De Uitspraak: Kan de vrouw schenkingen van haar man aan zijn onwettige kinderen ongedaan maken?

Kan de vrouw schenkingen ongedaan maken die de man bij zijn dood deed aan zijn buitenechtelijke kinderen, over wie zij niks wist? 

De Zaak

Een ondernemer te Rotterdam schept op zijn sterfdag geheel onverwacht een paar nieuwe feiten. Hij blijkt behalve twee kinderen met zijn vrouw nog twee kinderen te hebben. Op de dag van zijn dood maakt hij per bank aan dit tweetal ieder ongeveer 58.000 euro over. Ook schenkt hij deze kinderen zijn Mercedes en de Fiat- camper die hij met zijn vrouw in hun vrije tijd gebruikte. De vermoedelijk verblufte weduwe en één van hun andere kinderen eisen bij de rechtbank het geld en de auto’s terug.

Wat is hier aan de hand?

Het vonnis is schaars met niet juridische details. Maakte de man ‘schoon schip’ en benam zich het leven, of was zijn dood natuurlijk? Het is niet duidelijk. Leidde de man een dubbel leven? Het lijkt er op. De buitenechtelijke kinderen groeiden op bij zijn vriendin, die overigens ook getrouwd was. Deze kinderen dachten overigens dat haar man ook hun vader was. Dat was dus niet zo, zo blijkt uit een vaderschapstest. Na de schenking startten deze kinderen dan ook een procedure ‘tot ontkenning’ van de ene, en tot erkenning van de andere vader. Zij vinden de schenkingen terecht.

Wat voeren deze kinderen aan?

Zij vinden dat er een natuurlijke verbintenis zou zijn met hun echte vader. Die is weliswaar niet juridisch afdwingbaar maar beantwoordt wel aan een morele plicht, stellen zij. Ook voeren zij aan dat het geld nodig is om in hun onderhoud en eventuele studiekosten te voorzien totdat ze 18 zijn. Hun vader vervulde zijn zorgplicht. Ze geven wel de Fiat camper aan hun nieuwe stiefmoeder terug. Maar niet de Mercedes.

Wat zegt de weduwe?

Zij meent dat volgens het Burgerlijk Wetboek (1:88 lid 1 sub b) bij schenkingen toestemming van de andere partner is vereist, behalve als het om ‘niet bovenmatige schenkingen’ gaat. Het stel was namelijk in gemeenschap van goederen getrouwd. En dit was duidelijk wel ‘bovenmatig’. Volgens art. 89 kan de andere partner een dergelijke schenking bovendien ‘buitengerechtelijk vernietigen’. Dat heeft zij gedaan, zodra ze ervan op de hoogte kwam. Geld en auto zijn daarom geen eigendom van deze kinderen maar onderdeel van de nalatenschap gebleven.

Hoe oordeelt de rechter?

Die geeft de bedrogen weduwe voluit gelijk. Om zulke bedragen binnen een huwelijksgemeenschap te mogen schenken is inderdaad toestemming nodig. Alleen onder hele bijzondere omstandigheden zou zo’n geldbedrag als een ‘verschuldigde prestatie’ kunnen gelden, op basis van een natuurlijke verbintenis. Deze kinderen hebben overigens al een moeder en een (juridische) vader die onderhoudsplichtig is. Of zij dit geld nodig hebben maakten ze bovendien niet aannemelijk. De kinderen kunnen evenmin hun aanspraken baseren op het erfrecht - dit betrof immers schenkingen die hun vader deed toen hij leefde. Geld en auto moeten daarom terug, met rente. De 4000 euro die de weduwe aan een advocaat uitgaf mag ze niet verhalen op deze kinderen.

Lees hier de volledige uitspraak (ECLI:NL:RBROT:2014:6081).


Deze Uitspraak is ook te lezen op Recht en Bestuur.


