De Uitspraak: Mag je een laveloos meisje versieren om sex te hebben?

Mag je een erg dronken meisje versieren om daarna sex met haar te hebben?

De Zaak.

Een jongen staat terecht wegens verkrachting en sex met iemand die ‘in staat van verminderd bewustzijn’ verkeerde.

Tijdens een stapavond in Amsterdam versiert hij een dronken meisje, dat net met haar vriendje ruzie kreeg. Na een vrijpartij op een bankje gaat ze met hem en zijn vrienden mee naar het Vondelpark. Daar neemt hij haar mee de bosjes in, legt zijn jas neer, trekt haar op de grond, doet haar broek uit en heeft gemeenschap met haar.
Het meisje, weer bij haar positieven, is boos en doet aangifte bij de politie. Er volgt DNA-onderzoek, telefoongegevens worden opgevraagd, getuigen, verdachte en slachtoffer gehoord.

Welke feiten zijn relevant?

Het slachtoffer verklaart 15 tot 20 glazen bier te hebben gedronken en drie snuifjes cocaïne te hebben gebruikt. Ze ontmoette de jongen in een bar en danste er met hem. Buiten komt ze hem en zijn vrienden weer tegen. Op een bankje gaat ze bij hem op schoot zitten en wordt door hem intiem betast. Daarna loopt ze met vier jongens het park in; twee lopen door. De twee achterblijvers willen sex met haar. Zij menen dat zij dat ook wil. Het meisje zegt dat ze een duw kreeg en daarna een black-out. Zij heeft uiteindelijk sex met één jongen. Die verklaart achteraf dat hij de situatie verkeerd heeft ingeschat. De sex duurde kort omdat hij ‘eigenlijk niet verder kon’ zonder condoom. Het meisje herinnert zich niet of de jongen wel of niet in haar is geweest. Uit DNA onderzoek blijkt van wel. Tijdens de wandeling en na de sex heeft het meisje ‘vrijwel continu’ met haar telefoon gebeld, met meerdere personen.


Wat is juridisch belangrijk?

Dit gaat over vrijwilligheid, toestemming, mate van bewustzijn en de vraag of er sprake was van druk, dreiging of geweld.

Wat zeggen de officier en de advocaat?

Die zijn het geheel met elkaar eens: dit is geen zaak. De officier vindt dat er geen sprake was van verkrachting en eist vrijspraak. Er was geen geweld of dreiging. De officier twijfelt ook aan de strafbaarheid van de sex die plaatsvond. Hij vindt dat het meisje de jongen niet voldoende duidelijk maakte dat ze géén sex wilde. Hij twijfelt aan de vraag of de jongen tegen de wil van het meisje handelde. De advocaat zegt dat het meisje niet bewusteloos was, niet bij ‘verminderd bewustzijn’ of onmachtig. Ze liep immers mee naar het park, telefonerend. Dat ze zich de sex achteraf niet herinnerde bewijst geen verlaagd bewustzijn.


Is de rechter het daarmee eens?

Ja, wat de verkrachting betreft. Maar niet wat sex bij verlaagd bewustzijn betreft. Ze was niet bewusteloos of fysiek weerloos. ‘Verminderd bewustzijn’ is volgens de wetsgeschiedenis iets tussen „tussen waakzaamheid en geheel van de wereld zijn”. Van zo iemand „kan redelijkerwijs niet verwacht worden dat hij of zij weerstand biedt aan de seksuele verlangens van een ander”.
Dit meisje was vergaand dronken en de jongen wist dat; zij kon nauwelijks normaal functioneren. Dat zij de jongen niet zei dat ze geen sex wilde, betekent niet dat de jongen dus gebruik van haar situatie mag maken. De rechter vindt het ook niet aannemelijk „anders dan de officier en de advocaat” dat ze wel toestemming gaf. De jongen heeft door sex met een zó dronken iemand te hebben, tenminste het risico genomen dat ze ‘verminderd bewustzijn’ had. De jongen krijgt twee maanden voorwaardelijke celstraf en moet aan het meisje €1500 schadevergoeding en €768 advocatenkosten betalen.


Lees hier de uitspraak (ECLI:nl:RBAMS:2015:1033)

Deze Uitspraak is ook te lezen op Recht en Bestuur.


