Mannenpyramidespel

Vrouwen zijn beter in het nemen van verlies dan mannen, nemen verstandiger besluiten voor het collectief en hoeven in het algemeen niet steeds verder te plassen. De top van systeembanken, -verzekeraars en -pensioenfondsen, de top van de ECB en alle ministers van Financiën waren dus te vervangen door vrouwen, voor zover ze dat niet zijn (toegegeven: er zijn er een paar, en het IMF zit min of meer goed).

De vrouwelijke kunne is op zichzelf uiteraard geen voldoende beroepskwalificatie. Edith Cresson en Nina Brink bijvoorbeeld moeten misschien maar niet solliciteren en ook politici zoals vroeger Margaret Thatcher, die denken dat Adam Smith leeft en hout snijdt, lijken minder aangewezen.

Wij moeten weer leren dat het leven niet alleen winst is, maar ook verlies. Een deel van ons moet nog leren zelfveroorzaakt verlies zelf te nemen in plaats van af te schuiven op anderen die helemaal niet meededen aan de verplasserij.

Dat we verlies nauwelijks meer accepteren, komt wellicht doordat ons economische model uiteindelijk een pyramidespel is, dat onvermijdelijk om de zoveel tijd in elkaar dondert, harder naarmate op wankeler basis hogere pyramides opgetrokken werden. Ons denken, streven, innoveren en ondernemen gaat als vanzelfsprekend uit van structurele economische groei, ongeveer twee keer zo hoog als een matige inflatie. De economische groei tot 2008 was echter grotendeels gebakken lucht verpakt in een zeepbel. Het irritante geluid dat we nu al vijf jaar horen en de vieze lucht die we ruiken, komen van het leeglopen van die bubble; die was groter dan voorgaande en is kennelijk nog steeds niet leeg, op Cyprus niet, maar ook niet in bijvoorbeeld de Nederlandse kantoorruimtemarkt. Extra frustrerend is dat de werkelijke economische groei in het westen sinds het ontregelde marktisme (laten we zeggen: sinds halverwege Reagan) lager is dan daarvóór. Het heeft dus geen enkel heil gebracht ten opzichte van fatsoenlijk kapitalisme, behalve aan een handvol onfatsoenlijke verplassers aan wie de verantwoordelijke overheden en toezichthouders bewust geen beperkingen stelden.

EU-Commissievoorzitter Prodi erkende bij de invoering van de euro al dat monetaire integratie niet kan zonder budgettaire en fiscale integratie, maar moest constateren dat integratie van met name budgettair en bankentoezicht op dat moment politiek onhaalbaar was, waarop hij met vooruitziende blik sprak: “Maar op een gegeven moment komt er een crisis, en dan kan het wél.”

Die crisis is er nu al vijf jaar, en baart wonderlijke producten: de banken die op kosten van de belastingbetaler overeind gehouden worden, mogen van de Europese Commissie geen markt leiden of scherp concurreren, want dat zou de concurrentie met niet-gesteunden vervalsen. Maar er is in Nederland nog maar één niet rechtstreeks door de belastingbetaler gesteunde bank van betekenis: Rabobank. ABN-AMRO, Fortis en SNS Reaal zijn genationaliseerd, ING heeft zijn staatssteun niet terugbetaald, de Frieslandbank is net op tijd ingelijfd door Rabobank, de DSB is gefailleerd en buitenlandse banken hebben zich teruggetrokken. De vier grote banken beheersen 90% van de spaarmarkt en 75% van de hypothekenmarkt. De steunvoorwaarden van de Commissie leiden aldus tot het tegendeel van hun bedoeling, nl. tot een kartel met één leider, die geen enkel belang of incentive heeft om concurrerende spaarrente te bieden of concurrerende hypotheekrente te vragen. De Commissie heeft aldus zélf een o.a.f.g. (onderling afgestemde feitelijke gedraging) gecreëerd. Het is u wellicht opgevallen dat uw spaarrente tot beneden de 2% is gezakt – en daarmee, gezien de inflatie, feitelijk nihil is – terwijl de hypotheekrente maar niet beneden de 5% wil komen. U merke op dat daarmee de belasting over uw spaarrente met meer dan 100% is gestegen en dat feitelijk – ná inflatie - sprake is van een spaartegoedenaantastingsbelasting, want u wordt in box 3 belast alsof u 4% rendement zou maken. U wordt dus elk jaar 2% armer. Waarom komt u daar eigenlijk niet tegen in opstand? Op Cyprus doen ze dat wél, hoewel ze daar jarenlang elk jaar tussen de 6 en 10% depositorente kregen zonder significante effectieve belasting en nu slechts éénmalig 10% moeten betalen, en dus eigenlijk niet mogen klagen: het leven is niet alleen winst.

