Begroting Veiligheid en Justitie 2017: fors meer geld voor vooral Veiligheid

Geschreven door: Redactie op

Veiligheid en Justitie krijgt er vanaf 2017 structureel € 450 miljoen bij. Dit komt bovenop de extra € 250 miljoen structureel waartoe het kabinet in het najaar van 2015 heeft besloten. Bijna de helft van de 450 miljoen, € 221 miljoen, gaat komend jaar naar de politie. Het OM krijgt er € 13 miljoen bij en de begroting van de Rechtspraak wordt met € 35 miljoen versterkt. Het resterende bedrag zal worden besteed aan de bestrijding van terrorisme en cybercriminaliteit en aan de versterking van de cybersecurity. Verder wordt meer geld uitgetrokken voor de bestrijding van ondermijnende criminaliteit, mensenhandel en voor het afnemen van crimineel vermogen en aan opleidingen voor het personeel van de Dienst Justitiële Inrichtingen. Ook het toezicht op de grenzen en op de in Nederland aanwezige vreemdelingen zal worden geïntensiveerd. Dit alles en meer is te lezen in de begroting Veiligheid en Justitie 2017 die op Prinsjesdag werd gepresenteerd.

Het extra geld voor de politie is bedoeld om de organisatie en de ICT op orde te brengen en de prestaties te verbeteren. Van het geld  wordt jaarlijks € 10 miljoen besteed aan het versterken van de positie van de wijkagent door een betere uitrusting en betere ICT-faciliteiten. Ook komt er meer aandacht in de opsporing voor ontwikkelingen als internationalisering, big data en digitalisering. De politie zal daartoe in 2017 meer hoogopgeleide specialisten aantrekken.

Rechtspraak

De komende jaren geeft de Rechtspraak uitvoering aan de Agenda van de Rechtspraak 2015–2020. Belangrijke punten zijn investeringen in de modernisering van de behandeling van zaken door digitalisering van de procedure en investeringen in handhaving en versterking van de kwaliteit van het rechterlijke werk, in het bijzonder door het verder ontwikkelen van en werken met professionele standaarden. Met het programma Kwaliteit en Innovatie (KEI) moderniseert de Rechtspraak de behandeling van zaken door digitalisering en vereenvoudiging van procedures. Door KEI zal naar verwachting circa 40 procent van de administratieve functies binnen de griffies en ongeveer 7 procent van de functies van juridisch medewerkers vervallen. Dit betreft circa 950 fte. Een groot aantal medewerkers zal zodoende in een mobiliteitstraject terecht komen.

De ontwikkeling van professionele standaarden gebeurt door de rechters en raadsheren zelf. Daarmee is bewaking en bevordering van vakinhoudelijke kwaliteit in belangrijke mate in handen van de individuele rechter. De professionele standaarden zijn niet in beton gegoten. De huidige professionele standaarden zijn slechts een begin van een voortdurend proces dat gericht is op het ontwikkelen en toepassen van een door rechters gedeeld beeld van kwalitatief goede rechtspraak.

De bijdrage vanuit het ministerie bestaat uit een productiegerelateerde bijdrage, een bijdrage voor gerechtskosten en een bijdrage voor overige taken. De productiegerelateerde bijdrage is het meest omvangrijke deel van de bijdrage. Deze bijdrage komt tot stand door de productieafspraken tussen Raad en Minister te vermenigvuldigen met de afgesproken prijzen. Daarnaast bevat de bijdrage middelen voor taken die niet voortvloeien uit de Wet op de rechterlijke organisatie zoals tuchtrecht en de commissies van toezicht voor het gevangeniswezen. De bijdrage meer- en minderwerk (egalisatierekening van de Rechtspraak) betreft het saldo van meer- en minder-productie ten opzichte van de productie zoals wordt gefinancierd door de minister. Het meer- en minderwerk wordt afgerekend tegen 70% van de afgesproken productgroepprijzen. De instroomontwikkelingen blijken mede als gevolg van de economische crisis uiterst moeilijk voorspelbaar. Deze onzekerheid, heeft ertoe geleid dat de uit de VenJ-begroting gefinancierde productie na 2017 lager is dan de nu geraamde capaciteitsbehoeften volgens het Prognosemodel Justitiële Ketens.

