De Uitspraak: een seksfilmpje sturen naar je ex-vriendin, mag dat?

Is het versturen van een intiem filmpje via WhatsApp strafbare belediging of smaad?

De Zaak.

Een 21 jarige jongen filmt zichzelf en zijn vriendin bij het vrijen. Ze komen allebei herkenbaar in beeld, naakt. Het is een privé filmpje – ze maken die beelden niet om te verspreiden of aan anderen te laten zien. Maar dat gebeurt toch. De jongen verdenkt er zijn vriendin na een poosje namelijk van dat ze een ander heeft. Hij stuurt daarom het filmpje via de berichtenservice WhatsApp op zijn telefoon aan haar. Misschien om haar onder druk te zetten, maar in ieder geval uit boosheid, zo vertelt hij de politie, later. Daarom stuurde hij het filmpje ook aan zijn ex-vriendin. De jongen zegt er expliciet bij, in het tekstbericht aan zijn ex, dat ze het filmpje aan niemand moet doorsturen. Maar daar houdt zijn ex zich niet aan. Ze stuurt het filmpje weer door aan haar vrienden. En zo komen de beelden op internet terecht.

De vriendin doet aangifte bij de politie. De officier van justitie vervolgt de jongen wegens smaad en belediging.

Wat staat er precies in de dagvaarding?

De jongen zou smaadschrift hebben gepleegd door (1) opzettelijk iemands eer of goede naam aan te randen, door (2) tenlastelegging van een bepaald feit met (3) het kennelijke doel om daaraan ruchtbaarheid te geven. Alle drie onderdelen van het strafbare feit acht de officier bewezen. Mocht de rechter anders oordelen dan heeft de officier nog een delict in reserve: strafbare belediging door een afbeelding. En wel gepleegd met opzet. De officier vindt dat de jongen het filmpje in het algemeen openbaar heeft gemaakt door het naar zijn twee vriendinnen te sturen.

Hij eist tweehonderd uur taakstraf. De schade vergoeding van 2000 euro die zijn vriendin vraagt vindt de officier terecht.

Wat is de kern van de zaak?

Is het versturen van een filmpje via WhatsApp aan twee personen een vorm van openbaar maken, van ‘ruchtbaarheid geven’? En maakt het uit als je waarschuwt dat de beelden privé zijn? De officier vindt dat iemand die dit in de sociale media doet ‘moet weten’ welke gevolgen dat kan hebben. De advocaat zegt dat de jongen hoe dan ook niet de opzet had om de beelden verder te verspreiden dan naar zijn twee vriendinnen. Sterker, hij instrueerde zijn ex dat juist niet te doen. Anderen verspreidden zijn filmpje, niet hij.

Wat zegt de rechter?

Als je een filmpje verstuurt aan één persoon met de instructie dat voor je te houden, is dat geen ‘ruchtbaarheid geven’. En ook geen opzet. Van ‘smaadschrift’ wordt de jongen dus vrijgesproken.

Was dit dan een ‘openbare belediging per afbeelding’?

Om iemand in het openbaar te kunnen beledigen moeten anderen dan de directe ontvanger dat in beginsel kunnen horen, of zien. Dit WhatsApp bericht was aan één persoon gericht. „Wanneer verdachte het had verstuurd naar een grotere groep personen, of het direct op internet had geplaatst, zou het oordeel van de politierechter op dit onderdeel anders hebben kunnen luiden”. Ook hier: vrijspraak.


Lees de uitspraak (LJN BZ8542) hier

Deze Uitspraak is ook te lezen op Recht en Bestuur.

Folkert Jensma

Naam auteur: Folkert Jensma
Geschreven op: 16 mei 2013

Juridisch redacteur, commentator en blogger bij NRC

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reacties

Bert-Jaap Koops schreef op :

De politierechter heeft gelijk. Het is vreemd dat de telastelegging zich richt op smaad(schrift) en openbare belediging. Het lijkt mij nogal logisch dat het versturen aan één persoon, met de opmerking het niet verder te verspreiden, niet valt onder ruchtbaarheid geven of openbaar maken. Dat in het internettijdperk gegevens vroeg of laat openbaar worden, betekent nog niet dat een verspreiding in kleine, besloten kring een openbaarmaking is. Dan zou iedereen die een lullig gegeven over iemand doorstuurt, zich schuldig maken aan smaad of belediging.
De officier had wel kunnen betogen dat verdachte voorwaardelijk opzet had op ruchtbaarheid, omdat hij de ‘geenszins als denkbeeldig te verwaarlozen kans’ had genomen dat zijn ex-vriendin het filmpje verder zou verspreiden en het daardoor op internet zou kunnen komen. Die kans is tegenwoordig immers bepaald niet denkbeeldig, zeker als het om (ex-)relaties gaat. Maar dat heeft de officier niet, of niet expliciet genoeg, betoogd.
Merkwaardig is vooral dat de officier belediging ‘in het openbaar’ telastlegt, en niet belediging ‘door een toegezonden of aangeboden geschrift of afbeelding’. Het laatste is wel van toepassing op de casus. De rechter zou dan hebben moeten bepalen of het versturen van een seksfilmpje iemands eer en goede naam aantast. Het verspreiden van een seksfilmpje zal normaliter iemands reputatie aantasten, maar is dat het geval wanneer iemand aan zijn ex het feit kenbaar maakt dat zijn huidige vriendin seks met hem heeft? Alsof die ex dat niet doorhad. Of de vriendin tegenover de ex feitelijk is beledigd, lijkt mij daarom niet helemaal evident.
De vriendin zal wel 18 jaar of ouder zijn geweest, anders had de officier ook voor verspreiding van kinderporno kunnen vervolgen. Daarvoor is de strafbaarstelling niet bedoeld, maar materieel valt een filmpje van seks met een 17-jarige vriendin wel onder kinderporno.

