De Uitspraak: Mag de overheid ingrijpen in het gezin als de kinderen te dik worden?

Mag de overheid in een gezin ingrijpen als de kinderen te dik worden?

De zaak.

Drie kinderen van zes, elf en dertien uit hetzelfde gezin zijn behoorlijk dik. De Raad voor de Kinderbescherming laat een onderzoek doen. De kinderen, twee jongens en een meisje worden bij de huisarts op de weegschaal gezet. Het meisje van zes zit 17 kilo boven de norm. De jongen van elf is 18 kilo te zwaar en de jongen van 13 is 51 kilo te zwaar. De ouders zijn in 2007 gescheiden en hebben samen het ouderlijk gezag. De kinderrechter legt een ‘ondertoezichtstelling‘ op, OTS. De ouders gaan tegen deze maatregel van de kinderbescherming in hoger beroep bij het gerechtshof.

Wat is ondertoezichtstelling?

Daarbij wordt het gezag van de ouders deels overgenomen door een gezinsvoogd. De kinderen blijven meestal wel thuis wonen – de ouders moeten hun kinderen blijven opvoeden en verzorgen. Maar zij moeten de aanwijzingen opvolgen van de gezinsvoogd. Als die niet tevreden is dan kan hij via de rechter de kinderen ook in een tehuis of een gastgezin laten plaatsen. De OTS-maatregel wordt opgelegd bij ernstige problemen, waardoor de ontwikkeling van de kinderen wordt bedreigd. Het duurt een jaar en kan verlengd worden tot het kind 18 is.

Hoe verdedigen de ouders zich bij het Hof?

We doen enorm ons best en zijn zeer betrokken. Dat het (nog) niet lukt om onze kinderen te laten afvallen is ons niet te verwijten. We hebben een diëtist ingeschakeld en de kinderen aangemeld bij sportclubs. Maar we zijn ook met het gezin met vakantie geweest. En de diëtist was met vakantie. Daardoor is tijd verloren gegaan – en het heeft ook wel tot uitstel geleid.

Zijn de kinderen echt te dik?

De rechter constateert dat twee van de drie boven de obesitasnorm zitten. Dat leidt tot lichamelijke en psychologische problemen. De rechter vindt behalve hoge bloeddruk en risico op diabetes ook negatief zelfbeeld, depressie en stigmatisatie een probleem.

Wat krijgen de ouders te horen?

Dat ze te weinig voortvarend zijn en geen inzicht hebben in de ernst van de situatie. Te dikke kinderen moeten veel aandacht krijgen en ‘intensieve hulp’ bij wat ze eten en hoeveel ze verbruiken. Ouders moeten stimuleren, steunen en betrokken zijn. Deze ouders hebben „onvoldoende intrinsieke motivatie en inzicht” om vrijwillig en langdurig het gedrag van hun kinderen te laten veranderen. Vakanties mogen geen excuus zijn voor uitstel. In die vakantie kan het overgewicht al worden aangepakt „door bijvoorbeeld te gaan wandelen, fietsen en gezonde levensmiddelen in huis halen”.

Dat hebben deze ouders niet gedaan. „Professionele en deskundige hulp in een verplicht kader” is daarom nodig. De gezinsvoogd, die al aan het werk is, zorgde al voor een andere ziektekostenverzekering – één die de kosten van de diëtist vergoedt. De gezondheid van de kinderen wordt nu ‘ernstig bedreigd’. Dat de ouders hun best doen en betrokken zijn is het Hof op de zitting ook ‘gebleken’. Maar dat is niet voldoende. De OTS maatregel is terecht opgelegd.

Lees de uitspraak hier (LJN BW5429).

Deze Uitspraak is ook te lezen op Recht en Bestuur.

Folkert Jensma

Naam auteur: Folkert Jensma
Geschreven op: 8 juni 2012

Juridisch redacteur, commentator en blogger bij NRC

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reacties

Gerrit de Jonge schreef op :
Als een kind van 13 jaar 51 kg te zwaar is dan hebben natuurlijk de ouders gefaald, maar ook en vooral de normale sociale controle. Op die leeftijd is dat kind toch al door minstens 8 onderwijzers dagelijks gezien, hij moet schoolartsen hebben gezien en consultatiebureau’s en de ouders moeten talloze malen zijn aangesproken door mensen uit hun omgeving. Dat dit alles tot niets geleid heeft roept vragen op over de familie, en het lijkt me onmogelijk om over dit individuele geval iets te zeggen zonder het antwoord op die vragen te weten.