De rechterlijke macht houdt in een aanzienlijk aantal zaken jaarlijks toezicht. Om dit systeem ook in de toekomst vitaal te houden, wordt onderzocht of de invoering van een heffing daaraan kan bijdragen. De heffing wordt gevraagd van personen op wie toezicht wordt gehouden in het kader van bewindvoering en onder curatelestelling. De bijdrage dient beperkt te blijven. Gedacht wordt aan een gemiddelde bijdrage, in hoogte beperkt, per maand per onder toezicht gestelde.

Rechtsbijstand

Begin dit jaar werden maatregelen gepresenteerd om het stelsel van de gesubsidieerde rechtsbijstand beheersbaar en toekomstbestendig te maken. In het najaar van 2016 start het daarvoor benodigde wetgevingstraject. In 2017 zullen verschillende voorbereidingen voor de implementatie van de maatregelen worden getroffen, zoals verbetering van de dienstverlening en de samenwerking in de eerste lijn en een versterking van de regierol van de Raad voor Rechtsbijstand. Verder zal in 2017 de evaluatie van de forfaitaire puntentoekenning worden afgerond.

De financiering van de Raad voor Rechtsbijstand vindt plaats aan de hand van het aantal afgegeven toevoegingen over de periode 1 september tot en met 31 augustus. De begrotingsraming is gebaseerd op de verwachte uitgaven na invoering van het maatregelenpakket uit de kabinetsreactie op het rapport ‘Herijking rechtsbijstand – Naar een duurzaam stelsel voor de gesubsidieerde rechtsbijstand’ (Commissie-Wolfsen). Het maatregelenpakket beoogt mede de bestendigheid van het rechtsbijstandsstelsel uit financieel oogpunt te versterken. De financiering van de gesubsidieerde rechtsbijstand is, en blijft, noodzakelijkerwijs een open-einde-regeling vanwege grondwettelijke en verdragsrechtelijke aanspraken die rechtzoekenden hebben en de niet met zekerheid te voorspellen maatschappelijke ontwikkelingen die hun effect hebben op het beroep op rechtsbijstand.

Justitiële ketens

Om de vitaliteit van de justitiële ketens te behouden en te kunnen blijven inspelen op de behoeften van een veranderende maatschappij zijn de komende jaren verdere moderniserings- en beheersmaatregelen noodzakelijk. In sommige situaties is het aldus het kabinet bijvoorbeeld redelijk dat degene die gebruik maakt van de juridische infrastructuur ook een zekere bijdrage levert aan de instandhouding hiervan. Gelet daarop is een reeks maatregelen in voorbereiding die daarop aansluiten. Dit pakket, dat dient ter invulling van de eerder in de begroting opgenomen taakstelling strafrechtketen, leidt tot structurele besparingen op de VenJ-begroting, oplopend tot € 52,5 mln. in 2021. Met ingang van 2017 is de raming voor de opbrengst uit grote schikkingen (schikkingen groter dan € 10 mln.) verhoogd. De opbrengst uit afpakken is voor de periode 2017-2021 verhoogd met circa € 30 mln. jaarlijks.

Boetetekort

De laatste jaren zijn er tekorten ontstaan op het dossier Boetes en Transacties. Een deel van de tekorten wordt veroorzaakt door de cao-acties in 2015 van de politie en de verhoging van de maximumsnelheid op de snelwegen. Om de tekorten op het B&T dossier te mitigeren en de verkeersveiligheid te vergroten is het afgelopen jaar een aantal maatregelen ingevoerd of in gang gezet die betrekking hebben op de verkeershandhaving (o.a. uitbreiding van het aantal digitale flitspalen, extra inzet van de teams Verkeer van de politie, intensivering van de verkeershandhaving door de basisteams van de politie en het plaatsen van trajectcontrolesystemen op N-wegen). Deze maatregelen zullen de komende jaren effect hebben op het terugbrengen van het meerjarige tekort.

