De Uitspraak: Kun je ook ongemerkt kinderporno downloaden?

Kun je ook ongewild kinderporno op je computer opslaan? En ben je dan strafbaar?

De Zaak.

Op de Acer-computer type Aspire, merk Fujitsu Siemens van een man uit Den Haag treft de politie in de zomer van 2010 vier bestanden aan met uit 393 foto’s en 5 filmpjes waarop minderjarigen seksuele handelingen verrichten met volwassenen. Althans, de afgebeelde meisjes hebben ‘kennelijk de leeftijd van 18 jaar nog niet bereikt’.

Het Openbaar Ministerie vervolgt de man wegens het in bezit hebben van kinderporno. Er wordt een taakstraf van 100 uur, een half jaar voorwaardelijke celstraf en twee jaar proeftijd geëist.

Wat moet Justitie bewijzen?

De eigenaar van de computer moet de ‘beschikkingsmacht’ over het verboden materiaal hebben. Hij moet erbij kunnen – en dus ook weten dat het op de computer staat.

De verdachte moet het materiaal bovendien met opzet hebben verzameld. Of met ‘voorwaardelijk opzet’, ook wel kansopzet genoemd. Hij moet dan op bepaalde websites hebben gesurfd in de wetenschap dat dit bepaalde gevolgen kan hebben. Die gevolgen moet hij dan op de koop toe hebben genomen.

Waar is de kinderporno precies op zijn computer gevonden?

In de map ‘tijdelijke internetbestanden’, in het bijzonder in de map Cache en in de map Downloads in de vorm van zip-bestanden. In die mappen komen bestanden terecht als de gebruiker een link op een website aanklikt. En in de map Recovered Folders. Daarin komen bestanden die de gebruiker heeft gewist.

Wat is het verweer van de verdachte?

Hij zegt ‘uit nieuwsgierigheid’ websites met kinderporno te hebben bezocht. En dat hij na het zien van de afbeeldingen het scherm steeds wegklikte.

Wanneer staat kinderporno met opzet en wanneer per ongeluk op de harde schijf?

Volgens een geraadpleegde computerexpert van het Nederlands Forensisch Instituut krijgt een computergebruiker die een link aanklikt twee opties. Namelijk „klikken op de link met de naam van het bestand danwel doorklikken naar een lijst met downloads”. De verdachte zegt op de zitting dat hij de optie ‘lijst met downloads’ nooit heeft gezien en dat hij dus wel op de naam van het bestand zal hebben geklikt. Volgens de deskundige is het gevolg daarvan dat „het bestand zonder verdere tussenkomst van de gebruiker wordt geplaatst in de map Downloads”.

Hoe zit het met de ‘verwijderde’ porno in de map ‘Recovered Folders’.

Volgens de deskundige kan een gebruiker die alleen terughalen en opnieuw bekijken met speciale software, waarover deze verdachte niet beschikte.

Welke conclusie trekt de rechter?

Er was weliswaar verboden materiaal op de computer te vinden. Maar de verdachte heeft dat niet met opzet en ook niet met voorwaardelijk opzet op zijn computer gezet. Verder had hij er ook niet de beschikkingsmacht over. Hij kon de gewiste bestanden niet terughalen. De rechter is mede overtuigd door de verklaring van de verdachte over zijn internetgedrag. De man was zich er hoogstwaarschijnlijk inderdaad niet van bewust dat hij door op deze manier te surfen verboden afbeeldingen op zijn computer zou plaatsen. De verdachte krijgt vrijspraak. Het strafproces duurde drieënhalf jaar.


Lees de uitspraak (LJ BZ9494) hier

Deze Uitspraak is ook te lezen op Recht en Bestuur.

Folkert Jensma

Naam auteur: Folkert Jensma
Geschreven op: 30 mei 2013

Juridisch redacteur, commentator en blogger bij NRC

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reacties

Frits Jansen schreef op :
Wat ik in dit verhaal mis is hoe de politie er toe kwam de harde schijf van deze man te doorzoeken. Dat is een "dwangmiddel", en die mogen alleen worden ingezet als de man verdachte is, d.w.z. dat tegen hem een redelijk (=objectiveerbaar) vermoeden van schuld bestond. Is dit wellicht "bijvangst" bij een strafvorderlijk onderzoek vanwege verdenking van een ander misdrijf? Een computer is zéér privé, en de politie hoort bij het doorzoeken van computers net zo terughoudend te werk te gaan als bij een huiszoeking - waar de nodige jurisprudentie over is.

De algemene "publieke walging" van kinderporno is niet ongevaarlijk voor het recht. Pedofilie overkomt mensen, net zoals homofilie. En heeft een pedofiel eigenlijk geen recht op porno? Of is het althans slim om hem van kinderporno te voorzien opdat hij zich minder gauw aan kinderen zal vergrijpen. Het argument dat aan de productie van kinderporno kinderen te pas komen die bescherming verdienen gaat niet meer op sinds met de computer "virtuele porno" te maken is die niet van echt te onderscheiden is - wat trouwens voor sommigen een reden is om ook bezwaar te hebben tegen die virtuele porno.

Als de strafrechter niet terghoudend is wordt het al te makkelijk om iemand te chanteren door stiekem kinderporno op zijn harde schijf te zetten, bijv. door een nieuw soort virus. De spionagesoftware die de politie wil gebruiken kan ook "gehackt" worden door kwaadwilligen - om zulke "chantage-ware" te verspreiden.