Hebben we te maken met een van de vruchten van ons multi-culti avontuur, en komen deze ouders uit een cultuur waarin het een prestige kwestie is om je kinderen zo zwaar mogelijk te laten worden? Zo ja, dan vraag je je af of dit gezin niet al veel eerder een enkele reis naar hun thuisland had moeten krijgen. Zouden de ouders geen Nederlands spreken, waardoor sociale controle problematisch is? Ook een goede reden voor een enkele reis hier vandaan. Of zouden de geestelijke vermogens van de ouders met het woord debiel kunnen worden beschreven? Zo ja, dan vraag je je af waarom de moeder niet al veel eerder zoals de meeste debielen een prikpil behandeling heeft gekregen.

Duidelijk lijkt me in elk geval dat hier niet zo zeer sprake is van een juridisch, maar van een politiek vraagstuk. Willen we eigenlijk wel ingrijpen in de genetische opbouw van onze bevolking? Mij dunkt dat we dat moeten willen. Als je enerzijds predikt dat in onze samenleving iedereen moet meedoen, dan is het vrij logisch om te voorkomen dat er mensen bij komen die door geestelijke en andere handicaps onmogelijk mee kunnen doen. Er zal ook vast wel een grens zijn aan het budget dat we voor zorg kunnen uitgeven. Die 30 – 40 % van nu tast het draagvlak voor onbegrensde zorg al flink aan. Het zal ook geen toeval zijn dat de euthanasie mogelijkheden verruimd worden, nu het ouderen overschot onbetaalbaar lijkt te worden. Ethisch gezeur begint in dit ouderenbeleid ondergesneeuwd te raken door gewoon praktisch denken, en je sommetjes maken.

En compassie voor deze te dikke kinderen? Natuurlijk, maar deze kinderen zijn al verloren. Natuurlijk moeten ze aan het ouderlijk gezag worden onttrokken, maar geen normaal mens wil een pleegkind van 13 dat 51 kg te zwaar is. Laten we hopen dat dit soort waarheden als koeien tot onze beleidsmakers doordringt, en er in alle openheid een beleid wordt ontwikkelt dat de geboorte van hopeloze gevallen voorkomt.
yosh yohnson schreef op :
Leg me eens uit svp: waarom mag iedereen zich (en zijn kinderen) doodroken , kapot zuipen?? waarom grijpt de overheid dan niet in ? accijns?

waarom nu wel? omdat het om kinderen gaat waarvan de volwassenen niet capabel zijn te oordelen over de ernst van de situatie?
en zijn diezelfde volwassenen dan wel zelfstandig in staat de oordelen over de schade die zij zichzelf en de maatschappij toebrengen als ze zich doodroken en kapot zuipen, of de boel kort en klein slaan rond t voetbalveld??

kom kom…in wiens belang is dit nou eigenlijk?
Roel Pieterman schreef op :
Nederland volgt met deze uitspraak in het voetspoor van de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk. Zie hierover bijvoorbeeld Rob Lyons op Spiked Online (http://www.spiked-online.com/site/article/11056).
Dit past goed bij het feit dat ‘overgewicht’ sinds 2003 in Nederland tot beleidsspeerpunt is verklaard. Dit beleid is in tal van opzichten problematisch, maar in deze situatie is het grootste probleem dat enig kritisch speurwerk de schijn van legitimiteit van deze maatregel snel wegneemt. kijk zelf op Loket Gezond Leven waar de lijst met interventies wordt bijgehouden (http://loketgezondleven.nl/settings/gezonde-gemeente/overgewicht/interventieoverzicht). Ondanks de aankondiging van “effectieve interventies” zijn die in de lijst NIET te vinden. De beste kwalificatie is dat een interventie “theoretisch goed onderbouwd” is. De boodschap van de Gezondheidsraad in het advies over overgewicht en obesitas uit 2003 –dat er geen effectieve interventies bestaan– is dus nog steeds geldig. Lyons wijst dan ook op de Amerikaanse casus van Anamarie Regino waarin de autoriteiten er ook na ze jaar niet in geslaagd waren dit kind noemenswaardig minder zwaar te laten zijn.
Problematisch aan dit soort zaken is ook dat obesitas in dit soort zaken het etiket van ‘sociale erfelijkheid’ opgeplakt heeft gekregen. Geheel uit het oog verdwijnt hier het door veel onderzoek gestaafde inzicht dat (over)gewicht in biologisch opzicht erfelijk is. Die biologische component komen we in het beleid echter nauwelijks tegen. Erkenning van het belang hiervan zou tot andere interventies leiden. Kinderen die zo bijzonder veel te zwaar zijn, verdienen bijzondere medische begeleiding, waarbij gewichtsverlies niet het voornaamste doel hoort te zijn.
F.Goedhart schreef op :
Als de kinderen 17, 18 en 51 kilo ónder de norm hadden gewogen in plaats van er boven, zou er vermoedelijk geen discussie nodig zijn geweest.
lyngbakken schreef op :
@ 12 Johan van Schaik en 13 Leen de Jong

Volgens mij doet het algemene overheidsbeleid er niet toe in een kwestie als deze. Als je dat erbij haalt is het ook eenvoudig om iets te vinden waar je het niet mee eens bent of waarin de overheid faalt. De kinderen raken dan uit beeld voor eigen politieke stokpaarden, waar de kinderen part noch deel aan hebben.