Vreemdelingen

Aan vreemdelingen, die op grond van het asielbeleid daarvoor in aanmerking komen, biedt Nederland bescherming. Met het oog daarop blijven de zorg voor een snelle doch zorgvuldige asielprocedure en een humane opvang inclusief adequate medische zorg ook in 2017 belangrijke uitgangspunten. Tegelijkertijd wordt onderkend dat de asielprocedure ook kan worden misbruikt. Het toezicht op de grenzen en op de vreemdelingen wordt daarom versterkt. De Wet Terugkeer en Vreemdelingenbewaring (Kamerstukken 34 309) treedt, afhankelijk van de parlementaire behandeling, naar verwachting het eerste kwartaal van 2017 in werking. Deze wet verankert de alternatieven voor bewaring en het ultimum remedium-karakter van bewaring. Maar deze wet voert ook een bestuursrechtelijk regime in voor vreemdelingenbewaring en grensdetentie. Wat betreft asiel wordt voor 2017 uitgegaan van een asielinstroom van 42.000. Dit neemt niet weg dat maatregelen erop gericht blijven om de instroom te beperken. Daarom zijn voor de jaren erna de verwachtingen niet bijgesteld ten opzichte van de verwachtingen zoals weergegeven in de begroting 2016. Er zijn extra middelen toegevoegd om de Dienst Terugkeer & Vertrek in staat te stellen te voldoen aan de uitspraak Jeunesse van het Europees Hof van de Rechten van de Mens. Het EHRM hecht blijkens deze uitspraak veel waarde aan een actieve inzet van de overheid ter voorkoming van het voortduren van onrechtvaardig verblijf. Met deze extra middelen kan DT&V hieraan tegemoetkomen. Bij de ramingen voor naturalisatie is ervan uitgegaan dat de aanpassing van de Rijkswet Nederlanderschap in 2016 in werking treedt. Doordat de termijn voor naturalisatie daarbij wordt verlengd van 5 naar 7 jaar, is de verwachting dat de aantallen naturalisatieverzoeken in 2017 en 2018 lager zijn dan in 2016. Voor 2017 is € 16,2 mln. beschikbaar gesteld aan de Raad voor de rechtspraak voor de hogere kosten als gevolg van de hoge asielinstroom. Er is in 2017 € 13,3 mln. beschikbaar gesteld om de hogere kosten voor rechtsbijstand bij het toelatingsproces, als gevolg van de hogere asielinstroom op te vangen.

Wetgeving

In de begroting is een tijdsschema van alle geplande en in voorbereiding zijnde wetgeving opgenomen. Komend jaar zal vooral in het teken staan van de parlementaire behandeling en afronding van wetsvoorstellen die in de afgelopen periode tot stand zijn gekomen. In december 2016 wordt het rapport verwacht van de Staatscommissie Herijking ouderschap, die zich buigt over vraagstukken rond afstamming, het meerouderschap, meeroudergezag en het draagmoederschap. Verder is VenJ bezig het bestuursrecht beter af te stemmen op de behoeften van de burger. Dit gebeurt vanuit de gedachte dat de overheid open en interactief contact heeft met de burger. Er wordt een Awb-wetsvoorstel over integrale geschilbeslechting voorbereid dat meer het probleem van de burger, en niet het besluit van de overheid, centraal stelt.

De modernisering van het Wetboek van Strafvordering houdt een majeure wetgevingsoperatie in. De consultatie van de boeken 1 (algemene bepalingen) en 2 (voorbereidend onderzoek) start in januari 2017. Het nieuwe wetboek zal uit 8 boeken bestaan.

Met het wetgevingsprogramma Herijking faillissementsrecht is goede voortgang geboekt. Twee onderdelen inzake fraudebestrijding zijn inmiddels in werking getreden (civielrechtelijk bestuursverbod en herziening strafbaarstelling faillissementsfraude), het wetsvoorstel over de stille voorbereidingsfase (‘pre-pack’) is onlangs door de Tweede Kamer aanvaard, het wetsvoorstel versterking positie curator verkeert in een vergevorderd stadium, en verwacht wordt dat de wetsvoorstellen over modernisering van de faillissementsprocedure, over het dwangakkoord en over de nieuwe Europese insolventieverordening, dit najaar voor advies naar de Raad van State kunnen worden gezonden.

De wetsvoorstellen over het recht van een verdachte op bijstand van een raadsman voorafgaand en tijdens het politieverhoor treden nog dit jaar in werking. In het ene wetsvoorstel wordt de Europese richtlijn over het recht op toegang tot een raadsman omgezet in Nederlands recht. In het andere wetsvoorstel worden de bepalingen over de eerste fase van het opsporingsonderzoek aangevuld. Daarin staat bijvoorbeeld dat de termijn voor het ophouden voor verhoor wordt verlengd van zes naar negen uur, om zo ruimte te maken voor bijstand van een raadsman bij het verhoor.

