Goed nieuws voor de patientenrechten!

In het najaar van 2007 werden alle beroeps- en koepelorganisaties in de zorg door het ministerie van VWS uitgenodigd voor een bijeenkomst over het nieuwe beleid met betrekking tot de rechten van de patiënt. Op een trendy locatie in de buurt van Utrecht kondigde een over het podium wandelende hoge ambtenaar vol trots aan dat vijf bestaande wettelijke regelingen op het gebied van de patiëntenrechten en de kwaliteit van zorg zouden worden vervangen door één nieuwe Wet Cliënt en Kwaliteit van Zorg.

Uitwerking Wcz

Dit tot verbazing van vrijwel alle aanwezigen. Voor welk probleem de nieuwe wet een oplossing bood, werd niet duidelijk. De mening dat de bestaande wettelijke regelingen op onderdelen wel een update konden gebruiken, werd breed gedeeld, maar het vervangen van die regelingen door één nieuwe mega-wet riep in het veld weinig warme gevoelens op. In mei 2008 stuurde de Minister van VWS een brief naar de Kamer waarin de inhoud van de nieuwe wet op hoofdlijnen uit de doeken werd gedaan.1 Ook in deze brief waren geen argumenten te vinden die de beoogde wetgevingsoperatie zouden kunnen rechtvaardigen. De brief bevatte veel beschouwingen en voorstellen met een uitsluitend symbolische betekenis. Nadien werkte het ministerie in hoog tempo verder aan een wetsvoorstel dat inmiddels de naam Wet Cliëntenrechten Zorg (Wcz) had gekregen. In 2009 werd een voorontwerp van wet bekend, en in 2010 werd de Wcz ingediend bij de Tweede Kamer (wetsvoorstel 32402). Inmiddels waren in de literatuur al diverse zeer kritische beschouwingen over de wetgevingsvoornemens van het ministerie verschenen, waaronder in het NJB,2 en bracht de Raad van State over wetsvoorstel 32402 een vernietigend advies uit.3 Dit alles kon de wetgever niet op andere gedachten brengen. In de zomer van 2011 volgde een uitvoerige nota van wijziging, waardoor het reeds megalomane wetsvoorstel nog megalomaner werd. In maart 2012 verschenen nog de Nota naar aanleiding van het nader verslag en een beperkte tweede nota van wijziging. Sindsdien ligt de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel stil, mede door de val van het kabinet Rutte I.

Actualiseren patiëntenrechten en kwaliteit van zorg

Er bestaat geen twijfel over dat er alle reden is om bestaande wettelijke regelingen op het gebied van de patiëntenrechten en de kwaliteit van zorg te actualiseren. Het gaat dan vooral om de regeling van de patiëntenrechten in Boek 7 BW (in de parlementaire stukken bij de Wcz aangeduid als de Wet geneeskundige behandelingsovereenkomst, Wgbo), de Kwaliteitswet zorginstellingen en de Wet klachtrecht cliënten zorgsector. De wijze waarop deze regelingen in de Wcz werden geïntegreerd riep vooral veel vragen en onduidelijkheden op. Dat werd alleen nog maar erger toen de regering in 2011 kritische vragen uit de Tweede Kamer over de Wcz als alternatief voor de Wgbo pareerde met het besluit om de Wgbo bij de inwerkingtreding van de Wcz niet in te trekken maar te laten voortbestaan: een privaatrechtelijke en een bestuursrechtelijke patiëntenrechtenwet naast elkaar, met een inhoud die grotendeels overlapte.

Wcz krijgt ander doel

Onlangs, op 8 februari 2013, zond de minister van VWS een strategische nota naar de Tweede Kamer, waarin onder meer haar plannen ten aanzien van de Wcz aan de orde komen. In deze nota merkt de minister droogjes op: “Gebleken is dat de gekozen opzet van het wetsvoorstel veel vragen oproept en weerstand ontmoet”.4 Uit de brief blijkt dat de Wcz zal worden opgeknipt. Het thans liggende wetsvoorstel zal bij nota van wijziging worden gereduceerd tot een wetsvoorstel dat een nieuwe regeling geeft voor het afhandelen van klachten en geschillen in de gezondheidszorg. De andere onderdelen van de Wcz zullen in de loop van de huidige kabinetsperiode worden verwerkt in bestaande wettelijke regelingen (zoals de Wgbo en de Kwaliteitswet zorginstellingen) of in nieuwe afzonderlijke wetten.

Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald. De broodnodige ontwikkeling van de patiëntenrechten is in de Wcz-periode niet veel verder gekomen, zij het dat door het wetsvoorstel en discussie daarover wel een aantal onderwerpen op de kaart is gezet die mogelijk anders zouden zijn blijven liggen. Die onderwerpen kunnen echter ook heel goed in bestaande wetten worden verwerkt. De minister van VWS heeft met betrekking tot de Wcz een verstandige beslissing genomen. Het komt nu aan de het vervolgtraject. Daarbij gaat het niet alleen om de inhoud en de onderbouwing van de te onderscheiden onderdelen van de opgeknipte Wcz, maar ook om de mate van betrokkenheid van de veldpartijen in de gezondheidszorg bij de inhoud en opzet van de nieuwe wetgeving. De afstemming tussen het ministerie en die veldpartijen verliep in de periode 2007-2012 zeer moeizaam. Ook wat dat betreft geldt: nieuwe ronde, nieuwe kansen.

Johan Legemaate is hoogleraar gezondheidsrecht aan de Universiteit van Amsterdam/AMC.

Dit artikel is opgenomen in NJB 2013/498, afl. 10, p. 614.

 

Bron afbeelding: Seattle Municipal Archives

 

1. Kamerstukken II, 2007-2008, 31476, nr. 1.
2. M.M. ten Hoopen, 'Wet Cliënt en Kwaliteit van Zorg: een heilzame operatie?' NJB 2008, p. 1990-1995.
3. Kamerstukken II, 2009-2010, 32402, nr. 4.
4. Kamerstukken II, 2012-2013, 32620, nr. 78, p. 8.

 

Naam auteur: Johan Legemaate
Geschreven op: 6 maart 2013

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Agenda

Afbeelding

Ontmoet vakgenoten en bespreek actuele onderwerpen in de LinkedIn-groep van het Nederlands Juristenblad.

 

 



Lees en doorzoek het NJB online in Navigator

Inloggen

U maakt gebruik van een verouderde browser

Het gebruik van een verouderde browser maakt uw computer onveilig en tevens ongeschikt voor het optimaal raadplegen van deze website.

De website van het NJB - Nederlands Juristenblad is namelijk geoptimaliseerd voor een nieuwere versie van uw browser.
In de meeste gevallen waarin het fout gaat, betreft dit het gebruik van de Internet Explorer browserversie 7 of 8.
Deze website is geoptimaliseerd voor Internet Explorer 9 en hoger, Google Chrome, Safari en Firefox.

Bekijk hier of er een nieuwere versie van uw browser beschikbaar is.