Bron afbeelding: bestartcarz.com

Folkert Jensma

Naam auteur: Folkert Jensma
Geschreven op: 8 september 2014

Juridisch redacteur, commentator en blogger bij NRC

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reacties

M.J.A. van Mourik schreef op :

Verrassende schenkingen op het sterfbed

In het zicht van de dood bedenkt menig mens dat het gewenst is nog het enige actie te ondernemen. Niet ieder geheim wordt meegenomen in het graf. In deze zaak werden door een man te elfder ure forse geldbedragen overgemaakt aan heimelijk door hem verwekte kinderen.

Dat een man een kind verwekt bij een ‘vreemde’ vrouw, levert smeuïge stof voor roddelaars en notarissen. Het testament vormt voor de stille verwekker immers het middel bij uitstek om verrassende maatregelen te treffen. Nadat de belanghebbenden van zijn testament hebben kennis genomen, blijft hoon hem bespaard, aangezien hij reeds is overleden.

Het bevoordelen van ‘informele’ afstammelingen bij testament is slechts aantastbaar door formele kinderen als de bevoordeling de legitieme portie van die kinderen schendt. Ruwweg is dat slechts het geval als meer dan de helft van de nalatenschap aan de informele kinderen wordt vermaakt.

Als een gehuwd persoon een schenking (gift) wenst te doen, heeft hij of zij daarvoor de toestemming nodig van zijn of haar echtgenoot/echtgenote. Dat geldt niet voor gebruikelijke, niet bovenmatige giften, zoals Sint Nicolaascadeaus e.d.. Het doet er niet toe of de schenker in gehuwd in de wettelijke gemeenschap van goederen of onder huwelijkse voorwaarden. Ook voor personen die in een geregistreerd partnerschap verbonden zijn, geldt de toestemmingseis.

In dit geval worden op de sterfdag (!) grote bedragen onverplicht overgeboekt ten laste van een BV van de stervende naar twee door hem bij een ‘vreemde’ gehuwde vrouw verwekte kinderen. De toestemmingseis geldt dan niet. De BV is immers niet getrouwd met de echtgenote van de directeur/enig aandeelhouder. In de uitspraak van de Rechtbank Rotterdam van 9 juli 2014 wordt dit uit het oog verloren. Vereenzelviging van de BV met de persoon van de directeur/enig aandeelhouder is weliswaar verdedigbaar maar het is zeker geen uitgemaakte zaak. Eerder speelt de vraag of de overboekingen in strijd zijn met het statutaire doel van de BV.
Overigens neem ik aan dat de man nog leefde toen de overboekingen werden uitgevoerd. Zo niet, dan geraken we in een geheel ander probleemveld.

De overboekingen zijn geen schenkingen als zij ertoe strekken te voldoen aan een dringende verplichting van moraal en fatsoen (natuurlijke verbintenis). De Rotterdamse rechter oordeelt dat onvoldoende omstandigheden zijn gesteld die tot die conclusie voeren. De wet biedt de informele kinderen overigens sowieso aanspraken ten laste van de nalatenschap van hun verwekker voor zover geld nodig is ter dekking van kosten van verzorging en opvoeding (tot 18 jaar) of levensonderhoud en studie (van 18 tot 21 jaar).

DNA-onderzoek heeft het biologisch vaderschap van de betrokken erflater buiten twijfel gesteld. De juridische vader van de kinderen, zal de officiële ontkenning van zijn vaderschap niet kunnen verhinderen. Daarna zal gerechtelijke vaststelling van het vaderschap van de dierbare overledene geschieden. Met als gevolg dat de in het geniep verwekte kinderen alsnog, naast de andere kinderen, gaan optreden als erfgenamen!
Wat is het recht toch mooi.

M.J.A. van Mourik is emeritus hoogleraar notarieel recht in Nijmegen en NJB-expert

Nora van Oostrom schreef op :