Al met al roept de zaak vooral de vraag op: moet het strafrecht nou in actie komen tegen deze jongeman? Mij lijkt dit geen strafwaardige gedraging en typisch iets voor het civielrecht om op te lossen.
Als het strafrecht al een rol zou hebben, dat zou het zich moeten richten tot degene die het filmpje verder verspreid heeft: de ex, of een derde aan wie zij het heeft doorgestuurd en die het (naar verluidt) op internet heeft gezet. Het zal feitelijk niet altijd makkelijk zijn om de schakel te bepalen die een besloten boodschap daadwerkelijk openbaar heeft gemaakt, en de juridische interpretatie van een kleine, besloten kring op internet is nog niet uitgekristalliseerd. Maar als het Openbaar Ministerie graag openbare beledigingen wil vervolgen, hoeft hij slechts Twitter in de gaten te houden en hij zal er een dagtaak bij krijgen om Nederlandse tweeps te vervolgen. Het strafrecht kan hier maar beter buiten blijven. Het burgerlijk recht is hiervoor meer geschikt. En wat meer media-educatie kan ook geen kwaad: misschien moeten mensen maar gewoon leren nee zeggen als hun sekspartner de vrijpartij wil filmen. Het is tenslotte ook je eigen verantwoordelijkheid om aan te dringen op een condoom, als je nare gevolgen wil voorkomen.

Bert-Jaap Koops is hoogleraar Regulering van technologie in Tilburg en NJB-expert.

Egbert Dommering schreef op :

Oscar Wilde is ooit de gevangenis in gegaan omdat hij door een Engelse rechter werd veroordeeld wegens zijn homoseksuele relatie met Lord Douglas (‘Bosie’), in het Victoriaanse Engeland nog een strafbaar feit. Dat was de boemerang van het proces wegens smaad dat hij was begonnen tegen de vader van Bosie, lord Queensberry. Toen deze de lucht had gekregen van de relatie van zijn zoon met Oscar, was hij zo woedend geworden dat hij zijn visitekaartje met daarop geschreven: ‘U poseert als een sodomiet’ in een open envelop had afgegeven aan de portier van de herenclub in Londen waar ze beiden lid van waren, geadresseerd aan Oscar Wilde. Oscar pikte het kaartje daar veertien dagen later op. Dat was de aanleiding voor de smaadactie. In het proces betwistten de advocaten van Queensberry de openbaarheid van de belediging niet, het kaartje zat immers in een open envelop: de portier had het wel aan leden van de club ter inzage kunnen geven. Ze gingen bewijzen dat de mededeling waar was met het bekende tragische gevolg voor Wilde.

Ik moest er aan denken bij het filmpje met seks met zijn recente ex dat de verdachte via een open internet envelop naar zijn voorlaatste ex toestuurde. De gebezigde techniek nodigde uit tot openbaarmaking aan willekeurige derden. Zijn verweer was echter dat hij ex nr 2 op het hart had gedrukt dat ze het filmpje niet moest posten op internet. Soms is een instructie om iets niet te doen sterker dan een verzoek iets wel te doen, zeker als het verbod wordt aangeleverd in de vorm die uitnodigt tot overtreding van dat verbod. De portier in de deftige Engelse herenclub die een open envelop in ontvangst neemt met de instructie deze alleen aan Oscar Wilde te overhandigen lijkt mij betrouwbaarder dan een ex die wellicht wrok koestert over het feit dat haar vriendje haar verlaten heeft voor seks met een ander vriendinnetje. Ik zou de handeling van de verdachte dus eerder als voorwaardelijk opzet tot het geven van ruchtbaarheid kwalificeren, zoals strafrechtgeleerden dat zo fraai noemen: de verdachte had rekening moeten houden met de niet denkbeeldige kans dat de vorige ex wel eens uit wraak het filmpje op internet zou kunnen posten. De vorige ex is dan een zogenaamde middellijke dader, iemand die door de dader gebruikt wordt voor het plegen van smaad/belediging.

Maar als de hobbel van de openbaarmaking wordt genomen (daar kon de politierechter de zaak immers op afdoen voor de vrijspraak) komt wel de veel moeilijker vraag aan de orde wie van de twee ex-en nu eigenlijk de beledigde partij is. En is het niet eigenlijk een geval van privacyschending? Een filmpje dat bedoeld was voor vertrouwelijk gebruik tussen de toen nog geliefden, toch openbaarmaken? En laten we het niet over de moraalbevorderende werking van internet hebben waar dit soort wraakacties in stukgelopen relaties maar al te vaak voorkomen.

Egbert Dommering is emeritus hoogleraar informatierecht in Amsterdam en NJB-expert.

Agenda

Afbeelding

Ontmoet vakgenoten en bespreek actuele onderwerpen in de LinkedIn-groep van het Nederlands Juristenblad.

 

 



Lees en doorzoek het NJB online in Navigator

Inloggen

U maakt gebruik van een verouderde browser

Het gebruik van een verouderde browser maakt uw computer onveilig en tevens ongeschikt voor het optimaal raadplegen van deze website.

De website van het NJB - Nederlands Juristenblad is namelijk geoptimaliseerd voor een nieuwere versie van uw browser.
In de meeste gevallen waarin het fout gaat, betreft dit het gebruik van de Internet Explorer browserversie 7 of 8.
Deze website is geoptimaliseerd voor Internet Explorer 9 en hoger, Google Chrome, Safari en Firefox.

Bekijk hier of er een nieuwere versie van uw browser beschikbaar is.