Witwassen

Denkend aan Holland
zie ik brede geldstromen
van oneindig ver
hiervandaan
rijen ondenkbaar
verdachte transacties
als hoge stapels
door de burelen gaan
en in omvangrijk
zaken verzonken
worden ambt’naren
door het recht verstoord
en in alle negoties
wordt de stem van de Mammon
met zijn eeuwig  geritsel
gevreesd en gehoord.

De conclusies van het rapport Bestrijden witwassen: stand van zaken 2013 van de Algemene Rekenkamer zijn pittig. De verantwoordelijke ministers hebben geen inzicht in de voor­naamste witwasrisico’s voor Nederland en evenmin in de resultaten van de witwasbestrijding. Volgens die ministers doet de Rekenkamer geen recht aan de complexiteit van het witwassen, maar ze weerleggen de bevindingen niet.

De voornaamste witwasrisico’s moeten niet in de hoek van de Nederlandse (georganiseerde) misdaad worden gezocht. In het rapport is te lezen dat volgens de KLPD (de politie) in 2010  16,2 miljard euro is witgewassen. Prof. Unger die het model dat de KLPD gebruikt, heeft ontwikkeld, schatte ooit dat een kwart van het totale witgewassen bedrag afkomstig is van in Nederland gegenereerd crimineel geld. Deze modelmatig bepaalde cijfers zijn gebaseerd op geschatte opbrengsten van criminaliteit, de aantrekkelijkheid van een land voor witwassers en/of op analyses van abnormale prijzen voor goederentransacties. De accuraatheid van de uitkomst van de boeiende economische exercities is echter hoogst onzeker vanwege het effect van onvoorspel­bare, incidentele gebeurtenissen op de grootte van de daadwerkelijke bedragen. Illustratief is de mededeling van minister Dijsselbloem afgelopen maart in Pauw & Witteman dat in Nederland voor enkele honderden miljoenen euro's verborgen zijn van een aantal Oekraïners, die ervan werden verdacht staatsfondsen te hebben verduisterd. Dat voorbeeld illustreert echter ook dat Nederland met zijn betrouwbare financiële stelsel en zijn open handel aantrekkelijk is voor vreemde witwassers en belastingontduikers. En dat doet ons realiseren dat het onze financiële sector geld zal kosten, als we echt iets aan witwassen willen doen. Dat is geen theorie maar een actuele vraag: in de VS en China wordt vanwege het gevaar van witwassen met scepsis gekeken naar het gebruik van virtuele bitcoins in het betalingsverkeer, terwijl Nederlandse banken op dat terrein juist ondernemingskansen zien.

Als we dan toch op de Nederlandse boeven inzoomen is het wonderlijk dat het inzicht in wat de opsporing doet met de 24.000 door de Financial Intelligence Unit (FIU) als verdacht aangemerkte transacties minder is geworden dan voorheen. Dergelijke transacties vormen een klein deel van de ongebruikelijke transacties die moeten worden gemeld. We weten dat de opsporings­instanties uit die verdachte transacties iets meer dan 2000 witwasfeiten aanbrengen bij het OM. Maar we weten niet hoeveel witwassers daardoor worden gevangen. Een rol speelt dat één witwasser meer verdachte transacties kan verrichten. En sommige transacties verdienen meer aandacht dan andere: in 2012 was volgens de FIU nog geen half procent  van alle verdachte transacties goed voor driekwart van het totale bedrag van alle doorgegeven verdachte transacties. Dat totaal bedrag beliep 690 miljoen euro (dus 4% van het volgens de KLPD in 2010 totaal aan witgewassen geld). Het is dan toch vreemd dat jaarlijks slechts zo’n 50 miljoen daadwerkelijk wordt afgepakt (het CJIB had in 2013 een totale instroom van 1220 ontnemings­maatregelen). Uiteraard wordt niet elke verdachte transactie terecht als verdacht aangemerkt en voorts verdwijnt een groot deel van het in Nederland gegenereerde en naar Nederland gestroomde zwarte kapitaal ook weer naar het buitenland. Maar deze verschillen zijn wel erg groot en bevestigen het idee dat de aandacht voor het witwassen niet gepaard gaat met een evenredige aandacht voor het afpakken.

Ook de Hoge Raad heeft zich het afgelopen jaar over witwassen bekreund. In een reeks arresten is beslist dat een verdachte die een bepaald misdrijf heeft begaan en die daarmee de door dat misdrijf verkregen voorwerpen verwerft of voorhanden heeft, zich niet automatisch ook schuldig maakt aan het witwassen van die voorwerpen. Daarom kan iemand niet zowel voor een opiumdelict als voor witwassen worden veroordeeld, indien niet meer is bewezen dan dat bij hem een wietzolder en een pak geld zijn aangetroffen. Ook als wordt bewezen dat het geld van de eigen drugshandel afkomstig is, is immers met dat geld nog geen handeling verricht om de criminele herkomst ervan te verhullen. Hij heeft het nog niet in het legale circuit gebracht, zoals het geval is als hij het heeft omgezet in een auto. Er kan natuurlijk wel beslag op worden gelegd met het doel het te ontnemen in het kader van de veroordeling wegens het opiumdelict. Deze rechtspraak heeft geen verandering gebracht in de mogelijk­heden om een persoon die wordt aangetroffen met een koffer geld te veroordelen wegens witwassen, als uit feiten en omstandigheden bewezen kan worden dat hij wist dat het geld van misdrijf afkomstig was. Vertelt de verdachte dat hij de koffer kort tevoren heeft verworven na een drugsdeal, dan kan hij worden veroordeeld voor het opiumdelict. Als hij voor die veroordeling onvoldoende details geeft, blijft het mogelijk hem voor witwassen te veroor­delen. In beide gevallen kan het geld worden verbeurd verklaard.

