De Uitspraak: Mag je Turkse voornaam inruilen voor Nederlandse vanwege pesterijen?

Mag een Nederlandse jongen met een Turkse voornaam die veranderen in een Nederlandse voornaam, omdat hij wordt gediscrimineerd en gepest?

De Zaak.

Een 17 jarige Havo scholier wil van zijn Turkse voornaam af. Hij wordt door zijn voornaam gezien als buitenlander en geassocieerd met het islamitische geloof. Hij dient bij de rechtbank een verzoekschrift in waarin hij stelt te vaak te worden benadeeld als gevolg van zijn voornaam. De jongen vreest van zijn Turkse voornaam nadelen bij het solliciteren.

Hoe komt hij aan die naam?

De jongen is geboren en getogen in Nederland. Hij heeft een Nederlandse moeder en een Nederlands-Turkse vader en ziet er uit als een Nederlander. De wortels van de vader liggen in Turkije – mede daarom kozen de ouders in 1995 voor een Turkse voornaam. Zijn achternaam is niet onmiddellijk herkenbaar als Turks en wordt in de dagelijkse omgang met de jongen ook veel minder gebruikt. Hij is vooral door zijn voornaam als ‘buitenlander’ te herkennen.

Hoe denken zijn ouders hierover?

Zij zijn het eens met de keuze voor een nieuwe naam, die de jongen al enige tijd op internet gebruikt. De ouders zagen dat hun zoon leed onder pesterijen, chagrijnig en depressief werd. Hij lijdt bovendien aan het syndroom van Asperger, waardoor hij sociaal wat minder weerbaar is.

De ouders stellen dat zij nooit voor de Turkse voornaam zouden hebben gekozen als ze de gevolgen ervan hadden overzien. Zij zeggen Nederland de laatste jaren te hebben zien veranderen van een 'zeer tolerant land, waar zij erg trots op waren, in een racistisch en intolerant land'.

Wat waren zijn ervaringen met zijn Turkse voornaam?

De jongen zegt vanaf de basisschool consequent te zijn gepest en uitgescholden als ‘vieze Turk’ en islamiet. Hij heeft door de vele negatieve opmerkingen een aversie tegen de islam gekregen. Hij heeft niks met Turkije en is bij nieuwe contacten een andere, Nederlandse naam gaan gebruiken. Als hij zijn echte voornaam gebruikt is hij meteen geen Nederlander meer. Dat vindt hij discriminatie en dat is pijnlijk en onprettig.

Wat is de maatstaf in de wet?

Er moet een ‘voldoende zwaarwichtig belang’ zijn, maar wat dat precies is wordt niet nader omschreven. Jurisprudentie gaat vooral over criteria voor het weigeren van voornamen door de overheid. Dat mag pas als er een zodanige mate van ongemak of overlast door te verwachten is dat het kind daartegen moet worden beschermd.

Wat zegt de rechter?

Die vindt dat de scholier en zijn ouders op ‘overtuigende en invoelbare’ wijze de nadelen van de Turkse voornaam hebben aangetoond. In ‘objectieve zin’ zou die naam in Nederland geen negatieve associaties moeten oproepen, maar het gebeurt wel. Dat anderen er positieve associaties bij hebben, of er onverschillig tegenover staan, valt daartegen weg. De rechtbank heeft ‘er simpelweg vanuit te gaan’ dat deze jongen van zijn naam te veel last heeft. 'Het algemeen belang, waaronder het belang van het rechtsverkeer, waarbij een zo hoog mogelijke naamconsistentie hoog in het vaandel staat, dient in deze zaak dan ook te wijken voor het persoonlijk belang van de minderjarige'. De Turkse voornaam wordt geschrapt.


Lees de uitspraak (LJN BY2910) hier

Deze Uitspraak is ook te lezen op Recht en Bestuur.

Bron afbeelding: mynameisharsha

 

Folkert Jensma

Naam auteur: Folkert Jensma
Geschreven op: 11 januari 2013

Juridisch redacteur, commentator en blogger bij NRC

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reacties

Ferhat Çoban schreef op :
Mijn naam is Ferhat Çoban waar ik trots op ben. Wederom een laffe uitspraak van eentje met een Nederlandse naam.
Paul Wezenberg schreef op :
“Reageren? Alleen met volledige naamsvermelding.” staat onder het stukje. Is het teveel gevraagd om ook die Turkse voornaam te noemen?

