De Uitspraak: Mag V&D een stelende verkoopster dwingen tot schadevergoeding?

Mag een werkgever een stelende employee eenzijdig dwingen tot schadevergoeding?

De zaak.

Winkelbedrijf V&D beschuldigt een verkoopster van systematische diefstal. Zij bekent en tekent een verklaring waarin ze belooft de geschatte schade van 115.000 euro te vergoeden. Ze wordt op staande voet ontslagen.

Hoe werd zij betrapt?

Het bedrijf constateert tekorten en plaatst camera’s in twee magazijnen. Uit de beelden blijkt dat zij daar allerlei kleding opzij legt en ontdoet van de beveiliging. Die blijkt ze in de winkel aan te nemen van kennissen. De verkoopster haalt in het magazijn de hangers eraf, doet ze in V&D tassen en geeft ze op vaste momenten mee aan de medeplichtigen. Ook verbergt ze onder haar eigen kleding gestolen kleding. Zij erkent dit ‘tenminste een jaar’ te doen en twee keer per week ‘tenminste 3 of 4 tassen vol’ mee te geven.

Hoe verloopt het gesprek?

Zij wordt ter verantwoording geroepen door de bedrijfsleider en een bedrijfsrechercheur. Het gesprek duurt een kwartier, waarna de rechercheur een schuldbekentenis van drie A4'tjes uittikt die de verkoopster tekent. Een maand later eist V&D dat zij de 115.000 euro ‘binnen veertien dagen’ betaalt, of via een afbetalingsregeling. De vrouw zoekt een advocaat.

Wat is het geschil?

Heeft V&D misbruik van omstandigheden gemaakt? Was er ‘wilsovereenstemming’: wist de verkoopster wat zij tekende?

Wat zegt de werknemer?

Ik was niet op mijn gemak door die twee hoger geplaatsten tegenover me en erg beschaamd. Ik wilde zo snel mogelijk weg en heb op alles ja gezegd. Ik wist niet goed wat ik tekende. Er zijn woorden in mijn mond gelegd. Ik stal niet een jaar, maar zes maanden. Het bedrag is ook veel lager. Met de politie heb ik uitgerekend dat het niet meer dan 5000 euro kan zijn geweest.

Wat zegt de werkgever?

Het gesprek was open en eerlijk. Zij is niet onder druk gezet. Sterker, zij bleef maar praten. Het schadebedrag is berekend op basis van haar verklaring en overigens nog afgerond naar beneden. Zij heeft de verklaring getekend en het bedrag behalve in cijfers ook in letters zelf opgeschreven.

Wat is de maatstaf?

Er is sprake van misbruik van omstandigheden als de werkgever wist of had moeten begrijpen dat de employee door bijzondere omstandigheden (afhankelijkheid, lichtzinnigheid, abnormale geestestoestand of onervarenheid) bewogen werd tot instemmen. Terwijl de werkgever haar daar daarvan had behoren te weerhouden.

Hoe oordeelt de rechter?

De werkgever had een overwichtpositie in het gesprek. Zij was in een ‘benarde positie’ omdat ze was betrapt. Het tekenen van de schuldbekentenis kan V&D niet worden verweten. Maar wel de schadeverklaring. Die had namelijk dwingende juridische bewijskracht. Het bedrijf had haar moeten informeren over de juridische gevolgen van het ondertekenen daarvan. Had de vrouw tevoren advies kunnen inwinnen, dan zou ze niet hebben getekend. Dat had de werkgever moeten begrijpen. Op de zitting bleek dat het voor het bedrijf ‘niet of zelfs onmogelijk’ is om de echte geleden schade vast te stellen. V&D maakt dus misbruik van omstandigheden en mag de vordering niet innen.

Lees de uitspraak (LJN BV3669) hier.

Deze Uitspraak is ook te lezen op Recht en Bestuur.

