbevelingen die zien op vernieuwingen in het systeem, of (voor op de langere termijn) een nieuw systeem. Met het opstellen van de aanbevelingen zullen ook de consequenties daarvan in kaart worden gebracht, zowel in financiële zin als wat betreft de toegang tot het recht.


Naam auteur: Redactie
Geschreven op: 16 juni 2015

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Agenda

Afbeelding

Ontmoet vakgenoten en bespreek actuele onderwerpen in de LinkedIn-groep van het Nederlands Juristenblad.

 

 



Lees en doorzoek het NJB online in Navigator

Inloggen

U maakt gebruik van een verouderde browser

Het gebruik van een verouderde browser maakt uw computer onveilig en tevens ongeschikt voor het optimaal raadplegen van deze website.

De website van het NJB - Nederlands Juristenblad is namelijk geoptimaliseerd voor een nieuwere versie van uw browser.
In de meeste gevallen waarin het fout gaat, betreft dit het gebruik van de Internet Explorer browserversie 7 of 8.
Deze website is geoptimaliseerd voor Internet Explorer 9 en hoger, Google Chrome, Safari en Firefox.

Bekijk hier of er een nieuwere versie van uw browser beschikbaar is.