Frustrerende parlementaire bijdragen over verhoorbijstand

Sinds 1 maart 2016 mogen advocaten politieverhoren van verdachten bijwonen. Al lang wordt gesteggeld over de rol van advocaten tijdens die verhoren. In een beleidsbrief van 10 februari 2016 heeft het OM de opsporing regels gegeven voor de inrichting van het verhoor en in bijzonder voor de rol van advocaten.

Hieruit volgt samengevat een (zeer) beperkte rol gedurende het verhoor. Advocaten vinden dat de kern van de aanwezigheid is gelegen in het recht op rechtsbijstand, wat een actievere rol in zich houdt. Ook gedurende het verhoor. Naar aanleiding van een Kort Geding dat advocaten hierover aanspanden tegen de Staat der Nederlanden zijn prejudiciële vragen aan de Hoge Raad gesteld om meer duidelijkheid te krijgen over de relevante bepalingen 4, 5 en 6 van de beleidsbrief. In afwachting van de antwoorden is onlangs ook in de Tweede Kamer gedebatteerd over de inhoud van de verhoorbijstand. Ik zal het niet over de timing hebben en beperk mij tot de inhoud. Voor de zoveelste keer worden in het debat kortzichtige en niet ter zake doende argumenten gebruikt om ontwikkelingen in het kader van verhoorbijstand tegen te houden. Zo zou verhoorbijstand leiden tot te weinig blauw op straat en zouden advocaten de boel alleen maar willen traineren. Dit terwijl alle betrokkenen inmiddels moeten weten (ook de Kamerleden die de argumenten gebruiken) dat de ingebrachte argumenten geen steek houden. Er is daarbij mijns inziens uiteindelijk maar een uitkomst mogelijk: aan het eind van alle Nederlandse en/of Europese discussies zullen advocaten in de gelegenheid gesteld zijn om actieve rechtsbijstand te verlenen tijdens verhoren. Dat kan in 2016 zijn of misschien in 2020. Het tegenstribbelen heeft louter tot doel de voortgang te frustreren: juist datgene waar die Kamerleden advocaten bij verhoren op voorhand van betichtten. Kennelijk ontbreekt het bij veel Kamerleden aan de wil of het vermogen om in dit debat verder te kijken dan oneliners die door behoudzuchtigen worden aangeleverd. Daarbij is men ook nog inconsequent door wel met waardering te spreken over de bestaande praktijk bij FIOD (verdachten)verhoren, waar advocaten al sinds jaar en dag actieve inbreng leveren. Veel beter dan het halsstarrig tegenwerken zou het zijn om de ontwikkelingen positief tegemoet te treden. Bijvoorbeeld door snel werk te maken van de inzet van techniek om verhoren standaard op te nemen. Daarbij kan dan ook mee worden genomen wat er van die verhoren vervolgens, op welke wijze, uitgewerkt moet worden. Hoeveel tijdwinst levert dat niet op! Daarnaast zouden betrokkenen de vraag onder ogen moeten zien welke verhoren met inachtneming van de daad (het verwijt) en de persoon van de verdachte om welke bijstand vragen. Ook daar kunnen belangrijke keuzes worden gemaakt. En ja in die verhoren waar opsporingsambtenaren het liefst zonder advocaat willen beginnen, zal het belang van bijstand juist het grootste zijn. Accepteer vervolgens dat er aanpassingen moeten komen bij verhoren zelf, maar zie dit vooral als kans om de kwaliteit van verhoren en van verhoorders te verbeteren. Investeer in een beter begrip van politie en advocatuur in elkaars rollen en denk na over escalatievragen bij discussies. Dit alles om te komen tot verbetering en modernisering van het proces van waarheidsvinding. Het is makkelijker om standaard reflexen op te rakelen. Het is constructief en moedig om dat nu eens niet te doen. Alleen zo komen we verder.  


Jan Leliveld is advocaat bij Wladimiroff advocaten.