 

Bron afbeelding: Marcel Oosterwijk

Folkert Jensma

Naam auteur: Folkert Jensma
Geschreven op: 9 maart 2012

Juridisch redacteur, commentator en blogger bij NRC

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reacties

F Huitema schreef op :
De mate van roof door werkneemster die uit het relaas blijkt (4 tassen per week + zelf gedragen kleding, over een langere periode) wekt eerder de indruk van georganiseerde criminaliteit dan simpel kruimelwerk. Dat in een eerdere reactie het optreden van V&D als eigenrichting en afpersing wordt gekenschetst, verbaast mij wel enigszins. In een kruimelwerk situatie was zulk optreden misschien overtrokken, maar dit is wel diefstal van een hele andere orde.
E. Huls schreef op :
Ik mis in de analyses een stipulatie naar het antwoord op de vraag waarom V&D de zaak in eerste instantie intern heeft willen regelen. Welk voordeel heeft een werkgever erbij om iemand zelf aan te pakken, waar duidelijk is dat deze een strafbaar feit heeft gepleegd?

Het antwoord zou kunnen zijn dat de werkgever daarmee publiciteit wil voorkomen. Kennelijk heeft iemand bij V&D echter later alsnog gedacht dat maar aangifte gedaan moest worden, gelet op de ervaren ernst van de gedragingen. Het kan ook zijn dat de advocaat van V&D pas later bij de zaak betrokken raakte en die heeft aangegeven dat V&D open kaart moest spelen om zelf niet strafbaar te zijn. In dat verband is ook verklaarbaar dat eerst de verklaring is opgesteld en ondertekend, daarna aangifte gedaan is, enkele dagen daarna de werknemer pas geschorst is en de maand daarop alsnog ontslag op staande voet is gegeven.

Een arbeidsrechtadvocaat behoort te weten dat het ontslag op staande voet in de omstandigheden weergegeven in de uitspraak te laat is gegeven en daarom aanvechtbaar is. Voor V&D maakt dat civielrechtelijk weinig uit. Werkneemster zal vast geen loon vorderen. Voor werkneemster betekent het dat zij goede kans heeft een WW-uitkering te krijgen. V&D betaalt niets voor die uitkering en uit ervaring weet ik dat advocaten van werkgever en werknemer weleens samenspannen om werknemer aan een uitkering te helpen in een dergelijk geval. Het voordeel voor werkgever is namelijk dat de werknemer die een uitkering krijgt doordat de werkgever meehelpt de ware gang van zaken te verdoezelen minder rancuneus zal zijn en minder noodzaak zal voelen om zich te verzetten tegen het ontslag.

In deze zaak is echter wel ontslag op staande voet gegeven, zoals uit de uitspraak blijkt. Mogelijk ging het V&D zelf te ver om hier een spelletje te spelen, mogelijk ook heeft V&D zich beseft dat het nalaten van het verstrekken van de juiste gegevens, indien dat tot voordeel van de werknemer zou strekken in de vorm van een uitkering, strafbaar gesteld is in artikel 227b Wetboek van Strafrecht.
a.zecha schreef op :
Een opmerkelijke civiele zaak van eigenrichting en afpersing die gepleegd werd in Nederland door een op de Beurs genoteerd groot bedrijf (multinational?) en die een staf van bekwame juristen ter beschikking heeft. Zeer opmerkelijk inderdaad, vermits V&D zich bevindt in de 21ste eeuw en niet in de gouden eeuw van de VOC.
M.i. is V&D met deze civiele rechtszaak, die zij aanspande er genadig uit gekomen.
a.zecha
Petra Charbon schreef op :

Deze beslissing zag je van mijlenver aankomen. De rechtbank heeft het juist benaderd door het beroep van de werkneemster op misbruik van omstandigheden te honoreren.