Bron afbeelding: Fenneke

 

Folkert Jensma

Naam auteur: Folkert Jensma
Geschreven op: 6 mei 2015

Juridisch redacteur, commentator en blogger bij NRC

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reacties

Frits Jansen schreef op :
Het is interessant om deze casus ook eens privaatrechtelijk te bekijken. Bij geslachtsgemeenschap is er (impliciet) een overeenkomst, en overeenkomsten komen tot stand door aanbod en aanvaarding, althans indien er geen "wilsgebreken" zijn, bedrog, bedreiging en misbruik van omstandigheden. Me dunkt dat dit de lat hoger legt dan het strafrecht, al lijkt het mij dat het ook strafrechtetijk een rol moet spelen als er geslachtsgemeenschap plaats vindt zonder geldige overeenkomst.
Dieuwertje Rupert en Peyma Sholeh schreef op :
Ten eerste had de rechtbank de aangifte van het slachtoffer zeer kritisch moeten bekijken. Immers zij kan een valse aangifte hebben gedaan omdat zij spijt had van haar seksuele escapade met een andere man (de verdachte). Uit het vonnis van de Rechtbank Amsterdam blijkt immers, dat zij een vaste vriend heeft, met wie zij die nacht ruzie had. Daarbij is het wel erg toevallig dat zij enkel en alleen tijdens de seksuele daad in de bosjes een black-out had. Ook heeft zij niet aannemelijk gemaakt dat zij geen avances heeft gemaakt of heeft gedoogd, voordat zij in deze toestand van verminderd bewustzijn verkeerde (zie wetgeschiedenis bij artikel 243 van het Wetboek van Strafrecht).
De vraag die de rechtbank in deze zaak zich voorts had moeten stellen, is of de verdachte wist (opzet) dan wel op zijn minst genomen de aanmerkelijke kans op de koop heeft toegenomen (voorwaardelijk opzet), dat het slachtoffer in staat van een verminderd bewustzijn verkeerde.
Als advocaat van de verdachte ben ik van mening dat dit niet het geval is. De rechtbank is naar mijn oordeel ten onrechte tot een bewezenverklaring en veroordeling gekomen en had net als de officier van justitie en de verdediging tot een vrijspraak moeten komen.
In voorwaardelijk opzet ligt besloten dat het gaat om een kans die naar algemene ervaringsregels aanmerkelijk is te achten. Dat een persoon in een staat van verminderd bewustzijn verkeerde, dient daarbij te worden afgeleid aan de uiterlijk waarneembare gedragingen die de betreffende persoon vertoont. In vergelijkbare zaken blijkt dit vaak uit de omstandigheid dat een slachtoffer nauwelijks kan lopen of omvalt, misselijk is, moet braken, nauwelijks kan praten en niet op externe prikkels reageert (zie arrest Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden van 16 september 2014 ECLI:NL:GHARL: 2014: 7188).
Uit het vonnis blijkt dat het slachtoffer na de ruzie met haar vriend naar buiten loopt richting het American Hotel en aldaar met de verdachte spreekt. Zij was weliswaar dronken, maar nog goed aanspreekbaar. Haar dronken toestand belette haar kennelijk ook niet om bij de verdachte op schoot te gaan zitten en zich daarbij op verschillende plekken seksueel laat betasten. Vervolgens lopen zij samen vrijwillig vanaf het American Hotel naar het Vondelpark. Dat is een afstand van ongeveer 450 meter. De meeste personen in een toestand van verminderd bewustzijn, kunnen nagenoeg niet lopen zonder daarbij om te vallen of te wankelen. Het slachtoffer heeft in het onderhavige geval echter zonder enige moeite een redelijke afstand afgelegd. Opmerkelijk hierbij is dat het slachtoffer continu haar telefoon heeft gebruikt. Uit de bewijsmiddelen blijkt overigens niet, dat zij degene met wie zij aan het bellen was, om hulp zou hebben verzocht.
Gezien bovenstaande feiten en omstandigheden volgt daarom niet dat de verdachte op enig moment had moeten beseffen dat dit slachtoffer niet meer in staat was om weerstand te bieden tegen zijn seksuele avances. In mijn optiek had dit tot geen ander oordeel kunnen leiden dan vrijspraak!
Advies: hoger beroep.

Dieuwertje Rupert en Peyma Sholeh zijn strafrechtadvocaten bij Loth Rupert De Boer Advocaten (Amsterdam) en NJB-experts
Joost Nan schreef op :
Het gaat in deze zaak om de vraag of het meisje in een staat van verminderd bewustzijn verkeerde en of de verdachte dat wist. De wetgever heeft mensen namelijk willen beschermen in het geval zij niet of niet behoorlijk in staat zijn om hun wil ten aanzien van seksuele handelingen te bepalen. Die bescherming strekt zich expliciet ook uit tot gevallen waarin het slachtoffer onder de invloed van alcohol, drugs of medicijnen is. Het gaat er dan in de eerste plaats om of iemand nog ‘nee’ kan zeggen, of niet meer. Vervolgens is het de vraag of de ander dan bewust de aanmerkelijke kans neemt dat zijn beoogde seksuele partner in die staat verkeerd en dat die partner zijn of haar (on)wil ten aanzien van de voorgenomen seksuele handeling niet meer afdoende kan bepalen. Met andere woorden, het slachtoffer moet in een geval als dit onvoldoende waakzaam zijn geweest en de dader moet dat hebben geweten en desondanks tot het hebben van gemeenschap over zijn gegaan. In die situatie wordt dan gebruik, of zelfs misbruik, van het slachtoffer gemaakt omdat de dader weet dat het slachtoffer zich niet meer kan uitlaten over de wenselijkheid van de seks.

