Voetbal en staatssteun; de Commissaris en de Ombudsman

NEC, MVV, Willem II, PSV en FC Den Bosch worden sinds begin 2013 door de Europese Commissie onderzocht op verdenking van overheidssteun in 2010 en 20111 tot een totaal van € 58,8 miljoen via transacties en kwijtscheldingen tussen die clubs en hun gemeenten. Zo betaalde Eindhoven € 48,4 miljoen voor grond van PSV die de club terughuurde.

De Spaanse EU-commissaris voor mededinging, Joaquín Almunia, liet begin 2013 weten dat "I strongly believe that professional football clubs should be well managed and not ask for help from the taxpayer when facing financial difficulties”, dat de Commissie ook klachten uit andere lidstaten onderzocht, en dat hij in oktober 2012 alle lidstaten om informatie had gevraagd. Begin 2012 had hij al met UEFA-president Platini aangekondigd dat profvoetbalclubs hun eigen broek moesten ophouden.2

Het was dus opmerkelijk dat de Commissie vier jaar lang niet kon beslissen op een klacht over ‘billions’ belastingvoordeel voor Real Madrid CF, Barcelona CF, Athletic Club Bilbao, en Club Atlético Osasuna, reeds eind 2009 ingediend door beleggers in Europese voetbalclubs die de markt verstoord achtten door staatsgesteunde spelersaankopen door Spaanse clubs. De procedure begon weliswaar goed: binnen drie maanden liet de Commissie weten grond te zien voor onderzoek en op 15 april 2010, naar aanleiding van de reactie van de Spaanse regering, dat de klacht voorrang kreeg. Wel zou de zaak nog aan de toen nieuwe mededingingscommissaris Almunia voorgelegd worden. De klagers wezen er op dat Almunia een belangenconflict had omdat hij fervent supporter was van, en nauwe banden had met, één van die Spaanse clubs, en zich zo ook afficheerde in de media.

Daarna gebeurde er weinig. De Commissie nam geen beslissing. Na 25 maanden vergeefs wachten (voor onderzoek staat 12 maanden), wendden de klagers zich tot de Europese Ombudsman, die een vrouw is: Emily O’Reilly. Op haar vragen produceerde de Commissie slechts de rietkluiten dat steun aan beroepssport breder onderzocht moest worden, dat beleid ontwikkeld moest worden, en dat de 12-maandstermijn slechts indicatief is. De klagers wezen de Ombudsman op een tweede belangenconflict: Almunia was volgens hen als minister medeverantwoordelijk geweest voor de steun aan Spaanse clubs. Zij wezen er verder op dat de Commissie al in 2004 en 2008 steun aan Spaanse profvoetbalclubs had onderzocht en dus al beleid had (dat volgt trouwens ook uit de Nederlandse zaken), dat hun klacht “very clear and relatively standard” was, dat de verdenking rees dat de klacht getraineerd werd als gevolg van Almunia’s belangenconflicten, en dat Spanje belastingvoordelen aan bepaalde profclubs al had erkend. Zij merkten fijntjes op dat Spanje “is currently requesting aid in the hundreds of billions from the rest of the Eurozone members” terwijl datzelfde Spanje “multi-billion” aan belastingen laat lopen.

Mevrouw O’Reilly stelde midden 2013 een minnelijke schikking voor, die door de Commissie pas vier maanden later werd ‘verwelkomd’ en aanvaard. Maar de Commissie liet vaag wanneer zij nu zou beslissen, opnieuw zeggende dat weinig ervaring bestond met steun aan profsport en dat zij “needed to develop case practice.” De vraag rijst uiteraard hoe ‘case practice’ opgedaan kan worden door cases eeuwig te laten liggen.

Ook het Europarlement begon vragen te stellen. In oktober 2013 antwoordde Almunia dat hij “is not able to indicate when this investigation will be closed.” Mevrouw O’Reilly voelde zich zo langzamerhand vermoedelijk gepiepeld en concludeerde dat (i) de Commissie al drie jaar in verzuim was met beslissen en (ii) de feiten tot het vermoeden kunnen leiden dat Almunia’s nauwe banden met één van de clubs tot dat verzuim hebben geleid. Beide punten kwalificeerde zij als “maladministration”; zij beval de Commissie aan vóór 30 Juni 2014 te beslissen of zij een procedure tegen Spanje start.