Een overeenkomst (zoals deze schuldbekentenis) is vernietigbaar indien er sprake is geweest van dwaling, bedreiging, bedrog of misbruik van omstandigheden. Volgens de letterlijke tekst van de wet is sprake van dat laatste ‘wanneer iemand die weet of moet begrijpen dat een ander door bijzondere omstandigheden, zoals noodtoestand, afhankelijkheid, lichtzinnigheid. abnormale geestestoestand, of onervarenheid, bewogen wordt tot het verrichten van een rechtshandeling, het tot stand komen van die rechtshandeling bevordert, ofschoon hetgeen hij weet of moet begrijpen hem daarvan zou behoren te weerhouden’. Dit kan het geval zijn wanneer sprake is van een geestelijk overwicht waarvan misbruik is gemaakt. De verhouding werkgever/werknemer wordt naar de aard als onevenwichtig beschouwd. Dit was nog sterker in de ‘setting’ van het gesprek; niet alleen haar baas maar ook een rechercheur van het onderzoeksbureau nam daaraan deel. De werkneemster was alleen, onvoorbereid en kreeg nauwelijks de tijd om dingen te overdenken.

Hoe moet het dan wel? De start was op zich wel goed. Bij serieuze verdenking van diefstal mag met behulp van een recherchebureau onderzoek worden gedaan, eventueel met behulp van verborgen camera’s als dat de enige manier is om de diefstal te kunnen bewijzen. Recherchebureaus zijn daarbij gebonden aan allerlei regels. Naast de algemene normen van zorgvuldig handelen gelden de Wet particuliere beveiligingsorganisaties en recherchebureaus en de Privacygedragscode Particuliere Onderzoeksbureaus. Daarin staan ook regels die betrekking hebben op de manier van ondervragen. Blijkens het verslag van het gesprek lijkt het bureau wel op de hoogte van die regels. Het ging hier echter niet zozeer om de manier waarop de bekentenis tot stand kwam (daar was geen ontkomen meer aan) maar om de gevolgen daarvan. Daar hebben het bureau en de werkgever overduidelijk steken laten vallen. De hoogte van de schade lijkt 'op een bierviltje' te zijn begroot. Zelfs als een schatting de enige mogelijkheid was om de schade te begroten had dat grondiger gekund en had een vervolggesprek kunnen worden gepland. De werkneemster had, gezien de ingrijpende gevolgen, dan ook de gelegenheid (moeten krijgen) om zich te laten adviseren en/of iemand mee te nemen naar zo’n vervolg gesprek. Ook een stelende werknemer moet door de werkgever fatsoenlijk worden behandeld. Door dit er in 15 minuten (!) 'door te drukken' is dat niet gebeurd. Wellicht had ook het overkoepelende begrip van 'goed werkgeverschap' uitkomst kunnen bieden. De juridische toets is dan echter een andere. Het gaat dan niet om vernietiging van de schuldbekentenis maar om, kort gezegd, de vraag of de werkgever de werknemer in redelijkheid aan deze schuldbekentenis kon houden. Ten slotte, deze afloop betekent niet als vanzelfsprekend dat de werkneemster hoe dan ook de dans is ontsprongen. De schade kan altijd alsnog zorgvuldig worden vastgesteld en dan van haar worden gevorderd.

Petra Charbon is advocaat arbeidsrecht en NJB-expert.

Agenda

Afbeelding

Ontmoet vakgenoten en bespreek actuele onderwerpen in de LinkedIn-groep van het Nederlands Juristenblad.

 

 



Lees en doorzoek het NJB online in Navigator

Inloggen

U maakt gebruik van een verouderde browser

Het gebruik van een verouderde browser maakt uw computer onveilig en tevens ongeschikt voor het optimaal raadplegen van deze website.

De website van het NJB - Nederlands Juristenblad is namelijk geoptimaliseerd voor een nieuwere versie van uw browser.
In de meeste gevallen waarin het fout gaat, betreft dit het gebruik van de Internet Explorer browserversie 7 of 8.
Deze website is geoptimaliseerd voor Internet Explorer 9 en hoger, Google Chrome, Safari en Firefox.

Bekijk hier of er een nieuwere versie van uw browser beschikbaar is.