Jaarverslag Rechtspraak: rechter steeds vaker in rol van toezichthouder

Geschreven door: Redactie op

De rechter ziet steeds vaker toe op een eerlijke en rechtvaardige gang van zaken bij een bewind of faillissement. Sinds begin 2009 is het aantal zaken verdubbeld. Belangrijkste oorzaken voor de groei van dit toezicht ten behoeve van kwetsbare mensen als de demente bejaarde, de failliete ondernemer en de gescheiden moeder in de schuldsanering, zijn de economische crisis en de vergrijzing.

De sterke groei van de toezichthoudende rol van de rechter blijkt uit het Jaarverslag 2014 van de Rechtspraak dat op 20 april is gepubliceerd. Eind 2014 waren er 260.000 lopende beschermingsbewinden, 2 keer zoveel als in begin 2009. In 2014 waren er in totaal 370.000 zaken die verband hielden met beschermingsbewind.

Crisis

De rechter houdt onder meer toezicht op de bewindvoerder die het geld beheert van een meerderjarige die dat zelf – soms tijdelijk – niet kan. Door de economische crisis raakten steeds meer mensen in de schulden. In plaats van een schuldsaneringstraject aan te gaan, wordt steeds vaker een beroep gedaan op een vorm van beschermingsbewind waartoe de wet sinds januari 2013 expliciet de mogelijkheid biedt.
Ook de vergrijzing is een belangrijke oorzaak voor de toename van het aantal bewindszaken. Voor ouderen wordt vanwege hun gezondheid relatief vaak bewind aangevraagd. Gezien de voortschrijdende vergrijzing, is de verwachting dat het aantal ouderen dat onder bewind staat verder toeneemt.

Faillissementen

De rechter houdt ook toezicht op de curator die belast is met de afwikkeling van een faillissement van een bedrijf of organisatie. In 2013 werd een recordaantal faillissementen uitgesproken: ruim 12.000. In 2014 liep dit terug tot iets onder de 10.000. De afhandeling van een faillissement is vaak een langdurige aangelegenheid. Een gemiddeld faillissement duurt ruim 2 jaar, met uitschieters tot soms wel 8 jaar.

Belang toezicht

‘Goed toezicht is onmisbaar voor de Nederlandse economie en het vertrouwen in de rechtsstaat’, zegt Frits Bakker, voorzitter van de Raad voor de rechtspraak, in zijn Jaarbericht, onderdeel van het Jaarverslag. ‘Het voorkomt fraude. En mensen moeten ervan op aan kunnen dat faillissements- en bewindszaken eerlijk, netjes en rechtvaardig worden afgewikkeld. Voor de economie is het ook van groot belang dat het insolventieregister waarin faillissementen, surseances en schuldsaneringen staan, op orde is.’

Modernisering toezicht

De kwaliteit van het toezicht is de laatste jaren sterk verbeterd, maar kan en moet nog beter. Dat komt deels doordat rechtbanken in het verleden niet altijd even veel aandacht besteedden aan de toezichthoudende taken. Geschilbeslechting en rechtsbescherming gingen voor. Een andere oorzaak is dat de wet niet in alle opzichten duidelijk is over wat toezicht concreet inhoudt. Rechtbanken hebben hieraan dan ook in het verleden op verschillende wijze invulling gegeven. Die verschillende werkwijzen hebben tot nu toe niet tot grote problemen geleid. Maar de laatste jaren zijn zaken complexer geworden en de eisen die aan toezicht worden gesteld, zijn toegenomen. De tijd dat er in geval van een faillissement volstaan kon worden met een overzichtelijk papieren dossier, ligt achter ons. Digitalisering en systemen die snel en slim relevante data genereren behoren nu tot de mogelijkheden. De feiten worden daarmee sneller duidelijk. De rechter kan dan meer tijd en aandacht besteden aan de inhoud van de zaak. Toezicht krijgt dan de aandacht die het verdient. Daarom is de modernisering van het toezicht een belangrijk onderdeel van het programma Kwaliteit en Innovatie waarmee de Rechtspraak, samen met het ministerie van VenJ, in 2012 is gestart. De digitalisering die hier onderdeel van uitmaakt is geen doel op zich, maar een belangrijk hulpmiddel dat ertoe bijdraagt dat toezicht onafhankelijk, effectief, transparant en voorspelbaar is. Onderdeel van de modernisering is duidelijk omschrijven waar goed toezicht aan moet voldoen en welke taken daarvoor op welk moment moeten worden verricht.

Uitgangspunt blijft dat toezicht een wettelijke taak is van de onpartijdige rechter. Die taak wordt lokaal uitgeoefend, maar daaraan kan landelijk worden bijgedragen (denk aan de formulering van beleid, bieden van digitale faciliteiten, het bijhouden van vakkennis en het inrichten van een kwaliteitszorgsysteem). Ook zal de Rechtspraak bekijken of lokaal overal de expertise in huis is (en moet zijn) voor toezicht in zeer specifieke zaken of bij grote, landelijke faillissementen. Sinds december 2014 oefenen drie rechtbanken (Den Haag, Limburg en Noord-Nederland) samen met vijftien curatoren de toezichtrol bij faillissementen uit via een online systeem. Nieuwe zaken hebben een volledig digitaal in plaats van een papieren dossier. Ook de andere rechtbanken zullen geleidelijk aan via het online systeem toezicht houden op nieuwe faillissementszaken.


Bron: www.rechtspraak.nl. Het Jaarverslag is te vinden op www.jaarverslagrechtspraak.nl.

Naam auteur: Redactie
Geschreven op: 28 april 2015

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Agenda

Afbeelding

Ontmoet vakgenoten en bespreek actuele onderwerpen in de LinkedIn-groep van het Nederlands Juristenblad.

 

 



Lees en doorzoek het NJB online in Navigator

Inloggen

U maakt gebruik van een verouderde browser

Het gebruik van een verouderde browser maakt uw computer onveilig en tevens ongeschikt voor het optimaal raadplegen van deze website.

De website van het NJB - Nederlands Juristenblad is namelijk geoptimaliseerd voor een nieuwere versie van uw browser.
In de meeste gevallen waarin het fout gaat, betreft dit het gebruik van de Internet Explorer browserversie 7 of 8.
Deze website is geoptimaliseerd voor Internet Explorer 9 en hoger, Google Chrome, Safari en Firefox.

Bekijk hier of er een nieuwere versie van uw browser beschikbaar is.