Nadat deze concept-aanbeveling op 16 december 2013 door de Commissie was ontvangen, kon het opeens razend snel: Almunia’s kabinetschef kon de Ombudsman al op 17 december melden dat het besluit tot een formele onderzoeksprocedure op de Commissie-agenda voor 18 december stond. Nog op die 18e december werd onderzoek aangekondigd3 naar steun aan zeven Spaanse voetbalclubs, tot zo’n € 150 miljoen plus een onbepaald belastingvoordeel voor de vier boven genoemden die slechts 25% in plaats van 30% vennootschapsbelasting betaalden.

Men kan onmogelijk vier jaar doen over de vraag welk belastingtarief een club betaalt, zeker niet als die vraag ‘voorrang’ heeft. Dat zal ook de commissaris ingezien hebben, hetgeen wellicht verklaart waarom ook andere clubs en ook grondtransacties en overheidsgaranties onderzocht worden. Zo heeft Real Madrid in 2011 grond geruild met de stad Madrid, gebaseerd op waardering op € 22,7 miljoen, hoewel het perceel in 1998 op € 595.000 werd gewaardeerd en 2011 in het holst van de vastgoedcrisis viel. Maar: in 2011 had het onderzoek naar de 2009-klacht over het belastingtarief allang afgerond moeten zijn, zodat het erbij betrekken van die latere transacties naar face saving riekt. Vier jaar onderzoek naar de vraag óf überhaupt onderzoek wordt ingesteld, heeft de commissaris het volgende geleerd: "Professional football clubs should finance their running costs and investments with sound financial management rather than at the expense of the taxpayer. Member States and public authorities must comply with EU rules on state aid in this sector as in all economic sectors."  Maar daar had hij dus eigenlijk nog wat langer op willen studeren. Thans moet het onderzoek nog beginnen. Gelukkig loopt de ambtstermijn van de commissaris begin 2015 af.

Dit Vooraf is verschenen in NJB 2014/245, afl. 5, p. 311

Bron afbeelding: Tetegil 


1. Persbericht IP/13/192, 6 maart 2013.
2. Persbericht IP/12/264, 21 maart 2012.
3. Persbericht IP/13/1287 van 18 december 2013.

Naam auteur: Peter Wattel
Geschreven op: 4 februari 2014

Advocaat-generaal bij de Hoge Raad en hoogleraar Europees belastingrecht Universiteit van Amsterdam

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reacties

L. Jorritsma schreef op :
Via bijgaande link een artikel in sportknow how xl waarin het naastgelegen traject, inzake de reeks van klachten inzake staatssteun betaald voetbal, wordt aangegeven.
In mijn visie onmisbaar voor de inrichting van het volledige dossier.
Via dit artikel ook de links naar o.a Reuters waarin een korte toelichting op de Spaanse klachten.

Loek Jorritsma

http://www.sportknowhowxl.nl/nieuwsberichten/8735
Ongeoorloofde staatssteun eindelijk exit?

Agenda

Afbeelding

Ontmoet vakgenoten en bespreek actuele onderwerpen in de LinkedIn-groep van het Nederlands Juristenblad.

 

 



Lees en doorzoek het NJB online in Navigator

Inloggen

U maakt gebruik van een verouderde browser

Het gebruik van een verouderde browser maakt uw computer onveilig en tevens ongeschikt voor het optimaal raadplegen van deze website.

De website van het NJB - Nederlands Juristenblad is namelijk geoptimaliseerd voor een nieuwere versie van uw browser.
In de meeste gevallen waarin het fout gaat, betreft dit het gebruik van de Internet Explorer browserversie 7 of 8.
Deze website is geoptimaliseerd voor Internet Explorer 9 en hoger, Google Chrome, Safari en Firefox.

Bekijk hier of er een nieuwere versie van uw browser beschikbaar is.