Het kabinet wil voorts dat politieagenten niet meer automatisch het stempel van verdachte krijgen opgeplakt bij onderzoek naar geweldgebruik. Een feitenonderzoek dat uitgaat van rechtmatig optreden komt daarvoor in de plaats. Dit is de kern van een wetsvoorstel dat nog dit jaar bij de Tweede Kamer wordt ingediend. Er komt een nieuwe, op de politieagent toegesneden delictsomschrijving, die schending van de geweldsinstructie strafbaar stelt.

De behandeling in de Tweede Kamer van het wetsvoorstel dat voorziet in een betere tenuitvoerlegging van straffen, kan nog dit jaar worden afgerond. In de nieuwe opzet stuurt het Openbaar Ministerie alle uit te voeren strafrechtelijke beslissingen naar het Administratie- en Informatie Centrum voor de Executieketen (AICE) dat de administratieve logistiek verzorgt. Het AICE is ondergebracht bij het CJIB en zorgt ervoor dat elke speler in de keten de voor de uitvoering van de straf noodzakelijke informatie op maat, tijdig en juist krijgt aangeleverd.

De commissie-Wolfsen heeft eind 2015 haar rapport ‘Herijking rechtsbijstand – Naar een duurzaam stelsel voor de gesubsidieerde rechtsbijstand’ opgeleverd. In de kabinetsreactie hierop van mei 2016 zijn maatregelen gepresenteerd om het stelsel van de gesubsidieerde rechtsbijstand beheersbaar en toekomstbestendig te maken. In het najaar van 2016 start het daarvoor benodigde wetgevingstraject.

Het afwikkelen van massaschade bij consumenten en bedrijven kan effectiever geregeld worden met behulp van een collectieve schadevergoedingsactie. Een wetswijziging maakt het voor gedupeerden makkelijker om collectief schade te verhalen zonder dat de positie van aangesproken partijen door ongefundeerde massaclaims in het gedrang komt. Ook wordt ingezet op verbetering van de kwaliteit van belangenorganisaties die opkomen voor gedupeerden in massazaken. Het wetsvoorstel wordt naar verwachting aan het eind van dit jaar bij de Tweede Kamer ingediend.

Volgend jaar wordt naar verwachting ook de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel affectieschade afgerond. Het voorstel geldt voor nabestaanden van slachtoffers die zijn overleden en voor naasten van slachtoffers met ernstig en blijvend letsel ten gevolge van een gebeurtenis waarvoor een ander aansprakelijk is.

Het aantal rechtscolleges dat in hoogste instantie bestuurszaken behandelt, wordt verminderd. Hiermee wil het kabinet de hoogste bestuursrechtspraak vereenvoudigen. Ook komt er een strikte scheiding tussen de adviserende en de rechtsprekende taken van de Raad van State. Het betreffende wetsvoorstel zal naar verwachting in 2017 in werking treden.

Moties en toezeggingen

Op de pagina’s 138-223 van de begroting zijn, tot slot, alle moties en toezeggingen van het afgelopen parlementaire jaar opgenomen waarbij wordt aangegeven wat de stand van zaken met betrekking tot de motie of de toezegging is.

Naam auteur: Redactie
Geschreven op: 22 september 2016

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Agenda

Afbeelding

Ontmoet vakgenoten en bespreek actuele onderwerpen in de LinkedIn-groep van het Nederlands Juristenblad.

 

 



Lees en doorzoek het NJB online in Navigator

Inloggen

U maakt gebruik van een verouderde browser

Het gebruik van een verouderde browser maakt uw computer onveilig en tevens ongeschikt voor het optimaal raadplegen van deze website.

De website van het NJB - Nederlands Juristenblad is namelijk geoptimaliseerd voor een nieuwere versie van uw browser.
In de meeste gevallen waarin het fout gaat, betreft dit het gebruik van de Internet Explorer browserversie 7 of 8.
Deze website is geoptimaliseerd voor Internet Explorer 9 en hoger, Google Chrome, Safari en Firefox.

Bekijk hier of er een nieuwere versie van uw browser beschikbaar is.