De Uitspraak: Is de touroperator aansprakelijk voor een beroving op de parkeerplaats?

Als je bij een tussenstop van de toeristenbus wordt beroofd is dan de reisoperator aansprakelijk?

De Zaak.

Een Nederlandse vrouw wordt in 2011 in Turkije bij de transfer met een bus van het vliegveld naar de bestemming op een parkeerplaats beroofd. Daarbij breekt ze haar linkerhiel op verschillende plekken. Ze ondergaat operaties en heeft een half jaar huishoudelijke hulp nodig. Haar hiel is nog altijd niet genezen. De vrouw kan niet werken en stelt touroperator Tomas Cook aansprakelijk voor haar schade. Dat baseert zij op art. 507 uit boek 7 van het Burgerlijk Wetboek: de reis is niet verlopen volgens de verwachtingen die zij daar redelijkerwijs van mocht hebben.

Hoe verliep de beroving?

De vrouw stelt dat de bus onverwacht een tussenstop maakte op een onverlichte parkeerplaats op 40 meter van een restaurant ingang. De chauffeur stapte uit, evenals de vrouw en haar gezin. Vanuit het restaurant was volgens haar geen zicht op haar instapplek. Bij terugkeer uit het restaurant vond de beroving plaats: haar tas werd uit haar handen gerukt waardoor ze viel.

De lezingen over de plaats van het delict en de omstandigheden ter plaatse lopen scherp uiteen. De vrouw zegt dat ze ìn de bus op haar plaats zat toen ze werd beroofd. De reisoperator zegt dat ze bij het instappen, op de trap van de bus werd aangevallen. Volgens Tomas Cook was de parkeerplaats wel verlicht en parkeerde bus op 10 meter van het restaurant, dus vrij dichtbij.

Wat vindt de rechter? De rechtbank achtte de touroperator in beginsel aansprakelijk en wees dus een schadevergoeding toe. Maar in hoger beroep oordeelt het Gerechtshof anders. De touroperator is op basis van de reisovereenkomst verplicht noch in staat om zijn klanten te vrijwaren van criminaliteit. De klant heeft recht op verblijf en vervoer. En de vrouw heeft dat ook erkend: Tomas Cook hoeft geen ‘absolute waarborg’ voor haar veiligheid te geven. Maar de reismaatschappij moet wel dat doen wat redelijkerwijs gevergd kan worden om overvallen te voorkomen.

En, was de tussenstop voldoende beveiligd?

De vrouw vindt kennelijk dat een beroving ìn de bus duidelijk laat zien dat dit niet het geval was. De touroperator meent dat een beroving bij het instappen haar niet of veel minder verweten kan worden. Het Hof kan niet uit de stukken halen wie van beide gelijk had en draagt nu de vrouw op met getuigen te bewijzen dat haar weergave van de feiten klopt. Zij moet dus de buspassagiers uit 2011 naar de rechtszaal halen en ze ondervragen. De vrouw brengt daar tegenin dat er 40 man in die bus zaten, van wie zij geen adressen heeft. Tomas Cook zegt dat ze die namen en adressen niet mag verstrekken, maar dat daar ‘wel een mouw aan te passen is’. Het Hof zegt te hopen dat de operator ‘loyaal’ mee zal werken. Pas als de feiten helder zijn, oordeelt het Hof of de reisoperator moet betalen. De vrouw krijgt op 30 april de gehele woensdagochtend om getuigen te laten horen.

Lees hier de uitspraak (ECLI:NL:GHMAS:2014:534).

Deze Uitspraak is ook te lezen op Recht en Bestuur.


Bron afbeelding: koningaap.be

Folkert Jensma

Naam auteur: Folkert Jensma
Geschreven op: 28 april 2014

Juridisch redacteur, commentator en blogger bij NRC

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reacties

Marco Loos schreef op :

De kern van deze zaak is welke veiligheidsmaatregelen de reisorganisator (hier: Thomas Cook, handelend onder de merknaam Neckermann) dient te nemen bij de uitvoering van een reisovereenkomst. Het enkele feit dat tijdens de reis een beroving heeft plaatsgevonden, volstaat niet voor het oordeel dat de reisorganisator tekort is geschoten in het nemen van de nodige maatregelen en dus aansprakelijk is. In zoverre merkt het hof in de uitspraak in hoger beroep terecht op dat de reizigster redelijkerwijs niet mocht verwachten dat de reisorganisator haar onder alle omstandigheden zou vrijwaren van criminaliteit tijdens haar reis, zelfs niet als deze haar zou treffen tijdens het vervoer van het vliegveld naar haar hotel. Dat wordt echter anders indien de reisorganisator veiligheidsmaatregelen achterwege zou hebben gelaten die zij redelijkerwijs wel had moeten nemen. Of daarvan sprake is, zal de reizigster moeten bewijzen.