Naschrift redactie NRC Blog Recht en Bestuur: Ja, dat is teveel gevraagd, sorry. Familierecht is besloten, uitspraken zijn geanonimiseerd, betrokkene is minderjarig, privacybelang gaat voor.
M.J. Blom schreef op :
Ja, als je ook een voornaam met nare associaties, bijv. van een oom die je lastig viel, mag laten veranderen.
Jadwiga de Bock Majewska schreef op :
alstublieft mijn mening:
citeer laatst alinea: ” Dus blijft de vraag: is voornaamswijziging eigenlijk wel een onderwerp waar een rechter over moet beslissen? “.
als ik voor het zeggen had,
zou ik vrijheid geven, voor iedere persoon m/v naar believen eigen keuze,voornaam veranderen.
reden:in mijn relaties zijn Nederlandse vrouwen die de naam dragen van een “opa” of andere mannelijke persoon uit familie.
een voorbeeld:Karla (Carla),mannelijke is Karel,
haar voornaam in omgang is vele malen anders als “roep-naam”door collega’s, uitgesproken, op haar werk als “Kar” “Cari”, en dat vond zij niet leuk zij wilde
andere voornaam die paste beter bij haar persoonlijkheid,zo meende zij.
Daar is geen “rechter” nodig geweest, omdat zij stelde zich met eigen “geliefde” voornaam,
maar ondertekende met K.en,achternaam.
evert van kuijk schreef op :
Luister eens goed, waarde Spinoza, de Spinoza, de Espinosa of Despinosa, onder welke voornaam wilt u voortaan geregistreerd staan: Baruch, Bento of Benedictus?

Wat mij betreft noemt u mij Bob Dylan. Ik wil namelijk een universeel mondiaal publiek aanspreken en dan mag niets in mijn naam afleiden van de algemeengeldigheid van mijn teksten en van mijn muziek.

Alles goed en wel, maar beseft u wel dat de naam Bob Dylan heel gedateerd kan klinken zodra we weer vierhonderd jaar verder zijn?

Kan best zijn. Maar zelfs ikzelf kan niet voorzien hoe ik over vierhonderd jaar wil heten. Naamgeving is geschiedenis schrijven. En de geschiedenis is een voortdurende strijd tussen traditie en vernieuwing.

Okay, Bob. Of Bento. Wij als rechters leggen je geen strobreed in de weg. Jij blijft de baas in je eigen leven. Gelukkig ben je niet zo’n windvaan die bij wijze van spreken elke dag onder een andere naam wil optreden. Daar zijn ook voorbeeld van. Maar we geven je wel twee burger service nummers: een als Spinoza en een als Bob Dylan. Want dat die twee een en dezelfde persoon zijn gaat er bij ons toch echt niet in. Volgende kandidaat, graag.

Mijn naam is Mohammed Hirsi Ali. Ik zou graag zowel mijn voornaam als mijn achternaam wijzigen, al heb ik niets tegen Ayaan Hirsi Ali, integendeel.

Heeft u wel iets tegen Mohammed?

Dat vertel ik u met alle plezier zodra dergelijke geloofszaken weer wat minder gevoelig liggen. Aanvankelijk hadden mijn ouders me trouwens bij wijze van provocatief multicultureel bruggenbrouwen Mozes Jezus Maria Mohammed Marx willen noemen. Vier keer M en een keer J. En als kroon op het werk volgde dan nog de achternaam Hirsi Ali. Mijn vrienden en vriendinnen zegt het allemaal niets meer.