Nu de herinnering van "9/11" en de vrees voor terrorisme een beetje verflauwt wordt de bestrijding van kinderporno het nieuwe universele excuus voor overheden om privacy te schenden, censuur in te stellen en andere inbreuken te plegen op mensenrechten. In sommige landen zijn er kinderporno-filters op internet, maar die blijken vaak allerlei "bijvangst" te hebben (volwassenenporno met name), en de lijsten zijn veelal geheim zodat beroep moeilijk wordt.

Kinderporno is een beetje als drugs. Legalisering heeft voordelen - en eigenlijk zou aan pedofielen van staatswege virtuele porno moeten worden verschaft zoals verslaafden methadon krijgen.
Bert-Jaap Koops schreef op :

Er zijn veel zaken als deze, waarin kinderporno op de harde schijf staat terwijl de verdachte het bezit ontkent, hetzij omdat hij het bestaan niet kende (bij de Cache of tijdelijke Internetbestanden) hetzij omdat hij de kinderporno meteen had gewist (waarna het alleen met forensische software is terug te halen). Hier klinkt de verklaring van de verdachte aannemelijk: hij wilde geen kinderporno binnenhalen, maar bezocht alleen uit nieuwsgierigheid kinderpornosites zonder te downloaden. Maar is er toch niet sprake van kansopzet?

Een jurisprudentieanalyse van Lonneke Stevens en mij (‘Opzet op de harde schijf’, Delikt & Delinkwent 2009, p. 669-696, http://arno.uvt.nl/show.cgi?fid=99400) toont aan dat rechters beoordelen a) of verdachte wist van het bestaan, b) erover kan of kon beschikken, en c) zich niet tijdig op effectieve wijze ontdaan heeft van de afbeeldingen. De verdachte moet kortom kennen, kunnen en willen bezitten.
In twijfelgevallen let de rechter op de context; doorslaggevend is vaak of de verdachte actief op zoek is geweest naar kinderporno. In casu zou de rechter ook de andere kant op hebben kunnen redeneren: het feit dat verdachte uit nieuwsgierigheid kinderpornosites bezoekt geeft aan dat hij interesse heeft in kinderporno. Bij de ‘verwijderde’ porno had de rechter daarom ook kunnen beargumenteren dat de verdachte vóór het verwijderen de kinderporno wel degelijk opzettelijk bezat. Kennelijk vond de rechter te weinig contextinformatie voor deze redenering, die in diverse andere gevallen is gevolgd (bijvoorbeeld LJN AV2184, BG9649). Het OM had hier wellicht een sterker betoog kunnen houden.

Opmerkelijk is vooral, zoals de rechtbank ’s-Gravenhage in eerste aanleg (LJN BO5184) al opmerkte, dat het OM bezit telastgelegd heeft, en niet het zich opzettelijk toegang verschaffen tot kinderporno. Sinds 1 januari 2010 is immers ook het opzettelijk kijken naar kinderporno strafbaar, vooral omdat dit tegenwoordig ook ‘stromend’ wordt aangeboden, waarbij geïnteresseerden het materiaal online bekijken in plaats van binnen te halen. Aangezien de verdachte heeft verklaard uit nieuwsgierigheid kinderpornosites te bekijken (en dan weg te klikken), zou eenvoudig bewezen kunnen worden dat hij opzettelijk naar kinderporno keek. Waarom heeft het OM dit niet ten laste gelegd? De computer is op 3 juni 2010 onderzocht. Misschien vond men het te moeilijk om te bewijzen dat de verdachte de kinderporno tussen 1 januari en 3 juni 2010 had bekeken en niet voor 2010? Met een beetje (digitaal) doorrechercheren had dat toch wel aannemelijk kunnen worden gemaakt.

Maar misschien wees de contextinformatie eerder op een minimale actieve interesse in kinderporno; uit de uitspraak blijkt niet hoeveel daadwerkelijke kinderporno er is aangetroffen. Uit enkele honderden foto’s worden slechts vier bestanden concreet beschreven, waarvan twee duidelijk wel maar twee andere niet evident kinderporno zijn. Als de verdachte niet op zoek is geweest, maar slechts een enkele keer op een link heeft geklikt, is de vrijspraak wel terecht. Uiteindelijk hangt het allemaal af van de context en van de manier waarop deze in het dossier wordt gepresenteerd.

Bert-Jaap Koops is hoogleraar regulering van technologie aan het Tilburg Institute for Law, Technology and Society (TILT) en NJB-expert.

Agenda

Afbeelding

Ontmoet vakgenoten en bespreek actuele onderwerpen in de LinkedIn-groep van het Nederlands Juristenblad.

 

 



Lees en doorzoek het NJB online in Navigator

Inloggen

U maakt gebruik van een verouderde browser

Het gebruik van een verouderde browser maakt uw computer onveilig en tevens ongeschikt voor het optimaal raadplegen van deze website.

De website van het NJB - Nederlands Juristenblad is namelijk geoptimaliseerd voor een nieuwere versie van uw browser.
In de meeste gevallen waarin het fout gaat, betreft dit het gebruik van de Internet Explorer browserversie 7 of 8.
Deze website is geoptimaliseerd voor Internet Explorer 9 en hoger, Google Chrome, Safari en Firefox.

Bekijk hier of er een nieuwere versie van uw browser beschikbaar is.