In de uitspraak gaat het om een beroving tijdens een onaangekondigde tussenstop tijdens een transfer van het vliegveld in Antalya naar de door de reizigster geboekte accommodatie in Alanya, een busreis die gewoonlijk 2,5 uur duurt. Bij een dergelijke transfer mag de reiziger er mijns inziens redelijkerwijs van uitgaan dat helemaal geen tussenstops worden gemaakt, maar dat de reizigers rechtstreeks naar de bestemmingen worden gebracht. In dit geval was daar (nog) meer aanleiding toe, omdat de vier uur durende vlucht met een vertraging van meer dan vier uur was geland in Antalya en de bus pas tussen half 10 en 10 uur ’s avonds vertrok, zodat de reizigers vermoeid zullen zijn en nog slechts naar hun hotel willen worden gebracht. Voor een tussenstop binnen een uur na vertrek bestaat dan ook geen enkele reden.

Mijns inziens is het enkele feit dat hier een niet-noodzakelijke tussenstop is gemaakt, al te zien als een tekortkoming bij de uitvoering van de overeenkomst. Eventuele problemen bij een dergelijke tussenstop komen naar mijn mening dan ook voor rekening van de reisorganisator. Dat is mogelijk anders indien de tussenstop plaatsvindt op een afdoende verlichte en veilige plaats en dat de reisorganisator de nodige maatregelen heeft genomen om de veiligheid bij een tussenstop zeker te stellen. In eerste aanleg had de rechtbank vastgesteld dat de bus tamelijk ver (40 meter) van het restaurant was geparkeerd, dat de bus niet was afgesloten en dat de chauffeur de bus had verlaten. Deze feiten worden in hoger beroep betwist, zodat de reizigster het bewijs hiervan zal moeten leveren. Indien zij hierin slaagt, staat vast dat de reisorganisator heeft nagelaten de noodzakelijke veiligheidsmaatregelen te nemen, en is zij aansprakelijk. In dat geval is het naar mijn mening ook volkomen irrelevant of de reizigster al weer in de bus zat, of nog op de treeplank stond.

Probleem is wel dat de reizigster getuigen van het voorval zal moeten vinden. De reisorganisator schermt hier met privacy-regels, die het haar moeilijk zouden maken om de contactgegevens van de andere reizigers te geven. Deze bieden de reisorganisator echter de mogelijkheid om de contactgegevens wél te verstrekken voor zover dat nodig is ter bescherming van de rechten van de getroffen reizigster. Wanneer de reisorganisator deze gegevens desalniettemin niet verstrekt, dan kan de reden hiervoor alleen maar zijn dat zij bang is dat deze reizigers voor haar een ongunstige getuigenverklaring zullen kunnen afleggen. Uit een dergelijke weigering kan het hof dan alsnog afleiden dat de reisorganisator onvoldoende medewerking heeft verleend aan de bewijslevering door de reizigster, en daaruit zijn conclusies trekken.

Kortom: de zaak is nog lang niet verloren voor de reizigster. Ik ben benieuwd naar de einduitspraak van het hof.

Marco Loos is hoogleraar privaatrecht, in het bijzonder het Europees consumentenrecht, aan de Universiteit van Amsterdam en NJB-expert.

Cees van Dam schreef op :

Vakanties georganiseerd door een touroperator vallen onder de wet van de opgewekte en teleurgestelde verwachtingen.

Touroperators maken hun bedrijf van het opwekken van verwachtingen. Zij verspreiden die door middel van folders en advertenties, waarin droomvakanties worden geïllustreerd met foto’s van overgelukkige mensen. Nimmer vermeldt het reclamemateriaal de weemoedigheid die des avonds komt, wanneer het uitzicht vanuit de hotel-kamer toch niet is wat men zich er van had voorgesteld. En reeds voor de nacht is gevallen kunnen opgewekte verwachtingen dan zijn veranderd in teleurgestelde verwachtingen.

Teleurstellingen zijn juridisch alleen van belang als de touroperator de reisovereenkomst niet heeft uitgevoerd overeenkomstig de redelijke verwachtingen van de reiziger. De crux zit hem in het woord ‘redelijke’. De touroperator hoeft niet de dromen van de reiziger te vervullen, ook niet als hij hem een droomvakantie heeft verkocht. Wel moet de reis aan de zakelijke beschrijvingen van de overeenkomst voldoen: vier sterren mogen geen drie sterren worden, zeezicht geen landzicht, een kamer geen zwijnenstal, enz.