[Uiteindelijk verliet deze kandidaat de rechtszaal als Hamlet Oedipus Macbeth, waarbij aangetekend kan worden dat hij de achternaam had aangenomen van zijn Franse vriendin Caroline Macbeth, voormalig gemeenteraadslid van de stad Parijs uit wier mond bovenstaande werkelijkheid woord voor woord is opgetekend. Geloof het of niet.]
Joep Steeman schreef op :
Afgezien van de juridische kanten, het enge van het beschrevene is naar mijn mening dat de jongen een naamswijziging wil vanwege het feit dat hij gepest wordt omdat men hem als Turk ziet.
Eric Gubbels schreef op :

“A rose, by any other name, would smell as sweet”

Waarom is dit eigenlijk een beslissing van de rechter?
In juli 2010 heeft de Minister van Justitie het rapport “Bouwstenen voor een nieuw naamrecht” aangeboden aan de Tweede Kamer. Eén van de voorstellen daarin was om volwassenen éénmaal toe te staan om hun voornaam te veranderen bij de ambtenaar van de burgerlijke stand. Zodra deze jongeman 18 jaar was geworden had hij dan door middel van een simpele verklaring zijn voornaam kunnen veranderen, zonder advocaat, zonder griffierechten en zonder rechtbankprocedure. Dus waarom moet de rechtbank hier eigenlijk tijd aan besteden?
Identiteit
Wat is een naam eigenlijk? Een naam is in de eerste plaats een middel om te onderscheiden. We herkennen anderen eraan, maar ook onszelf. Mijn naam, dat bén ik. Wie zijn naam wil veranderen, heeft daar bijna altijd een goede reden voor.
Informatie
Een paar jaar geleden bracht Gerrit Bloothooft een onderzoek naar buiten over voornamen. Het bleek dat de sociale status van veel gezinnen kon worden bepaald door de voornamen die ze aan hun kinderen gaven. In een buurt vol Ali’s en Mohameds kon je maar beter geen reclame voor varkensvlees maken. En in een buurt waar pasgeboren kinderen Liselotte of Floris heetten, vond de hockeyclub zijn doelgroep. Een naam zegt dus iets over onszelf. En in deze uitspraak zegt de naam iets wat de drager van die naam niet langer wil horen. Hij is daarin helaas niet uniek. Wel gaat hij verder dan veel anderen: hij stapt naar de rechter en vraagt om zijn naam werkelijk te veranderen.
Identificatie
De overheid ziet niet graag dat mensen hun naam veranderen. In het maatschappelijk verkeer is het belangrijk om te weten met wie we te maken hebben. Wie steeds een andere naam heeft, kan daarmee verwarring veroorzaken en daar vervolgens misbruik van maken. Hij kan proberen om onvindbaar te worden. De overheid heeft daarom regels opgesteld om naamsveranderingen moeilijk te maken. Maar zijn die regels nog wel nodig in een tijd waarin die naamsverandering simpel kan worden bijgehouden in een computersysteem? Dankzij het burgerservicenummer of de gemeentelijke basisadministratie kan iemand zowel onder zijn oude als onder zijn nieuwe naam gevonden worden.
Samenleving
In de samenleving is een tendens te zien waarin het individuele belang om een naam te veranderen steeds zwaarder weegt. Een goed opgeleide, mondige burger wil niet dat de overheid hem vertelt hoe hij heet. Dat bepaalt hij zelf wel! In de jurisprudentie wordt vastgehouden aan de eis van een “zwaarwichtig belang”, deels vanuit achterhaalde motieven. In de wet staat deze eis niet. In de praktijk wijst de rechter naamswijzigingsverzoeken toe. Bijna altijd. En weigert hij wel, dan wordt het verzoek in hoger beroep alsnog toegewezen. De motivering is voorspelbaar: het belang van betrokkene weegt zwaarder dan het belang van het rechtsverkeer bij een consistente naam. Ook in deze uitspraak is dat de conclusie.
Dus blijft de vraag: is voornaamswijziging eigenlijk wel een onderwerp waar een rechter over moet beslissen?

Eric Gubbels is Voorzitter Commissie Persoonsregistratie bij de Nederlandse Vereniging van Burgerzaken en NJB-expert.