In dit geval heeft de rechtbank vastgesteld dat het meisje ‘behoorlijk dronken’ en zelfs ‘erg dronken’ was. Dat zij dus in een staat van verminderd bewustzijn verkeerde is dan ook niet verwonderlijk en dat wordt in de rechtspraak wel meer aangenomen. De rechtbank heeft niet vastgesteld dat het slachtoffer voor en na de daad druk aan het telefoneren was, zoals was aangevoerd, maar dat doet volgens mij ook niet zo ter zake. Duidelijk was voor de rechtbank kennelijk dat zij haar wil aangaande de daad niet meer kon bepalen. Dat zij een en ander heeft toegelaten en niet kenbaar heeft gemaakt dat zij geen seks wilde hebben doet daaraan niet af. Het punt is immers dat zij door haar dronkenschap niet meer kenbaar kon maken dat zij geen seks wilde hebben. Geen nee ? ja in zo’n situatie. Omdat de verdachte wist dat het meisje dronken was, leverde de afwezigheid van tegengas van haar kant, voor hem daarom ‘geen vrijbrief’ op, zoals de rechtbank terecht overweegt. Dat de verdachte volgens de officier van justitie twijfelde over de vrijwilligheid van de seks van de zijde van het meisje (en zou moeten worden vrijgesproken), is dan ook niet relevant. Het gaat erom dat het meisje niet meer bij machte was zich over de (on)gewenstheid van de geslachtsgemeenschap uit te laten.

Het ging hier nou ook niet om een heel romantische situatie. Het meisje had ruzie met haar vriend gekregen, ontmoette de verdachte en zijn vrienden in een bar, is door de verdachte daarna eerst op een bankje bij het Americain Hotel ‘befoefeld’, is vervolgens met de jongens is meegelopen en heeft in de bosjes van het Vondelpark ‘echte’ seks met de verdachte gehad. Met een van zijn vrienden had de verdachte overigens afgesproken dat hij ‘als eerste’ zou gaan. Het ging aldus – op zijn zachtst gezegd – niet om een normale vrijpartij, laat staan liefde op het eerste gezicht. Het meisje was natuurlijk geen ‘shareware’. Het moet voor verdachte dan ook duidelijk zijn geweest dat het meisje dit onder normale omstandigheden naar alle waarschijnlijkheid niet met een vreemde zou hebben gedaan. Bezint eer gij bemint.

Opmerkelijk is dat de officier van justitie namens het openbaar ministerie om vrijspraak had gevraagd. Het kan inderdaad zijn dat de officier van justitie daartoe pas ter zitting is gekomen, zodat het niet verwonderlijk is dat de zaak werd vervolgd. Een rol kan ook spelen dat het meisje zich als benadeelde partij had gevoegd en schadevergoeding wilde. Het gaat om een serieuze kwestie en dat kan maken dat het openbaar ministerie daarom een uitspraak van de rechter wilde.

Soortgelijk is een zaak bij het hof Arnhem-Leeuwarden van 16 september 2014, ECLI:NL:GHARL:2014:7188 die hier is te vinden.

Joost Nan is strafrechtdocent aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en advocaat in Dordrecht en NJB-expert

Agenda

Afbeelding

Ontmoet vakgenoten en bespreek actuele onderwerpen in de LinkedIn-groep van het Nederlands Juristenblad.

 

 



Lees en doorzoek het NJB online in Navigator

Inloggen

U maakt gebruik van een verouderde browser

Het gebruik van een verouderde browser maakt uw computer onveilig en tevens ongeschikt voor het optimaal raadplegen van deze website.

De website van het NJB - Nederlands Juristenblad is namelijk geoptimaliseerd voor een nieuwere versie van uw browser.
In de meeste gevallen waarin het fout gaat, betreft dit het gebruik van de Internet Explorer browserversie 7 of 8.
Deze website is geoptimaliseerd voor Internet Explorer 9 en hoger, Google Chrome, Safari en Firefox.

Bekijk hier of er een nieuwere versie van uw browser beschikbaar is.