Naam auteur: Jan Leliveld
Geschreven op: 2 juni 2016

Advocaat bij Van Doorne Amsterdam

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reacties

Frits Jansen schreef op :
We kunnen Erdogan wel van alles verwijten, maar ook in ons land staat de rechtsstaat onder druk, door in invloed van de PVV en zeker ook de VVD. Let wel: "rechtsstaat" bedoel ik hier niet in de populistische betekenis van "meer blauw op straat" en "stevig straffen", maar in de klassieke betekenis van een staat die de trias politica in ere houdt. Het is alweer een tijdje geleden dat zulke politieke ideeën ertoe leidden dat het OM niet meer onafhankelijk is, en hoewel de invloed van de politiek op het OM gelukkig (nog) beperkt is, kun je in zo'n beleidsbrief toch voelen hoe de politieke wind waait.
In een populistische optiek is een advocaat iemand die de veroordeling van de verdachte tegenwerkt. Deze opvatting leek te worden bevestigd door het optreden van Bram Moszkowicz, onder juristen bekend als een zeer matig advocaat, maar onder het grote publiek als een steradvocaat, als model voor alle advocaten.
Eigenlijk vinden populisten ook dat iemand die door de politie gearresteerd de dader is. Die flauwekul ook van de "onschuldspresumptie", en dat stomme gezeur over verdachten! Is de politie soms niet professioneel genoeg om feilloos vast te stellen wie de dader is! Zeker mensen die zware misdaden hebben gepleegd hebben eigenlijk hun recht op een eerlijk proces daarmee verspeeld.
Let wel: ik zeg dit alles in "advocatus diaboli modus".
Maar als Wilders volgend jaar een monsteroverwinning behaalt bij de verkiezingen zal de ingezette trend worden doorgezet, of hij nou in het kabinet komt of niet. Dan zal de politie zich ook gelegitimeerd voelen om de huidige praktijk voor te zetten waarbij geweld niet alleen maar proportioneel wordt ingezet als het niet anders kan (subsidiariteit), maar waarbij Marokkanen die zich niet aan onze normen aanpassen gewoon in hun knieën worden geschoten. Bij voorbeeld als ze in een te dure auto rijden. Eerst schieten, dan praten. Het zal duidelijk zijn dat de tussenkomst van advocaten een ernstige hinderpaal vormt voor de inzet van "corrigerend" geweld. Aan de andere kant zal de politiek nadat die rechtsaf is geslagen het alleen maar toejuichen als een verdachte alvast een beetje gestraft wordt, want van al die halfzachte D66 rechters die overlopen van begrip voor criminelen zijn we voorlopig nog niet af.
Een VVD-filosoof heeft bepleit dat de rechterlijke macht qua politieke voorkeur een afspiegeling moet zijn van de maatschappij. Uiteraard een onzinnige gedachte die het werk van de rechter volkomen miskent. Maar de kans bestaat dat dat wel gaat gebeuren, en we ook PVV-rechters krijgen.
Ach, het is allemaal terug te voeren op de "VOC mentaliteit", de mentaliteit van een handelsonderneming die z'n eigen militaire afdeling had om onderhandelingen - letterlijk - kracht bij te zetten. .

Agenda

Afbeelding

Ontmoet vakgenoten en bespreek actuele onderwerpen in de LinkedIn-groep van het Nederlands Juristenblad.

 

 



Lees en doorzoek het NJB online in Navigator

Inloggen

U maakt gebruik van een verouderde browser

Het gebruik van een verouderde browser maakt uw computer onveilig en tevens ongeschikt voor het optimaal raadplegen van deze website.

De website van het NJB - Nederlands Juristenblad is namelijk geoptimaliseerd voor een nieuwere versie van uw browser.
In de meeste gevallen waarin het fout gaat, betreft dit het gebruik van de Internet Explorer browserversie 7 of 8.
Deze website is geoptimaliseerd voor Internet Explorer 9 en hoger, Google Chrome, Safari en Firefox.

Bekijk hier of er een nieuwere versie van uw browser beschikbaar is.