Wat is goede rechtspraak eigenlijk?

Goede rechtspraak.
Belangrijkste ambitie de komende jaren: formuleren wat goede rechtspraak is. Goede rechtspraak is betaalbaar. Goede rechtspraak is gedegen. Goede rechtspraak is snel. Goede rechtspraak is deskundig. Goede rechtspraak is toegankelijk. Goede rechtspraak is neutraal. Goede rechtspraak is rechtvaardig. Goede rechtspraak is het cement in de samenleving. Goede rechtspraak is….

Wat is goede rechtspraak?

Ja, wat is goede rechtspraak eigenlijk? Deze vraag is boven komen drijven als resultante van het manifest dat raadsheren van het toenmalige gerechtshof Leeuwarden eind vorig jaar publiceerden. Daarin stelden zij onder meer dat de rechtspraak te veel op productiecijfers wordt gestuurd. Veel rechtszaken krijgen daardoor niet de aandacht die ze verdienen, aldus de opstellers. Circa 700 rechters en raadsheren (in totaal zijn er 2.500) ondertekenden het manifest – een niet mis te verstaan signaal. Het was ook een verwarrend signaal, want het staat haaks op de kwaliteit en reputatie van de Nederlandse rechtspraak. Menig internationaal vergelijkend onderzoekend schaart onze rechtspraak onder de wereldtop. Het World Economic Forum zet Nederland op de derde plaats van 144 landen wat onafhankelijkheid van rechtspraak betreft.

Bezoek aan landelijke gerechten

De eerste maanden van dit jaar zijn de leden van de Raad voor de Rechtspraak het land in getrokken. Duidelijk is ons geworden dat we op onderdelen inderdaad te ver zijn doorgeschoten in het leiden van de rechtspraak als een quasi-bedrijf. We werken met belastinggeld en zijn verplicht daar efficiënt mee om te gaan. Dat zal zo blijven, maar als het resultaat is dat loyale rechters structureel stukken niet op tijd gelezen krijgen, dat ze het gevoel hebben dat ze meer tijd nodig hebben voor een verantwoord vonnis, dan is er iets niet goed. Hoge werk- en productiedruk ondermijnen op termijn de kwaliteit van de rechtspraak.

Een tweede les die we leerden van onze bezoeken aan de gerechten is dat er geen breed gedeelde en expliciete opvatting is over wat nou precies goede rechtspraak is. Het is wél belangrijk om dat te weten. In de eerste plaats maakt het ons duidelijk wat we van onszelf mogen verwachten. En in de tweede plaats geeft het ook inzicht in wat de samenleving van de Rechtspraak mag verwachten.

Professionele standaarden

Is nu helemaal onduidelijk wat goede rechtspraak is? Nee, zo is het niet. Rechters hanteren professionele standaarden. Zij weten prima aan welke kwaliteitsnormen de behandeling en beslissing in een zaak moet voldoen. De standaarden zijn echter grotendeels impliciet en onuitgesproken, en verschillen soms van gerecht tot gerecht of van rechter tot rechter. Ook kent de Rechtspraak een kwaliteitssysteem. Hierin zijn normen opgenomen voor de snelheid van rechterlijke procedures, permanente educatie van rechters, het begrijpelijk maken van vonnissen en het toepassen van intervisiemethoden. De huidige standaarden en het kwaliteitssysteem zijn belangrijk, maar erg gericht op de interne organisatie. In de drang om in te spelen op de behoefte van de samenleving die verlangt dat rechtszaken op snelle, deskundige en transparante wijze kunnen verlopen, is de laatste tijd relatief te weinig aandacht geweest voor de inhoudelijke kwaliteit van het werk.

Ik pleit er daarom voor dat rechters en raadsheren met elkaar professionele standaarden opstellen. Standaarden die duidelijk maken wat rechters goede rechtspraak voor de samenleving vinden. Dat biedt rechters zelf meer houvast, maar geeft ook de samenleving duidelijkheid. Professionele standaarden helpen de Rechtspraak op een meer uniforme manier te werken waardoor zij haar eigen prestaties kan verbeteren en tegelijk aan de samenleving kan laten zien hoe zij haar werk uitvoert.