Rust op de touroperator ook een zorgplicht om criminaliteit door derden te voorkomen? Dat hangt er van af. Als een reiziger zelf op stap gaat in een stad, is de touroperator niet verplicht om hem tegen criminaliteit te behoeden. De touroperator heeft namelijk geen controle over de situatie waarin dat gebeurt. Wel moet hij de reiziger waarschuwen als in die stad het risico op criminaliteit groter is dan normaal. En hem bijvoorbeeld adviseren om zich na een bepaald tijdstip niet meer op straat te begeven of voor vervoer alleen van taxi’s gebruik te maken.

Als de touroperator wel enige controle heeft over de situatie (via zijn vertegenwoordigers ter plaatse), heeft hij een zorgplicht om te voorkomen dat de reiziger slachtoffer wordt van criminaliteit. Zoals hier bij de tussenstop tijdens de transfer die onder verantwoordelijkheid van de touroperator viel. De kernvraag is dan wat de reiziger redelijkerwijs van touroperator mag verwachten.

De rechtbank vond dat de reiziger redelijkerwijze mocht verwachten dat Thomas Cook haar veilig van het vliegveld naar het hotel zou brengen, zonder belaging door derden. De redelijke verwachtingen van de reiziger zijn daarom geschonden en de touroperator moet aantonen dat hij de beroving redelijkerwijs niet kon voorkomen.

Het Hof ziet dat anders. Het vindt dat de reiziger niet mocht verwachten dat zij vrij van criminaliteit van het vliegveld naar het hotel werd gebracht. Zij mocht slechts verwachten dat Thomas Cook al het redelijke zou doen om een beroving bij de tussenstop te voorkomen. Waar de rechtbank een resultaatsverplichting van de touroperator aanneemt, gaat het Hof dus uit van een inspanningsverplichting.

Het Hof laat de reiziger toe de omstandigheden van de overval te bewijzen, namelijk dat de parkeerplaats onverlicht was, de bus ver van het restaurant parkeerde en de beroving in de bus plaatsvond en niet op achtertrap. Dat laatste onderscheid is subtiel maar het Hof vindt blijkbaar dat een strengere zorgplicht geldt tegenover passagiers in de bus dan op de trap. Of dat hier veel uitmaakt staat overigens te bezien.

Want stel dat de reiziger geen van de genoemde feiten bewijst. Laten we er daarom even vanuit gaan dat de beroving plaatsvond op de achtertrap van de bus, die dichtbij het restaurant stond geparkeerd op een verlichte parkeerplaats. Heeft de touroperator dan al het redelijke gedaan om een beroving te voorkomen? Dat valt te betwijfelen. Volgens de rechtbank was bij de transfer geen reisleiding aanwezig en niet duidelijk is of de chauffeur tijdens de overval in de bus zat (hij was naar het restaurant gegaan en had de deuren van de bus opengelaten). De aanwezigheid van chauffeur en reisleiding zijn redelijke maatregelen die de kans op een beroving verminderen. Waren zij niet aanwezig, dan heeft de touroperator de reis niet overeenkomstig de redelijke verwachtingen van de reiziger uitgevoerd.

Kortom, na de teleurstellende vakantie is dit bepaald niet de uitspraak waarvan de reiziger zal hebben gedroomd maar zij heeft nog uitzicht op een goede afloop.

Cees van Dam is hoogleraar aan de Rotterdam School of Management en de Universiteit Utrecht, en NJB-expert. Hij publiceerde ‘Air Passenger Rights’, de eerste app voor passagiersrechten.

Agenda

Afbeelding

Ontmoet vakgenoten en bespreek actuele onderwerpen in de LinkedIn-groep van het Nederlands Juristenblad.

 

 



Lees en doorzoek het NJB online in Navigator

Inloggen

U maakt gebruik van een verouderde browser

Het gebruik van een verouderde browser maakt uw computer onveilig en tevens ongeschikt voor het optimaal raadplegen van deze website.

De website van het NJB - Nederlands Juristenblad is namelijk geoptimaliseerd voor een nieuwere versie van uw browser.
In de meeste gevallen waarin het fout gaat, betreft dit het gebruik van de Internet Explorer browserversie 7 of 8.
Deze website is geoptimaliseerd voor Internet Explorer 9 en hoger, Google Chrome, Safari en Firefox.

Bekijk hier of er een nieuwere versie van uw browser beschikbaar is.