Melkkoe in Waakhondkleren: Regeerakkoord boekt jaarlijks 125 miljoen euro aan hypothetische NMa boetes als bezuiniging in

De onmiddellijke reacties op het regeerakkoord zijn in overwegende mate positief. Het akkoord is er snel gekomen. Het voorziet in structurele hervormingen van de woning- en arbeidsmarkt. En het voorziene kabinet zal daadkracht tonen door stevig te bezuinigen. Voorzichtigjes wordt wel gezegd dat het regeerakkoord gebaseerd is op ‘nieuwe politiek’. Maar is dat zo? Een eerste blik op een van de (vele) bouwstenen doet vermoeden van niet. Misschien is het akkoord niet zo stabiel als het op het eerste gezicht lijkt.

Kartelboetes als begrotingsmaatregel

In het regeerakkoord (punt 84) staat dat de ‘boetes marktwerking (NMa) worden verhoogd omdat de NMa meer kartelboetes gaat opleggen’. Dat is in allerlei opzichten een wat raadselachtige zin. Het gaat er dan niet om dat het de bedoeling is dat de NMa per 1 januari a.s. ophoudt te bestaan en – gefuseerd met OPTA en Consumentenautoriteit – door zal gaan als Autoriteit Consument & Markt (ACM). Waar het om gaat is dat de voorziene verhoging van het aantal kartelboetes wordt gebruikt als begrotingsmaatregel en zelfs als ‘bezuiniging’ wordt gepresenteerd. ‘Deze bezuiniging wordt taakstellend ingeboekt op de EZ begroting’, zo valt in het regeerakkoord te lezen.

Taakstellend inboeken

Wat ‘taakstellend inboeken’ precies betekent, is niet geheel duidelijk maar het zal wel betekenen dat de NMa (of ACM) de opdracht krijgt meer en hogere boetes op te leggen. In 2014 dient de NMa boetes ter hoogte van in totaal 75 miljoen euro op te leggen. Het jaar erna 100 miljoen euro. En vervolgens moet de NMa jaarlijks structureel 125 miljoen euro aan kartelboetes opleggen.

Het valt te voorzien dat dit niet gaat gebeuren. In de eerste plaats heeft de NMa in de 15 jaar van haar bestaan jaarlijks nooit boetes opgelegd die ook maar in de buurt van dit ‘streefbedrag’ kwamen. Alleen de boetes in verband met de bouwfraude kwamen in de buurt maar het valt te hopen en verwachten dat Nederland niet een tweede kartel kent van die omvang. De hoogte van de door de NMa opgelegde boetes is in beroep bovendien geregeld aanzienlijk verder verlaagd zodat de schatkist de boetes die de NMa oplegt niet als inkomsten zou moeten inboeken. Ten tweede is op het budget van de NMa (ACM) recent bezuinigd. De fusie tot ACM zal in de eerste periode veel tijd en aandacht vragen. Het ligt in de rede dat de nieuwe ACM in eerste instantie minder efficiënt en effectief zal werken dan de ‘ingespeelde’ NMa. De NMa moet dus óf met minder middelen meer boetes gaan opleggen óf voor dezelfde inbreuken veel hogere boetes gaan opleggen. En dat alleen om de begroting in evenwicht te brengen.

Los hiervan is het staats- en bestuursrechtelijk natuurlijk dubieus dat het kabinet de NMa (ACM) ‘taakstellend’ hoge boetedoelen oplegt. Zoals de Raad van Bestuur van de NMa terecht benadrukt is het opleggen van boetes niet zijn doel. Het doel is naleving van de Mededingingswet te bevorderen. Boetes worden alleen opgelegd voor overtredingen dus het doel zou juist moeten zijn minder of minder hoge boetes op te leggen. Op die manier wordt tot uitdrukking gebracht dat het doel van de NMa (ACM) is de wet te handhaven en naleving van de wet te bevorderen.

De fout die de onderhandelaars gemaakt hebben, doet denken aan het eerdere voornemen de politie hogere verkeersboetes te laten opleggen. In de afgelopen jaren zijn de begrote jaarlijkse inkomsten uit verkeersboetes toegenomen van 700 miljoen tot 1 miljard euro. Maar voor zover mij bekend zijn die opbrengsten nooit gepresenteerd als bezuinigingen.

Het is de vraag of de onderhandelaars geen tijd hadden het idee van deze ‘bezuinigingen’ te doordenken of dat ze geen tijd hadden een idee te vormen over kennelijk benodigde daadwerkelijke bezuinigingen. Hoe zou de reactie in Nederland luiden als deze vorm van ‘bezuinigen’ de basis zou vormen van de Griekse begroting?

Hoe dan ook geeft dit element van het regeerakkoord te denken over de inhoud van het snelle onderhandelingsresultaat. Het valt te hopen dat de overige bouwstenen steviger blijken.

Rein Wesseling is hoogleraar mededingingsrecht (Universiteit van Amsterdam) en advocaat (Stibbe).

Bron afbeelding: Roel Wijnants

Naam auteur: Rein Wesseling
Geschreven op: 8 november 2012

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reacties

a.zecha schreef op :
Lezing van dit artikel resulteerde in de onderstaande reactie.
De Haagse democratie kan mijns inziens worden samengevat in een dubbelzinnige vaststelling met de navolgende formulering:
“Onze huidige staatsdemocratie bevindt zich op een weg naar een neoliberaal kapitalistisch marktdemocratisch regime of anders gezegd bevindt zich op een weg naar een typische Hollandse neo-VOC-democratie, waarvan kan worden gezegd dat individuele burgers naar hun draagkracht worden belast en bevoordeeld. Hoe dat in feite in de praktijk geschiedt rechtvaardigt m.i. deze tot enig nadenken vorderende formulering.”
a.zecha

Agenda

Afbeelding

Ontmoet vakgenoten en bespreek actuele onderwerpen in de LinkedIn-groep van het Nederlands Juristenblad.

 

 



Lees en doorzoek het NJB online in Navigator

Inloggen

U maakt gebruik van een verouderde browser

Het gebruik van een verouderde browser maakt uw computer onveilig en tevens ongeschikt voor het optimaal raadplegen van deze website.

De website van het NJB - Nederlands Juristenblad is namelijk geoptimaliseerd voor een nieuwere versie van uw browser.
In de meeste gevallen waarin het fout gaat, betreft dit het gebruik van de Internet Explorer browserversie 7 of 8.
Deze website is geoptimaliseerd voor Internet Explorer 9 en hoger, Google Chrome, Safari en Firefox.

Bekijk hier of er een nieuwere versie van uw browser beschikbaar is.