Frits Bakker is waarnemend voorzitter van de Raad voor de Rechtspraak.

Dit is een verkorte versie van het in het Jaarverslag Rechtspraak 2012 opgenomen essay ‘Pleidooi voor professionele standaarden in de Rechtspraak’. Zie www.jaarverslagrechtspraak.nl.

 

Bron afbeelding: infomatique

Naam auteur: Frits Bakker
Geschreven op: 14 mei 2013

Voorzitter Raad voor de rechtspraak

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reacties

a.zecha schreef op :
Uitgaand van een viertal items in het artikel een dito aantal korte bemerkingen.
1. Een klanten waarderingsonderzoek in 2011: 81% van de rechtzoekenden en 73% van de professionals is tevreden over de rechtspraak en deze scores zijn m.i. beter dan die van de binitas politica.
2. In december 2012 werd een manifest openbaar gemaakt waarin rechters en raadsheren aangeven dat veel rechtszaken niet de aandacht krijgen die ze verdienen. M.i. betekent het dat de kwaliteit van rechterlijke uitspraken onder onverantwoorde druk komt te staan vermits de productie (aantallen) eisen toenemen en minder middelen en personeel ter beschikking staan.
3. Het gaat bijvoorbeeld om het hanteren van kwaliteitsnormen op het gebied van de snelheid van rechterlijke procedures, opleiding van rechters, het begrijpelijk maken van vonnissen en het toepassen van intervisiemethoden.
Mijns inziens wordt de inhoud van het begrip kwaliteit s.s. uitgehold tot politiek bruikbaar mediageniek containerwoord.
4. Een onderzoek van een “Nederlandse school voor openbaar bestuur” is feitelijk een opgedragen onderzoek naar de “beeldvorming” van de rechtspraak door de media, Staten Generaal en regering en m.i. is het géén onderzoek naar de kwaliteit van de rechtspraak!
En dus - in mijn optie - voor de binitas politica die aan “imago’s” een groot belang hechten vermits het een uitstekend instrument is om politieke veranderingen door te (drukken) voeren.
Overigens parallel aan hetgeen in het onderwijs. de geneeskunde, in de zorg, in de sociale gremia en op de nationale en internationale liberale markt plaats vindt.
a.zecha
M. Melaard schreef op :
Een aspect dat hierbij niet vergeten mag worden, ja dat m.i. zelfs leidend zou moeten zijn, is welke professionele standaard de rechtzoekende verwacht en redelijkerwijs mag verwachten van een rechter. Rechtsprekende instanties verlenen immers diensten aan (rechts)personen, die van de wetgever een beroep op de rechter mogen of moeten doen. Hun wensen dienen daarom centraal te staan en niet die van "de rechter" of " de rechtspraak". Het verdient aanbeveling de in de blog gestelde vraag tegen die achtergrond te herformuleren.

Agenda

Afbeelding

Ontmoet vakgenoten en bespreek actuele onderwerpen in de LinkedIn-groep van het Nederlands Juristenblad.

 

 



Lees en doorzoek het NJB online in Navigator

Inloggen

U maakt gebruik van een verouderde browser

Het gebruik van een verouderde browser maakt uw computer onveilig en tevens ongeschikt voor het optimaal raadplegen van deze website.

De website van het NJB - Nederlands Juristenblad is namelijk geoptimaliseerd voor een nieuwere versie van uw browser.
In de meeste gevallen waarin het fout gaat, betreft dit het gebruik van de Internet Explorer browserversie 7 of 8.
Deze website is geoptimaliseerd voor Internet Explorer 9 en hoger, Google Chrome, Safari en Firefox.

Bekijk hier of er een nieuwere versie van uw browser beschikbaar is.