De Uitspraak: Mag iedere arts zomaar aan borsten opereren?

Als je borsten worden vergroot door een gynaecoloog, die zich voordeed als ‘borstchirurg’ krijg je dan schadevergoeding als er complicaties volgen, pijn en hersteloperaties?

De Zaak.

Vier vrouwen zoeken een niet al te dure kliniek om hun borsten te laten vergroten of liften. Ze komen dankzij internet uit in het Belgische Genk. Daar zit een goedkope kliniek met een Nederlandse arts, die zich presenteert als borstchirurg. De vrouwen lieten zich tussen 2007 en 2009 daar opereren. Daarna ontstaan infecties, bobbeltjes, gevoelloosheid bij de tepels, verharding, infecties, asymmetrie en ontsierende littekens. Bij hersteloperaties blijken prothesen niet goed te zijn geplaatst, onder meer in te kleine ‘pockets’. Eén patiënte kon haar arm niet meer bewegen. De chirurg bleek met nietjes te hechten en een afwijkende snijtechniek toe te passen. In 2010 wordt de arts geschrapt uit het register. De inspectie had klachten over hygiëne, gebrekkige infectiepreventie en ongebruikelijke snijtechnieken.

Wisten de vrouwen met wie zij in zee gingen?

Deze dokter presenteerde zich als ervaren borstchirurg, lid van een Amerikaanse organisatie voor plastisch chirurgen waar hij ook nascholing krijgt. Alle vrouwen tekenden een ‘informed consent’ formulier waarop de arts zich ook voordeed als plastisch chirurg. Drie van de vier vrouwen verklaren dat als ze hadden geweten dat de man geen chirurg was, maar gynaecoloog ze de behandeling elders door een (echte) plastisch chirurg zouden laten doen. Eén vrouw had er helemaal van afgezien.

Wat eisen zij?

Voorschotten van tussen de 13 en 16 duizend euro op een schadevergoeding. Ze vinden dat de arts de behandelovereenkomst niet nakwam en onrechtmatig handelde door slecht te opereren, in onhygiënische omstandigheden en onder een valse hoedanigheid.

Wat zegt de arts?

Ik was als gynaecoloog bevoegd om kleinere esthetische chirurgische ingrepen te doen. De website is niet maatgevend – ik heb me nooit echt als plastisch chirurg voorgedaan. De termen cosmetische of esthetische chirurgie zijn niet beschermd. De medische complicaties komen niet door mij, maar zijn een eigen risico, bij een aantal verergerd doordat de vrouwen rookten.

Wat zegt de rechter?

Die kijkt welk recht van toepassing is (Belgisch), met wie het behandelcontract is gesloten, de kliniek of de arts (verschilt per patiënt), hoe zwaar de informatieplicht weegt (is ‘essentieel’) en vraagt zich af of de complicaties er ook geweest zouden zijn bij een 'echte' chirurg? Voor het antwoord heeft de rechtbank een medisch deskundige voor nodig. Het is wel ‘aannemelijk’ dat de vrouwen onder valse voorwendselen toestemming gaven. De arts kan dus aansprakelijk zijn.

De rechtbank kent één vrouw een vergoeding toe, (iets meer dan 4000 euro). En wel aan degene van wie het aannemelijk is dat ze helemaal van de ingreep had afgezien als ze de waarheid over deze dokter had gekend. De overige vrouwen moeten het oordeel van de deskundige afwachten. De rechtbank zegt er bij dat dit nog lang gaat duren en de proceskosten hoog zullen oplopen. De vrouwen en de ‘chirurg’ krijgen het advies hun conflict te schikken. Door procederen zou wel eens te duur kunnen worden, gezien het financiele belang van de vrouwen.


Lees de uitspraak (LJN BZ2365) hier

Er kan ook worden gereageerd op Recht en Bestuur.

Bron afbeelding: kirikiri

 

Folkert Jensma

Naam auteur: Folkert Jensma
Geschreven op: 21 maart 2013

Juridisch redacteur, commentator en blogger bij NRC

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reacties

Frits Jansen schreef op :
Een bevriend arts heeft mij ooit uitgelegd dat hij bevoegd is alle ingrepen te doen die hij acht goed te kunnen uitvoeren. Denkt de gynaecoloog dat hij goed in staat is borst operaties uit te voeren, dan is hij daartoe bevoegd. Tenzij hij zichzelf overschat. Omgekeerd zal een geregistreerd specialist soms moeten beslissen dat hij niet in staat is een bepaalde operatie ui te voeren, bij voorbeeld als hij lang ziek is geweest.

