Van het grote en het kleine

Wie een korte periode, laten we zeggen: vijftien, twintig jaar, terugkijkt in de tijd ziet in vele opzichten een snel veranderde wereld. Er zijn oorlogen geweest en omwentelingen, muren zijn gevallen, nieuwe landen ontstaan, crises uitgebroken, het populisme in de politiek is sterk toegenomen, maar misschien is wel de meest noemenswaardige verandering de komst van internet.

In 1996 maakten wereldwijd nog maar 45 miljoen personen gebruik van internet, van wie 9 miljoen in Europa. Medio 2012 is dat een slordige 2,5 miljard wereldwijd, waarvan 500 miljoen Europeanen. De wereldwijde penetratiegraad van internet is volgens deze laatste cijfers op de toonaangevende site www.internetworldstats.com 34%, met Noord-Amerika gemiddeld op ruim 78% en aan de andere zijde van het spectrum Afrika op 15,6%.1 Binnen Europa scoort Noorwegen het hoogst met ruim 97% en Kosovo het laagst met bijna 21% (Nederland staat op net geen 90%). Het laagste penetratiepercentage van de wereld is te vinden in Myanmar: 0,2%.2

In het midden van het vorige decennium werd de noodklok geluid over de zogeheten 'digital divide', de digitale kloof tussen de rijke en de arme landen, als gevolg waarvan de mogelijkheden die nieuwe technologie zou bieden om de kloof tussen arm en rijk te verkleinen, toch niet benut werden doordat de arme landen niet of nauwelijks toegang daartoe hadden. Het lijkt erop alsof die kloof toch vrij snel kleiner geworden is en zich nog verder zal verkleinen, althans wanneer gedefinieerd in termen van toegang tot internet.3 Zelfs de website www.digitaldivide.net, een community van activisten die deze kwestie nauw aan het hart ging, is inmiddels een stille dood gestorven.

Het kan niet anders dan dat het aangesloten zijn van een groot deel van de wereldbevolking op internet aanzienlijke sociaal-culturele veranderingen op het wereldtoneel met zich zal brengen. Voor zover mij bekend, is daar echter niet op grote schaal onderzoek naar gedaan,4 laat staan dat daarover in het politiek-maatschappelijk discours een intensieve gedachtevorming plaatsvindt. Natuurlijk, er wordt wel gesignaleerd dat de sociale media een belangrijke rol lijken te hebben gespeeld bij de Arabische lente en, op kleiner vlak, wordt in die optiek de schijnwerper gericht op de gebeurtenissen in Haren, maar dat is meer een incident gestuurde exercitie dan een structurele.

Wat zijn dan de mogelijke sociaal-culturele veranderingen die samenhangen met de komst van internet? Uit de vele denkbare invalshoeken, wil ik er een aan u voorhouden, met de caveat vooraf dat het een volstrekt onverantwoorde amateuristische gedachte-exercitie is. Ik wil het hebben over de spanning tussen ‘klein’ en ‘groot’.

Internet maakt natuurlijk de wereld kleiner, of, beter gezegd, maakt onze individuele zichtbaarheid en mogelijkheden in de wereld groter. Omdat we daarvoor niet meer per se de hulp van concrete anderen nodig hebben, groeit wellicht automatisch de importantie van de individuele beleving, het ik-gevoel, terwijl tegelijkertijd het belang van het zelfgekozen ‘wij’ toeneemt. Honderden vrienden hebben op Facebook of vijfhonderd connecties op LinkedIn is cool. Hetzelfde geldt voor een groot aantal volgers op Twitter. Je bent minder alleen én meer bijzonder met al die contacten. Openbare intimiteit. Een grotere wereld met en voor meer ik.5

Ook op een (ander) macro-niveau is sprake van grotere verbanden. De massamedia maakten in de afgelopen vijftig jaar de hele wereld zichtbaar in de individuele huiskamer en de reality shows de huiskamer in de hele wereld. En na de wereldoorlogen groeide het belang van sterkere internationale banden tussen staten. De Verenigde Naties werden opgericht en de Europese Unie kwam. Het gevoel daarop als individu nog invloed te kunnen uitoefenen nam navenant af.

Zou het zo kunnen zijn dat de groter wordende wereld en het belang van het ik-gevoel samenhangen? Dat het eerste de noodzaak van versterking van het tweede meebrengt? Zou het denkbaar zijn dat de grotere verbanden ook de driver zijn achter de toenemende nationalistische en regionale stromingen omdat de mens nu eenmaal ook het kleine nodig heeft in een groter wordende wereld? Zou het ik-gevoel en alle rechten die daarmee samenhangen die tendensen nog versterken?

En zou misschien het internet de op dit moment meest passende gesublimeerde synthese zijn van het grote en het kleine, zodat we daardoor die op het eerste gezicht wat wonderlijke combinaties van de ik-beleving en het delen ervan hebben zien ontstaan? De kleine ik die toch machtig is bij het creëren van het grote. Die iets in gang kan zetten, die daarmee verschil kan maken. En die zich ook in optima forma zichtbaar kan maken. Ik ben zichtbaar dus ik besta, om het met grote woorden te zeggen. De mens wil het grote en heeft het kleine nodig. En steeds meer mensen zullen in dat spanningsveld nieuwe vormen gaan zoeken. We gaan nog wat beleven.


Dit Vooraf is verschenen in NJB 2012/2170, afl. 38, p. 2677.

Bron afbeelding: tsevis



1. Maar Afrika kent wel veruit de snelste groei wereldwijd. Eind 2000 lag het aantal internetgebruikers op 4,5 miljoen; medio 2012 is dat aantal 167 miljoen, een groeipercentage van 3 606,7%. Ter vergelijking, Europa groeide in dezelfde periode met 393,4%, ongeveer tien maal zo langzaam.
2. Een groei van 1000 gebruikers eind 2000 naar 110.000 medio 2012, op een totale bevolking van bijna 54 miljoen.
3. Wanneer andere belangrijke kwesties in de overwegingen worden betrokken, als wie zijn de belangrijkste rechthebbenden op al die nieuwe technologie, dan blijft het beeld echter eerder somber dan optimistisch.
4. Zie bijvoorbeeld http://gsociology.icaap.org.
5. Niet voor niets hameren de predikers van het vrije internet juist op de individuele rechten en veel minder op de collectieve verantwoordelijkheden.

Coen Drion

Naam auteur: Coen Drion
Geschreven op: 30 oktober 2012

Advocaat-partner bij Jones Day.

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reacties

Openbare Intimiteit | Michael Boeren schreef op :
[...] Coen Drion: http://njblog.nl/2012/10/30/van-het-grote-en-het-kleine/ Afbeelding: Escher, litho, 1936 De Ontmoeting This entry was posted in Passie and tagged ken [...]

Agenda

Afbeelding

Ontmoet vakgenoten en bespreek actuele onderwerpen in de LinkedIn-groep van het Nederlands Juristenblad.

 

 



Lees en doorzoek het NJB online in Navigator

Inloggen

U maakt gebruik van een verouderde browser

Het gebruik van een verouderde browser maakt uw computer onveilig en tevens ongeschikt voor het optimaal raadplegen van deze website.

De website van het NJB - Nederlands Juristenblad is namelijk geoptimaliseerd voor een nieuwere versie van uw browser.
In de meeste gevallen waarin het fout gaat, betreft dit het gebruik van de Internet Explorer browserversie 7 of 8.
Deze website is geoptimaliseerd voor Internet Explorer 9 en hoger, Google Chrome, Safari en Firefox.

Bekijk hier of er een nieuwere versie van uw browser beschikbaar is.