Recht op bijstand tijdens het politieverhoor wordt wettelijk vastgelegd

Verdachten krijgen het recht om zich in alle gevallen tijdens het politieverhoor door een raadsman te laten bijstaan. Dit recht wordt wettelijk vastgelegd. Dit staat in een concept-wetsvoorstel dat het kabinet op 13 februari 2014 voor advies naar diverse instanties heeft gestuurd.

Het wetsvoorstel implementeert richtlijn 2013/48/EU van 22 oktober 2013 over ‘het recht op toegang tot een advocaat in strafprocedures en in procedures ter uitvoering van een Europees aanhoudingsbevel en het recht om een derde op de hoogte te laten brengen vanaf de vrijheidsbeneming en om met derden en consulaire autoriteiten te communiceren tijdens de vrijheidsbeneming’ (PbEU 2013, L294). Op 13 februari is ook een tweede concept-wetsvoorstel openbaar gemaakt dat bepalingen over de eerste fase van het opsporingsonderzoek aanvult, zoals die over de raadsman, over de weergave van het verhoor van de verdachte en over de dwangmiddelen aanhouding, ophouden voor onderzoek en inverzekeringstelling. Dit voorstel sluit aan op het implementatievoorstel en werkt de daarin geïntroduceerde wettelijke regeling van het recht op bijstand van een raadsman rond het politieverhoor nader uit.
Het voormalige wetsvoorstel Raadsman en politieverhoor is met deze twee nieuwe concept-wetsvoorstellen gesplitst in twee afzonderlijke voorstellen.
Tot slot is op 13 februari ook een algemene maatregel van bestuur over de nieuwe inrichting van het politieverhoor in consultatie gegaan.
 

Het implementatievoorstel

De richtlijn bevat minimumregels met betrekking tot: 

  • het recht op toegang tot een raadsman in strafprocedures;
  • de vertrouwelijkheid van de communicatie tussen de verdachte en zijn raadsman;
  • het recht van verdachten om een derde te informeren over de vrijheidsontneming;
  • het recht van verdachten die van hun vrijheid zijn beroofd, om te communiceren met een derde;
  • het recht op toegang tot een raadsman in overleveringsprocedures.


Het belangrijkste punt waarop de Nederlandse wet- en regelgeving nog niet aan de richtlijn voldoet, betreft het algemene recht van verdachten om zich in alle gevallen tijdens het politieverhoor door een raadsman te laten bijstaan. Het wetsvoorstel legt dit recht wettelijk vast. Dit recht begint voorafgaand aan het verhoor van de verdachte en komt zowel toe aan aangehouden als aan niet aangehouden verdachten. Het recht omvat drie elementen:

  • Het recht om, ook voor de aanvang van het verhoor, met een raadsman te communiceren en hem te ontmoeten.
  • De raadsman mag bij het verhoor aanwezig zijn en mag daaraan deelnemen.
  • De raadsman mag een drietal onderzoekshandelingen bijwonen:
    1. meervoudige confrontaties;
    2. confrontaties;
    3. reconstructies van de plaats van een delict.


De verdachte kan vrijwillig en ondubbelzinnig afstand doen van zijn recht op toegang tot een raadsman onder de voorwaarde dat hij op de gevolgen daarvan wordt gewezen.
Het voorstel implementeert verder nog het recht om derden te informeren over de vrijheidsontneming en het recht op toegang tot een raadsman in overleveringsprocedures. Lidstaten moeten de verplichting uit de richtlijn uiterlijk op 27 november 2016 in nationale regelgeving hebben omgezet.
 

Wetsvoorstel ter aanvulling van bepalingen over de verdachte, de raadsman en enkele dwangmiddelen

Dit tweede wetsvoorstel zorgt ervoor dat de in het implementatiewetsvoorstel opgenomen regeling wordt ingebed in de eerste fase van het vooronderzoek.

In de eerste plaats worden de bepalingen over de raadsman geactualiseerd. Het moment waarop verdachten aanspraak hebben op bijstand van een raadsman verschuift naar een eerder moment (namelijk de aanhouding). Advocaten moeten dan wel beschikbaar zijn met het oog op het politieverhoor. De voorgestelde wijzigingen moeten een duidelijkere verdeling aanbrengen tussen de aanspraak op rechtsbijstand, het daadwerkelijk voorzien in rechtsbijstand en de bekostiging daarvan.
In de tweede plaats geeft het voorstel een nadere wettelijke normering van de weergave van het verhoor van de verdachte in het proces-verbaal.
In de derde plaats wijzigt het voorstel de regelingen van de aanhouding en de ophouding voor onderzoek. De bevoegdheid tot aanhouding buiten heterdaad wordt verruimd tot alle misdrijven en de termijn voor ophouden voor onderzoek bij verdenking van misdrijven wordt verruimd van zes uur tot negen uur. Verder moet de vrijheidsbeneming op grond van ophouden voor onderzoek en verhoor beter gaan aansluiten op de inverzekeringstelling en wordt de regeling van de inverzekeringstelling eenvoudiger. De voorstellen leiden tot wijzigingen in de corresponderende bepalingen die betrekking hebben op de strafvordering in zaken betreffende minderjarige verdachten.

Deze maatregelen moet leiden tot een vereenvoudigde regelingen die gemakkelijker hanteerbaar zijn voor de politie, de raad voor rechtsbijstand, het openbaar ministerie, de zittende magistratuur en de advocatuur.
 

Besluit inrichting en orde politieverhoor

De raadsman zit in de verhoorruimte naast de verdachte, de verhorende ambtenaar tegenover de verdachte en zijn raadsman. De tolk zit in de verhoorruimte aan de zijkant, tussen de verdachte en zijn raadsman en de verhorende ambtenaar in. Dit soort regels, over de nieuwe inrichting van en de orde tijdens het verhoor door opsporingsambtenaren zijn vastgelegd in het concept-besluit, dat eveneens bepalingen uit de richtlijn omzet in Nederlands recht.
 

De voorstellen zijn te vinden op rijksoverheid.nl, onder Nieuws

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Agenda

Afbeelding

Ontmoet vakgenoten en bespreek actuele onderwerpen in de LinkedIn-groep van het Nederlands Juristenblad.

 

 



Lees en doorzoek het NJB online in Navigator

Inloggen

U maakt gebruik van een verouderde browser

Het gebruik van een verouderde browser maakt uw computer onveilig en tevens ongeschikt voor het optimaal raadplegen van deze website.

De website van het NJB - Nederlands Juristenblad is namelijk geoptimaliseerd voor een nieuwere versie van uw browser.
In de meeste gevallen waarin het fout gaat, betreft dit het gebruik van de Internet Explorer browserversie 7 of 8.
Deze website is geoptimaliseerd voor Internet Explorer 9 en hoger, Google Chrome, Safari en Firefox.

Bekijk hier of er een nieuwere versie van uw browser beschikbaar is.