Ik denk dat plastisch chirurgen niet blij zijn met de opmerking dat zij "tegenwoordig ook vaak worden aangeduid als cosmetisch chirurgen". Het specialisme van plastisch chirurg omvat veel meer dan alleen cosmetische operaties (schoonheidsoperaties), bij voorbeeld ook reconstructies na de verwijdering van tumoren. Die dienen niet alleen een cosmetische maar ook een functioneel doel. Zelfs borstoperaties kunnen overigens functioneel zijn: zo kunnen erg zware borsten tot rugklachten leiden.

Maar ik ben maar een leek.
Raimond Giard schreef op :

Bij deze rechtszaak spelen er twee verschillende kwesties: (1) mag deze gynaecoloog zich wel ‘chi-rurg’ of ‘cosmetisch chirurg’ noemen en (2) mag hij sowieso dit soort ingrepen doen? Het antwoord op de eerste vraag is snel gegeven: de wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg (wet BIG) bepaalt dat je ingeschreven moet staan in het desbetreffende specialistenregister en daarom mag een arts geen beschermde titel voeren als die je niet toekomt. Vrouwelijke cliënten die voor een cosmetische ingreep komen, dienen weet te hebben van de kwalificaties van hun operateur. De rechtbank is daarom op dit punt volstrekt duidelijk: deze arts mag zich geen chirurg of cosmetisch chirurg (laten) noemen, dat is misleidend.
Wie mag borstvergrotingsoperaties verrichten? De wet BIG regelt ook het onderwerp ‘voorbehouden handelingen’ en geeft aan dat artsen bevoegd zijn om het mes te hanteren voor operatieve ingrepen. Er is echter geen uitputtende opsomming welke heelkundige ingrepen door welk type specialist mo-gen worden uitgevoerd. Eenvoudige ingrepen zoals sterilisaties bij mannen of verwijderen van stukjes huid kunnen door uiteenlopende specialismen of door de huisarts worden verricht. Maar hoe zit dat met ingewikkelder operaties als borstvergroting? Dergelijke ingrepen worden typisch uitgevoerd door plastisch-chirurgen, tegenwoordig ook vaak aangeduid als cosmetisch chirurgen. Dit is een erkend medisch-specialisme en langs verschillende wegen (o.a. geaccrediteerde opleiding, verplichte na-scholing en periodieke herregistratie van specialisten, ontwikkelen en toepassen van protocollen, periodieke kwaliteitsvisitaties van afdelingen) wordt niet alleen de kwaliteit gecontroleerd en gewaar-borgd maar ook de patiëntveiligheid. Helaas zwijgt de wet over wie borstvergrotingsoperaties mag doen en zo stuiten we op een leemte in de wetgeving.
Deze gynaecoloog beroept zich erop dat “hij lid is van de gerenommeerde American Academy of Cosmetic Surgery, alwaar hij jaarlijks participeert in onderwijs en up to date nascholing.” Wie de lid-maatschapsvoorwaarden op de website van deze organisatie opzoekt, ziet dat voor deze arts alleen een international membership mogelijk is: dan moet je buiten de VS wonen, arts zijn en belangstelling (sic!) hebben voor cosmetische chirurgie. Deze arts kwalificeert zich niet voor een volledig lidmaat-schap (fellow of anders associate membership) want dan moet je opgeleid zijn tot en geregistreerd staan als cosmetisch chirurg. Kortom, hij heeft dus gewoon niet de vereiste formele kwalificaties van vakbekwaamheid en is er geen minimumveiligheidsgarantie.
Deze rechtszaak laat zien dat de wetgever in deze tijd van marktwerking en wildgroei van privéklinie-ken de wetgeving moet aanpassen om met name in de sector cosmetische chirurgie cliënten te be-schermen tegen charlatans. De rechter heeft behoefte aan betere normen om te kunnen beoordelen welk soort arts gerechtigd is om welk soort operatieve ingrepen uit te voeren.

Raimond Giard is hoogleraar methodologie en aansprakelijkheid, klinisch patholoog/epidemioloog in Rotterdam en NJB-expert.