Ulli Jessurun d'Oliveira schreef op :

Een eerste, juridische, kanttekening bij deze uitspraak is, dat de internationaalprivaatrechtelijke kant van de zaak is verwaarloosd. De jongeman had twee nationaliteiten, de Turkse en de Nederlandse, evenals zijn vader, en de moeder had alleen de Nederlandse nationaliteit. Welk recht is dan toepasselijk op zo’n verzoek tot voornaamswijziging: Turks of Nederlands? Art. 20 van het op 1 januari 2012 in werking getreden Boek 10 van het Burgerlijk Wetboek geeft het antwoord: als iemand ook Nederlander is is Nederlands recht altijd toepasselijk. Wel kan de betrokkene verzoeken op de geboorteakte ook de naam te vermelden die hij voert overeenkomstig dat andere recht. De rechter is meteen op het Nederlandse recht afgesprongen, zonder eerst die voorvraag te beantwoorden en is gelukkig op zijn pootjes terechtgekomen.
Dat iemand ‘zwaarwichtige belangen’ moet aantonen om van voornaam te veranderen staat niet in de wet, maar is afgeleid uit het feit dat de rechter het verzoek ‘kan’, niet hoeft te honoreren. Over de invulling van dat zwaarwichtige belang is veel rechtspraak, soms aan de rekkelijke, soms aan de strenge kant. Ik ben voorstander van de rekkelijke opvatting. De naam is een onderdeel van het recht op privéleven zoals dat omschreven is in het Europese mensenrechtenverdrag, en de staat moet daarbij niet te veel in de melk te brokkelen hebben. In veel andere landen gaat men veel soepeler om met naamgeving en het recht om van naam te veranderen, en gaat het vooral om simpele registratie daarvan door de overheid. Daar komt bij dat de naam tegenwoordig het minst interessante deel vormt van de aangrijpingspunten die de overheid heeft om de identiteit van de burger vast te stellen. Het burgerservicenummer is daarvan het belangrijkste. Het belang van de staat bij de onveranderlijkheid van de naam is daarom sterk teruggelopen, en daarmee de ‘zwaarwichtigheid’ van het belang dat iemand moet hebben om naamsverandering rond te krijgen. Vanzelfsprekend mag iedereen in het maatschappelijk verkeer de naam gebruiken die hij verkiest, ook als het gaat om bijnamen. De jongeman in casu gebruikte zo al drie jaar een andere voornaam op internet, en die naam wilde hij nu ook officieel, dwz in zijn relatie tot overheden, dragen.
Naar mijn mening heeft de rechter dan ook weinig of niets te maken met de motieven van iemand om naamswijziging te verzoeken. De overwegingen die de rechter daaraan wijdt zijn overbodig. Dat hij een ‘bijna typisch Nederlands uiterlijk heeft’ ( de ouders hadden nog gesteld dat hij gewoon ‘een Nederlands uiterlijk’ heeft, wat dat ook moge betekenen), en dat in een multiculturele samenleving als de onze discriminatie niet hoort voor te komen is allemaal mooi, maar doet niet erg ter zake. Waar het oordeel van de rechter op neerkomt is eenvoudig dat wie last heeft van zijn voornaam voldoende belang voor verandering ervan heeft. Dat geldt voor etnisch pesten en net zo voor andersoortig zieken.
Kortom: de uitkomst in deze zaak is juist; het wordt tijd om het criterium van het zwaarwichtig belang te laten vallen.

Hans Ulrich** Jessurun d’Oliveira is oud-hoogleraar migratierecht, internationaal privaatrecht en rechtsvergelijking aan de Universiteit van Amsterdam en NJB-expert.

**niet gepest, wel verbasterd

Agenda

Afbeelding

Ontmoet vakgenoten en bespreek actuele onderwerpen in de LinkedIn-groep van het Nederlands Juristenblad.

 

 



Lees en doorzoek het NJB online in Navigator

Inloggen

U maakt gebruik van een verouderde browser

Het gebruik van een verouderde browser maakt uw computer onveilig en tevens ongeschikt voor het optimaal raadplegen van deze website.

De website van het NJB - Nederlands Juristenblad is namelijk geoptimaliseerd voor een nieuwere versie van uw browser.
In de meeste gevallen waarin het fout gaat, betreft dit het gebruik van de Internet Explorer browserversie 7 of 8.
Deze website is geoptimaliseerd voor Internet Explorer 9 en hoger, Google Chrome, Safari en Firefox.

Bekijk hier of er een nieuwere versie van uw browser beschikbaar is.