De Rekenkamer heeft een punt. Het is niet duidelijk of er voldoende inzicht is in de gevaren rondom de reguliere internationale kapitaalstromen. Het effect van de huidige aanpak lijkt te zijn dat bij de opsporing minder aandacht uitgaat naar verdachte transacties dan naar het financieel gedrag van reeds uit andere hoofde verdachte personen. Verder lijkt er meer aandacht te zijn voor het vervolgen van witwassen dan voor het afpakken van crimineel geld, en daar gaat het toch uiteindelijk om. Kortom: er wordt veel energie gestoken in de strijd tegen het witwassen, maar het adagium ‘follow the money’ is aan herijking toe.


Dit Vooraf is verschenen in NJB 2014/1135, afl. 23, p. 1541.

Ybo Buruma

Naam auteur: Ybo Buruma
Geschreven op: 9 juni 2014

Raadsheer in de Hoge Raad der Nederlanden

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reacties

ruud van der werff schreef op :
zo lang als er in nederland corrupte BOA´s zijn, die proberen een witwas zaak van 15 miljoen USD, onder het tapijt te vegen. zolang zal het duren, eer het tij gekeerd kan - zal zijn

om een verdachte zaak , zoals die hier boven genoemd is , bij de FIU aan te melden, moet ik 1000 en 1 sprongen maken

de daders genieten aanzienlijk betere rechts bescherming dan een slachtoffer.

zelf onze RR, probeerd de case onder de tafel te houden.

ECD-FIOD , heb ik 8 maanden geleden ingelicht, tot op de dag van heden, nog nimmer enige inhoudelijke reactie ontvangen

belastingdienst mensen, laten helemaal niets van zich horen.

ja, als ze de poen op het eind van de maand maar ontvangen.

inspanningen van het duo Teeven- Opstelten is een lachertje, een softe aanpak .

nee dan doen ze dat in de USa gelukkig aanzienlijk beter, vrind Maydof is gelukkig voor 135 jaar veilig op geborgen.
a.zecha schreef op :
Mijn waarderende reactie op de inhoud van de inleidende poëtische ontboezeming over de buitenlandse geldstromen naar Holland wil ik de auteur niet onthouden al ben ik er niet van overtuigd dat in de geldwereld Mammon’s roep wordt gevreesd.
Mogelijk is een klein bericht dat ik in een Nederlands dagblad in het verleden las hieraan debet. Een bekende Nederlandse bank zou vele miljarden uit het vermogen van president Suharto hebben ontvangen en hebben overgemaakt naar een of meerdere buitenlandse banken. De details en exacte datum van het bericht is mij niet bij gebleven. Wat mij wel is bij gebleven dat “Mammon” in de banken wereld geen vrees inboezemt.
a.zecha
Ellen Timmer schreef op :
Dit artikel betreft de strafrechtelijke kant van de witwasbestrijding. Wat echter ook belangrijk is, is de vraag of de bestuursrechtelijke witwasbestrijding wel zinvol en effectief is. Daar schrijft niemand over en ik ken ook geen onderzoek.
Verder rijst ook de vraag of de civielrechtijke en bestuursrechtelijke wetgeving wel "witwasbestendig" is. Het wordt tijd voor "AML by design".
Arthur van der Molen schreef op :
Bij de invoering van de Wet Controle Rechtspersonen was destijds een behoorlijke verwachting dat het misbruik van rechtspersonen, waaronder witwassen, beter in zicht zou worden gebracht en worden bestreden.

De eerste evaluaties van de minister laten zien dat de opbrengsten mager zijn. Zie Kamerstukken II 2012/2013, 29 911, 81.

Over de aanpak die bij dit wetsvoortsel heeft plaatsgevonden kan het nodige worden opgemerkt. Naar mijn mening is een betere informatiepositie van de (internationale) overheid een vereiste.

Agenda

Afbeelding

Ontmoet vakgenoten en bespreek actuele onderwerpen in de LinkedIn-groep van het Nederlands Juristenblad.

 

 



Lees en doorzoek het NJB online in Navigator

Inloggen

U maakt gebruik van een verouderde browser

Het gebruik van een verouderde browser maakt uw computer onveilig en tevens ongeschikt voor het optimaal raadplegen van deze website.

De website van het NJB - Nederlands Juristenblad is namelijk geoptimaliseerd voor een nieuwere versie van uw browser.
In de meeste gevallen waarin het fout gaat, betreft dit het gebruik van de Internet Explorer browserversie 7 of 8.
Deze website is geoptimaliseerd voor Internet Explorer 9 en hoger, Google Chrome, Safari en Firefox.

Bekijk hier of er een nieuwere versie van uw browser beschikbaar is.