Hoe gebruikelijk is het, wanneer iemand op de dag van zijn overlijden aan zijn buitenechtelijke kinderen enorme bedragen overmaakt en een Mercedes en een kampeerauto schenkt? De vraag stellen lijkt hem beantwoorden.
In deze zaak speelt een groot aantal juridisch relevante vragen. Wat is de plaats van de ‘buitenechtelijke kinderen’ ten aanzien van de overleden erflater X? Hebben zij bepaalde aanspraken? Hoe moeten we de gedane schenkingen zien? Volgens de kinderen zelf zijn de schenkingen gedaan omdat zij gedurende hun minderjarigheid behoefte hebben aan financiële ondersteuning. Met de schenking zou X, hun biologische vader, voldoen aan een ‘natuurlijke verbintenis’. Hiervan kan sprake zijn als naar maatschappelijke opvattingen (een maatstaf die objectief moet worden vastgesteld) sprake is van dringende morele verplichting. Aan het subjectieve inzicht van degene die de prestatie heeft verricht (X) komt geen beslissende betekenis toe. Al eerder is in de rechtspraak beslist dat voor het bestaan van een natuurlijke verbintenis niet alleen de verplichting, maar ook de aanspraak (van de kinderen dus) als dringend moet kunnen worden gekwalificeerd. Van dit laatste is de rechter terecht niet overtuigd. De kinderen hebben juridisch al een andere vader (Y, de man met wie hun moeder is gehuwd en die wellicht onwetend was van het biologisch vaderschap van X). Deze is op grond van de wet verplicht zijn kinderen te onderhouden. De moeder van de kinderen moet dat ook trouwens. Dat de kinderen inmiddels een procedure zijn gestart om het vaderschap van hun juridische vader Y te ontkennen (juridisch ook interessant en daarnaast pijnlijk voor Y) maakt dit niet anders. Wellicht echter dat indien de kinderen zouden aantonen dat van moeder en van Y niets te verwachten valt zij wel een kans maken met hun vordering. De kinderen hebben nog een pijl op hun boog. De schenking zou een ‘som ineens’ zijn; een in het erfrecht bestaand recht voor kinderen om na het overlijden van een ouder, een bedrag te eisen ter voldoening van kosten voor verzorging en opvoeding, levensonderhoud en studie. Ook deze claim faalt omdat de schenking al tijdens het leven van X gedaan is.
De (bedrogen?) echtgenote van X stelt dat voor de schenkingen haar toestemming nodig was omdat de schenkingen ongebruikelijk waren en bovenmatig. De wet beschermt de huwelijkspartner (overigens ook als sprake is van huwelijksvoorwaarden) tegen grote en onverwachte uitgaven van de andere echtgenoot. Of hiervan sprake is wordt beoordeeld per geval, dus subjectief. In dit geval oordeelt de rechter dat het niet gebruikelijk was campers, auto’s en tienduizenden euro’s te schenken en krijgt de echtgenote gelijk in de vernietiging van de schenkingen.
De buitenechtelijke kinderen staan overigens waarschijnlijk niet met lege handen: komt juridisch vast te staan dat zij inderdaad de kinderen van X zijn (een juridische procedure waaraan de DNA-test ten grondslag ligt) dan erven zij samen met de twee andere kinderen van X. Ieder 1/4e. Daarnaast kunnen zij alsnog (mits de termijn nog niet is verstreken) de al genoemde erfrechtelijke claim voor een ‘som ineens’ neerleggen. Een scenario waarin de vier kinderen gezamenlijk moeten optrekken. Een pijnlijk vooruitzicht in een toch al trieste zaak.

Nora van Oostrom is woordvoerder KNB, hoogleraar notarieel recht en NJB-expert.

Agenda

Afbeelding

Ontmoet vakgenoten en bespreek actuele onderwerpen in de LinkedIn-groep van het Nederlands Juristenblad.

 

 



Lees en doorzoek het NJB online in Navigator

Inloggen

U maakt gebruik van een verouderde browser

Het gebruik van een verouderde browser maakt uw computer onveilig en tevens ongeschikt voor het optimaal raadplegen van deze website.

De website van het NJB - Nederlands Juristenblad is namelijk geoptimaliseerd voor een nieuwere versie van uw browser.
In de meeste gevallen waarin het fout gaat, betreft dit het gebruik van de Internet Explorer browserversie 7 of 8.
Deze website is geoptimaliseerd voor Internet Explorer 9 en hoger, Google Chrome, Safari en Firefox.

Bekijk hier of er een nieuwere versie van uw browser beschikbaar is.