Een wel direct gerelateerde kwestie is wat mij betreft het problematisch functioneren van de jeugdhulpverlening en de kinderbescherming. Dat illustreert dat de overheid een surrogaatouder is en blijft.
Daar kun je uit afleiden dat de overheid de handen van de kinderen moet houden. Ik ga zo ver niet, omdat overheidsbemoeienis gelukkig in een aantal gevallen wel goed uitwerkt, en elk geval is er één. Ik kan zover ook niet gaan, zo lang we gevallen hebben waarin kinderen zelfs hun leven verliezen door hun ouders.
Maar het functioneren van de jeugdhulpverlening moet wel drastisch op de schop. Ook daar moet het kind centraal komen te staan, en niet bijv. de specialisatie van de hulpverlener of de instelling waar deze vandaan komt. Die praktijk leidt tot grote bureaucratie waarin het kind uit beeld verdwijnt.

Johan, de suggestie van een ruimer PGB lijkt mij weinig zinnig bij deze ouders. Dat zal alleen werken als een soort aflaat voor de gemeenschap, maar de kinderen niet helpen.
Leen de Jong, ouder schreef op :
Hopelijk voelt de betrokken vrijwilliger zich nu beschaamd. Net zo beschaamd als ik mijzelf heb gevoeld toen ik hulp zocht voor mijn kinderen en hun exotische vader. De overheid hier is net zo min te vertrouwen als de overheid daar. Daar moet je uit de buurt zien te blijven. Had ik maar naar de kinderen hun vader geluisterd. Jaren later en vele rechtzaken later heb ik het gewonnen maar we zijn nog jaren aan het herstellen van de opgelopen schade van de opgedrongen hulp.
Bij de vakanties in het land van herkomst viel me altijd op dat ik zo weinig controle had over de voeding van mijn kinderen. Je leeft mee in een extended family waar je heus niet even binnenkomt en zaken naar je hand zet. Dat moet groeien en die autonomie moet je jezelf verwerven. En dat kost tijd. Net zoals het tijd kost om je huishouden zo te veranderen dat je er gezondere gewoontes op na gaat houden. Dat is geen kwestie van even doorpakken dat is een kwestie van stuk voor stuk oude gewoontes vervangen door nieuwe gewoontes en daar aan wennen. Crashdieten helpen echt niet maar daar worden mensen dikker van, het bekende jojo-effect. Maar daar heeft zo’n juridisch systeem met zo’n sociaal werkster toch echt geen boodschap aan. Het effect van die veranderingen kun je pas beoordelen na een jaar of na jaren. Maar daar heeft zo’n juridisch systeem et zo’n sociaal werkster echt geen tijd voor over. Je moet presteren en wel nu. En dan blijkt dat de verplichte hulp overal steken laat vallen, afspraken niet nakomt, geen deskundigheid regelt, gezinsvoogden wisselen om de haverklap, rapporten worden gevuld met onzin over alles wat er verder nog beweegt in zo’n gezin, en zo kom je met zijn allen van de regen in de drup. Nee, als ik die mensen was zou ik er over denken om maar in Turkije te gaan wonen. Tenzij er iemand is die deze mensen helpt in het nu onvermijdelijke gevecht met de jeugdzorg en ze helpt om het wel te winnen bij de rechter. Misschien is het goed om hier een proefproces over aan te gaan. Met Moskovic bijvoorbeeld. En dan van andere ouders een kleine bijdrage vragen om dat mee te helpen. Ik ben niet rijk, maar daar zou ik beslist aan bijdragen. Uit schaamte over Nederland en de Nederlandse manier van hulpverlening aan ouders en kinderen. Zeker tegenover goedwillende buitenlandse ouders. Schaamte.
Leen de Jong, ouder schreef op :
“Een derde punt wat ik nog zou willen noemen is dat de moeder een vrijwilliger om hulp vroeg, die Jeugdzorg dan inschakelt met alle gevolgen van dien. Het vragen om hulp gebeurt lang niet altijd, en met dit soort reacties, zullen mensen hun problemen nog meer voor zich houden. Dat is een slechte zaak.”
Gelukkig worden ouders steeds meer gewaarschuwd geen hulp bij jeugdzorg, maar ook bij de jeugdhulpverlening te zoeken. Doe je uiterste best om het zelf met je huisarts en je omgeving op te lossen. Je zoekt zelf hulp en voor je het weet wordt de regie over je gezin je afgenomen en heb je er een levensgroot probleem bij. Obesitas is een lastig probleem dat niet opgelost wordt met het inschakelen van een sociaal werkende van de jeugdzorg. Zelfs obesitasklinieken en poli’s blijven maar zoekende om daar een passend aanbod voor te verzorgen. Het is een maatschappelijk probleem dat op individueel niveau lastig op te lossen is. Deze ouders MOETEN het nu oplossen hoe dan ook want anders lopen ze ook nog het risico hun kinderen kwijt te raken. Een angstige situatie waarin het alleen maar moeilijker wordt om zaken te veranderen. En wat voor hulp krijgen ze er nu dan bij? Het inschakelen van echt deskundige hulp wordt een stuk lastiger als jeugdzorg eenmaal in beeld is, weet ik uit ervaring. Ik vind dit dan ook weer een voorbeeld van geldverspilling en criminalisering van hulpzoekende ouders waar je niet blij van wordt. We hebben ouders in Nederland vogelvrij verklaard. De partij die nu eens een einde maakt aan deze treurige beweging heeft mijn stem.
herauthon schreef op :
Hoeveel middelen heeft de dienst Jeugdzorg eigenlijk en welke criteria gebruiken ze voor het aansturen van personeel. Klasse verschil proef ik wel soms om de hoek turen. Mensen met wat meer mogelijkheden worden soms anders benaderd.
johan van schaik schreef op :
@11:lyngbakken.