John Beer schreef op :

Slachtoffers van medische missers, die vergoeding van hun schade vorderen, bevinden zich in een moeilijke juridische positie. Van hen wordt verlangd te bewijzen dat de arts een fout heeft gemaakt en daarbij kunnen zij zich vrijwel uitsluitend baseren op het dossier dat door de arts is opgemaakt en op hetgeen zijn beroepsgenoten bereid zijn om als deskundige aan de rechter te verklaren. Mogelijk dat de vrouwen in deze zaak gedacht hebben dat hun zaak zo duidelijk lag dat een slepende procedure niet nodig zou zijn. Niets is echter minder waar. De arts zegt dat hij zijn werk goed heeft gedaan en dat de problemen van de vrouwen ook hadden kunnen optreden als zij door een plastisch chirurg waren behandeld. De rechtbank gaat serieus in op het verweer van de arts en beslist dat er een deskundige benoemd moet worden die de kwaliteit van de behandeling moet beoordelen. Aldus moet een deskundige ruim zes jaar na dato beoordelen of destijds in de Belgische kliniek voldoende steriel is gewerkt. Het is de vraag of een deskundige daar nog goed uit komt. In elk geval gaat het weer jaren duren en kost het veel geld en daarom suggereert de rechtbank dat partijen een minnelijke regeling treffen. Dan is er al wel twee jaar geprocedeerd.

In een zaak als deze had toch verwacht mogen worden dat gedupeerde patiënten juridisch de helpende hand geboden werd. Het staat immers vast dat de arts zich tegenover de patiënten ten onrechte als chirurg had voorgedaan. Waarom ging het toch mis? In de eerste plaats omdat rechtbanken in medische aansprakelijkheidszaken zelden of nooit afwijken van het adagium dat de bewijslast bij de patiënt ligt. Kennelijk zelfs niet als de arts zich tegenover de patiënt in een valse hoedanigheid heeft gepresenteerd. Dat laatste had reden kunnen zijn om te beslissen dat de arts maar moest bewijzen dat de problemen ook waren opgetreden als de behandeling door een echte plastisch chirurg was uitgevoerd.

In het productaansprakelijkheidsrecht, het arbeidsongevallenrecht en het verkeersrecht zijn door wetgever of jurisprudentie stappen gezet om een juridische bescherming te bieden aan slachtoffers. Deze uitspraak illustreert dat een dergelijke bescherming ook voor patiënten in de gezondheidszorg hard nodig is.

Begin negentiger jaren werd er vanuit Europa het voorstel gedaan om in gevallen van gebrekkige dienstverlening de bewijslast ten gunste van de benadeelde om te keren als deze niet de veiligheid had geboden die daarvan verwacht mocht worden. Het was de bedoeling dat de regeling, ter bescherming van patiënten, ook van toepassing was op de dienstverlening door medici.
Na protesten van medische zijde werd het voorstel ingetrokken en is er vervolgens helaas lange tijd niet meer over vernomen.

Dat een behandeling, anders dan werd beloofd, niet heeft plaatsgevonden door een specialist die voor deze behandeling specifiek is opgeleid en door middel van het lidmaatschap van zijn beroepsvereniging nascholing ontvangt, is een reden om de kwaliteit en de veiligheid van de behandeling in twijfel te trekken. Als een kind bij een bevalling komt te overlijden en vervolgens zou blijken dat de begeleiding daarvan in handen was van een plastisch chirurg, zou deze laatste niet serieus genomen mogen worden in zijn stelling dat ook in handen van gynaecologen kinderen overlijden.

Dokters komen met veel weg. Dat mag minder.

John Beer is letselschade advocaat in Amsterdam en NJB-expert.

Agenda

Afbeelding

Ontmoet vakgenoten en bespreek actuele onderwerpen in de LinkedIn-groep van het Nederlands Juristenblad.

 

 



Lees en doorzoek het NJB online in Navigator

Inloggen

U maakt gebruik van een verouderde browser

Het gebruik van een verouderde browser maakt uw computer onveilig en tevens ongeschikt voor het optimaal raadplegen van deze website.

De website van het NJB - Nederlands Juristenblad is namelijk geoptimaliseerd voor een nieuwere versie van uw browser.
In de meeste gevallen waarin het fout gaat, betreft dit het gebruik van de Internet Explorer browserversie 7 of 8.
Deze website is geoptimaliseerd voor Internet Explorer 9 en hoger, Google Chrome, Safari en Firefox.

Bekijk hier of er een nieuwere versie van uw browser beschikbaar is.