Het lijkt inmiddels duidelijk dat private banken niet leren en de impliciete overheidsgarantie waar zij niet voor betalen, zullen blijven misbruiken als zij de kans krijgen. Door politici, met name Amerikaanse (behalve Clinton), maar ook Europese, wordt niet erkend dat we – zeker op bankengebied – juist een héél grote, sterke en liefst supranationale overheid nodig hebben. Om misbruik van de overheidsgarantie te beëindigen, moeten alle systeembanken ofwel genationaliseerd, ofwel opgesplitst worden tot een omvang waarbij de door hen genomen risico’s correct gealloceerd kunnen worden, zodat ze failliet kunnen gaan zonder de Staat of de hele Eurozone te chanteren. Maar opsplitsing produceert makkelijke overnameprooien en we moeten ook niet willen dat naast gas, elektriciteit en telefoon ook het financiële stelsel afhankelijk wordt van Russische oligarchen, Chinese en Arabische sovereign wealth funds en Mexicaanse multimiljardairs. De EU moet dus niet averechtse staatssteunvoorwaarden stellen of nationale golden share regels afbreken, maar juist fatsoenlijke concurrentie mogelijk maken en golden share arrangementen stimuleren op basis van het juiste criterium (het algemene belang) in plaats van het gangbare criterium van de private investeerder. Dat criterium is bij systeembanken en andere onder impliciete staatsgarantie opererende ‘ondernemers’ onzinnig. Wat een private investeerder zou doen, is immers volstrekt helder: zo veel en zo vaak mogelijk voor eigen gewin profiteren van impliciete overheidsgaranties. Ik stel voor dat het stemrecht op golden shares uitsluitend door vrouwen uitgeoefend mag worden (aan art. 26 IVBPR heb ik nu even geen boodschap).

Dit Vooraf is verschenen in NJB 2013/655, afl. 13, p. 797.

Bron afbeelding: BiblioArchives/LibraryArchives

Naam auteur: Peter Wattel
Geschreven op: 26 maart 2013

Advocaat-generaal bij de Hoge Raad en hoogleraar Europees belastingrecht Universiteit van Amsterdam

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reacties

Petravl schreef op :
Jep, die belasting op spaargeld klopt helemaal niet. Bij deze link http://blog.spaarrente.nl/Sparen_en_belasting/spaarder-betaalt-80-procent-belasting-over-spaarrente.aspx zag ik ook een discussie over dat die belasting wel 80% van de spaarrente is, zeker bij Rabobank, ING en ABN. En dan nog de inflatie van 3%...

PS. Zal ik, als vrouw, maar eens wat open sollicitaties sturen dan naar die banken dan ;-)

Agenda

Afbeelding

Ontmoet vakgenoten en bespreek actuele onderwerpen in de LinkedIn-groep van het Nederlands Juristenblad.

 

 



Lees en doorzoek het NJB online in Navigator

Inloggen

U maakt gebruik van een verouderde browser

Het gebruik van een verouderde browser maakt uw computer onveilig en tevens ongeschikt voor het optimaal raadplegen van deze website.

De website van het NJB - Nederlands Juristenblad is namelijk geoptimaliseerd voor een nieuwere versie van uw browser.
In de meeste gevallen waarin het fout gaat, betreft dit het gebruik van de Internet Explorer browserversie 7 of 8.
Deze website is geoptimaliseerd voor Internet Explorer 9 en hoger, Google Chrome, Safari en Firefox.

Bekijk hier of er een nieuwere versie van uw browser beschikbaar is.