Ik had gehoopt dat uit mijn reactie (ik ben jurist en ook nog epidemiologisch onderzoeker) al voldoende duidelijk van mijn compassie sprak. Met alle kinderen die in ons land opgroeien. Dus ook met de betrokken kinderen, die nu – erg genoeg – ook nog eens voluit in de publiciteit kwamen te staan.

Overwogen werd door het Hof in r.o. 4.6: “De ouders hebben ondersteuning nodig nu zij onvoldoende intrinsieke motivatie en inzicht hebben om vrijwillig een langdurig traject in te gaan met hun kinderen, en hierdoor de noodzakelijke verandering van patronen in het gezin te bewerkstelligen.”

Ik merk dan op dat het meer dan triest is dat deze kinderen onder de hoede komen van een Staat en een Staatsstichting die op nog veel groter schaal getoond hebben, en elke dag nog steeds tonen, eveneens onvoldoende intrinsieke motivatie en inzicht te hebben om vrijwillig een langdurig traject in te gaan met de mede aan hun zorg toevertrouwde kinderen, en hierdoor de noodzakelijke verandering van patronen in gezinnen te kunnen bewerkstelligen.”

Nog duidelijker: Ik schaam mij te leven in een land dat haar kinderen zo verwaarloost, de uitbesteding van de zorg voor het eiegen kind subsidieert, en dat drie kinderen en hun ouders op deze wijze neer durft te zetten als de enige schuldigen aan de gevolgen daarvan.

En als oplossing – voor zover nog mogelijk – in deze casus: Biedt de ouders, nu het deels onomkeerbaar kwaad al is geschied, derhalve een ruim PGB. Zodat zij, om te beginnen, onafhankelijk medisch deskundigen kunnen raadplegen om te bezien of er uberhaupt nog wat gedaan kan worden. En om vervolgens dat herstel van die schade die nog rechtgetrokken kan worden, onmiddellijk te doen starten.
lyngbakken schreef op :
@ Johan van Schaik

Het spijt me, maar uw reactie doet mij wrang aan. Ik zie niets aan compassie voor de kinderen.
Wat stelt u voor als oplossing?

Agenda

Afbeelding

Ontmoet vakgenoten en bespreek actuele onderwerpen in de LinkedIn-groep van het Nederlands Juristenblad.

 

 



Lees en doorzoek het NJB online in Navigator

Inloggen

U maakt gebruik van een verouderde browser

Het gebruik van een verouderde browser maakt uw computer onveilig en tevens ongeschikt voor het optimaal raadplegen van deze website.

De website van het NJB - Nederlands Juristenblad is namelijk geoptimaliseerd voor een nieuwere versie van uw browser.
In de meeste gevallen waarin het fout gaat, betreft dit het gebruik van de Internet Explorer browserversie 7 of 8.
Deze website is geoptimaliseerd voor Internet Explorer 9 en hoger, Google Chrome, Safari en Firefox.

Bekijk hier of er een nieuwere versie van uw browser beschikbaar is.